การเลิกสุรา Archives - Alcohol Rhythm

(Quote) เลิกเหล้ามันอยู่ที่ (เข้า) ใจ ความคิดและพฤติกรรม : สำรวจการบำบัดแบบ CBT (Cognitive Behavior Therapy)

admin — Tue, 15 Oct 2019 07:01:49 +0000

อาการติดเหล้าเป็นอย่างไร หากคนไข้ผ่านการบำบัดสารเสพติดหลายๆ ครั้ง จะช่วยให้เลิกได้ง่ายขึ้นหรือไม่ หักดิบคืออะไร และปลอดภัยจริงหรือไม่ และวิธีช่วยคนใกล้ตัวให้เลิกเหล้าได้สำเร็จคืออะไรกันแน่ …

ชวนอ่านทัศนะของ ผศ.นพ.ณัทธร พิทยรัตน์เสถียร จากภาควิชาจิตเวชศาสตร์ คณะแพทยศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย ผู้เป็นจิตแพทย์ อาจารย์ และผู้เชี่ยวชาญด้านการบำบัดด้วยความคิดและพฤติกรรม หรือ CBT (Cognitive Behavior Therapy) ในประเทศไทย ได้เผยวิธีการเลิกเหล้าแบบ CBT ที่เริ่มต้นจากการ ‘พูดคุย’ ทำความเข้าใจเหตุผลในการดื่ม สำรวจสภาพแวดล้อม และหาทางออกใหม่ๆ ให้กับเหตุผลของแต่ละคน รวมถึงตอบคำถามข้างต้นผ่านทางวิธีแบบ CBT

อ่านทัศนะของ ผศ.นพ.ณัทธร พิทยรัตน์เสถียร เกี่ยวกับวิธีแบบ CBT และการบำบัดสุราได้ด้านล่างนี้ และอ่านบทสัมภาษณ์ ผศ.นพ. ณัทธร ฉบับเต็มได้ ที่นี่

:: มองต่างมุม ::

เครื่องมือหรือกระบวนการของนักบำบัดในการทำ CBT คืออะไร มีขั้นตอนอย่างไรบ้าง

หลักๆ เป็นการพูดคุยที่ตั้งต้นด้วยเป้าหมาย ต้องประเมินก่อนว่าปัญหาของคนไข้คืออะไร เขาอยากจะแก้ไข อยากจะเปลี่ยนให้ชีวิตดีขึ้นในแบบไหน ตั้งเป้าหมายร่วมกัน จากนั้นก็จะมีกระบวนการเพื่อนำไปสู่เป้าหมาย ซึ่งกระบวนการหลักๆ เกี่ยวข้องกับการปรับวิธีคิดว่า หากเขาคิดอย่างนี้แล้วจะนำไปสู่อะไร ถ้าเปลี่ยนไปจะนำไปสู่อะไร กระบวนการปรับวิธีคิดจะทำผ่านการตั้งคำถามให้คิด เรียกว่า Socratic Questioning มาจากชื่อของ โสเครตีส ที่สอนลูกศิษย์ด้วยการถามให้คิด

กระบวนการนี้นักบำบัดจะถามให้คนไข้ได้คิดในมุมอื่นๆ ที่ต่างจากที่เคยคิดอยู่ เช่น เขาเคยคิดว่าเขาเป็นคนไม่มีคุณค่า ไม่มีประโยชน์ เราก็ถามว่า เอ๊ะ จริงหรือเปล่าที่คุณเป็นคนไม่มีคุณค่า ไม่มีประโยชน์ ถ้าไปถามเพื่อนคุณ เพื่อนเขาจะบอกว่ายังไง หรือถ้าเพื่อนคุณเขาคิดอีกแบบ คุณจะเห็นด้วยกับเขาไหม คือชวนให้เขามองในด้านที่ต่างออกไป แล้วก็ทำให้เขาค้นพบข้อสรุปว่า ที่เขาคิดอาจจะไม่ใช่ก็ได้

พอเปลี่ยนความคิดแล้ว เราก็ทำให้มีการปรับเปลี่ยนพฤติกรรม ให้เห็นว่า ถ้าเราคิดแบบนี้ เราก็จะทำแบบนี้ แต่ถ้าเราคิดอีกอย่าง เราอาจจะทำอีกอย่างนึง ซึ่งผลลัพธ์อาจจะเปลี่ยนไป กระบวนการนี้จะนำไปสู่การเรียนรู้ด้วยตัวเองของคนไข้ โดยที่นักบำบัดเป็นเหมือนกับเป็นไกด์ คอยชวนให้คิด ให้ลองทำดูเท่านั้น ประโยชน์ของการได้เรียนรู้ด้วยตัวเองคือ เขาจะเข้าใจอย่างชัดเจนมากกว่าการมีคนสอน รู้ว่าอะไรที่เวิร์คสำหรับเขา แล้วมันจะอยู่กับเขาได้นานกว่าที่เราแนะนำ

เครื่องมือที่เราใช้ก็อาจเป็นกระดาษหรือบอร์ดที่เขียนให้คนไข้ดูว่า อะไรนำไปสู่อะไร เชื่อมโยงกันยังไงบ้าง คุณคิดยังไง ถ้าไม่อยากเป็นแบบนี้ต้องทำยังไง เพราะฉะนั้น คนไข้ก็จะต้องแอคทีฟในกระบวนการตั้งคำถามแล้วก็คิดหรือเขียนตาม

กระบวนการที่สำคัญอีกอย่างคือ การบ้าน หรือการเอาสิ่งที่คนไข้ค้นพบหรือเรียนรู้ในกระบวนการไปใช้จริง เราเจอกับคนไข้สัปดาห์ละครั้ง คุยกันแค่ชั่วโมงนึง แต่เวลาในชีวิตประจำวันมีอีกเป็นร้อยๆ ชั่วโมง ถ้าเขาได้เอาสิ่งที่ค้นพบไปทำนู่น ทำนี่ เขาก็จะเกิดการเรียนรู้ในชีวิตจริง เช่น ให้บันทึกว่าเขาเจออะไรมาบ้าง เขาคิด เขารู้สึกอะไรบ้าง หรือให้เขาลิสต์สิ่งที่ค้นพบเป็นข้อๆ คนไข้ที่ทำการบ้านก็จะได้ประโยชน์จาก CBT มากกว่าการมาคุยเฉยๆ เพื่อความสบายใจ

:: คนติดเหล้า ::

มีลิมิตในการสำรวจตัวเองไหมว่าถ้าพฤติกรรมหรือร่างกายเป็นแบบนี้ ควรจะมาเริ่มปรึกษาคุณหมอดีกว่า

ถ้าติดเหล้า อาการก็คือจะมีความอยากอยู่ตลอด แล้วต้องเพิ่มโดสไปเรื่อยๆ จากที่เคยกินเท่านี้โอเคแล้ว ก็ต้องกินเพิ่มไปอีก พอไม่ได้กินก็อารมณ์แปรปรวน หรือมีอาการทางร่างกายขึ้นมา เช่น ไม่ได้กินแล้วสั่น หรือต้องดิ้นรนเพื่อให้ได้กิน ไม่ว่าจะหนีงาน หรือไปเดือดร้อนคนรอบตัวเช่น ลูกเมีย ก็ต้องแยกให้เป็นระหว่างกินสังสรรค์ เข้าสังคม กับกินแล้วเสียหน้าที่การงาน เสียฟังก์ชัน ถ้ามันถึงจุดนั้นก็อาจจะต้องลดหรือเลิกได้แล้ว คราวนี้ ถ้าคนที่ไม่ได้ถึงขั้นติด การลดมันก็ไม่ได้ยากเย็นอะไร แต่ถ้าถึงขั้นติดแล้วเวลาลดมันมักจะคุมไม่ได้ กะจะลดปริมาณ แต่สุดท้ายก็กินต่อ ดังนั้น บำบัดเพื่อให้หยุดได้ก่อนอาจจะจำเป็นกว่า

:: เข้าบำบัด ::

บางคนเลิกเหล้าได้ในระยะสั้นๆ แล้วก็ Relapse หรือกลับไปดื่มอีก หากเป็นแบบนี้จะทำให้การเลิกครั้งต่อไปยากขึ้นไหม

ไม่เสมอไป ถ้ายังอยู่ในการบำบัด ก็ยังเรียนรู้ได้ว่า เขากลับไปดื่มได้ยังไง จากการบำบัดผมพบว่า เคสเกี่ยวกับยาเสพติดมักจะมาบำบัดแล้วไม่ได้เลิกได้ทันที มักจะเผลอๆ หลุดๆ ไป แต่ถ้าหลุดไปแล้วกลับมาคุยกันอีก เขาจะได้เรียนรู้ว่าเป็นเพราะอะไร เขาคุมสิ่งแวดล้อมไม่ดีพอ หลอกตัวเอง หรืออนุญาตตัวเองมากไปหรือเปล่า เราก็จะให้เขาเรียนรู้ว่าครั้งต่อไปจะทำยังไงให้มันต่างออกไป

:: หักดิบ ::

มันมีวิธีหนึ่งที่คนชอบใช้กันคือ หักดิบ ในมุมมองแบบ CBT มันเวิร์กไหม

ถ้ากินเหล้ามานาน แล้วอยู่ๆ หักดิบเลย ที่น่ากลัวคืออาจชัก หรือหลอนได้ อันนี้อันตรายมาก ทุกอย่างที่เป็นแอลกอฮอล์ ถ้ากินเยอะหรือกินนานต่อเนื่องระดับนึงเนี่ย การหยุดกะทันหันจะทำไม่ได้ ต้องค่อยๆ หยุด หรือมีกระบวนการหยุด อาจต้องให้ยากลุ่ม Benzodiazepine, Diazepam เพื่อเข้าไปทดแทนสารเสพติด แล้วค่อยๆ ลดเหล้าลง หรือบางกรณีคนกินเหล้านานๆ จะขาดวิตามิน B ก็ต้องได้อะไรเข้าไปทดแทน ไม่งั้นอยู่ๆ หยุดปุ๊บมีความเสี่ยงทางสุขภาพ เหมือนเป็นสมดุลของสมอง ที่เคยได้เหล้าเข้าไป ก็มีสารที่สมดุลอยู่ระดับนึง พอเหล้าหายไปเลย มันก็มีสารที่เสียสมดุลมาก และทำให้เกิดอาการคล้ายกับที่เราเรียกว่า ‘ลงแดง’ คือทุรนทุรายอยากได้ แบบนี้เสียสมดุลถึงขนาดชักได้เลย

:: เอาใจเขา มาใส่ใจเรา ::

เวลาคนไม่ดื่มต้องการหรือพยายามชักจูงให้คนดื่มเลิกเหล้า อาจทำให้เกิดความไม่เข้าใจหรือบาดหมางกันขึ้นมา จริงๆ แล้วมีวิธีการ หรือคำพูดแบบไหนไหมที่คนรอบข้างทำแล้วจะจูงใจเขาได้ดีกว่า หรือไม่พูดแบบนี้จะดีกว่า

ไม่พูดอะไรดีกว่า ผมว่าการตำหนิหรือการด่ามักจะไม่ค่อยช่วย เพื่อนด่าแล้วเลิกได้เลยคงไม่มี อาจจะทำให้เสียความสัมพันธ์ไปอีกต่างหาก วิธีที่ดีก็คือทำความเข้าใจ คล้ายๆ นักบำบัด ลองทำความเข้าใจว่าเหล้านี่มันฟังก์ชัน มันสำคัญกับชีวิต หรือช่วยเขาได้ยังไง ซึ่งจำนวนมากเราก็พบว่ามันคือการดับทุกข์แบบหนึ่ง ทีนี้มองลึกลงไปว่าเขาทุกข์เรื่องอะไร แล้วทุกข์อันนั้น ถ้าไม่ได้แก้ด้วยเหล้า แล้วจะแก้ด้วยอะไรได้ ถ้าเรามีส่วนช่วยให้ความทุกข์ของเขาลดลง เขาอาจจะมีทางเลือกอื่นที่ไม่ต้องไปกินเหล้าก็ได้

ถ้าเริ่มต้นจากการทำความเข้าใจ แล้วเขาเห็นด้วยว่าอยากจะเปลี่ยนแปลง ก็ชวนเขาไปบำบัด ไปหาหมอ เขาก็จะได้เข้าสู่กระบวนการอย่างจริงๆ จังๆ

เรื่องและภาพ: ทีมงาน Alcohol Rhythm

The post (Quote) เลิกเหล้ามันอยู่ที่ (เข้า) ใจ ความคิดและพฤติกรรม : สำรวจการบำบัดแบบ CBT (Cognitive Behavior Therapy) appeared first on Alcohol Rhythm.

เลิกเหล้ามันอยู่ที่ (เข้า) ใจ ความคิดและพฤติกรรม : สำรวจการบำบัดแบบ CBT (Cognitive Behavior Therapy)

admin — Wed, 04 Sep 2019 06:14:07 +0000

หลายคนอาจเคยได้ยินประโยคที่ว่า ‘เลิกเหล้ามันอยู่ที่ใจ’ แต่ในความเป็นจริงแล้ว การดื่มและการเลิกดื่มนั้นแวดล้อมไปด้วยเหตุผล แรงจูงใจ สิ่งแวดล้อม ผู้คนรอบข้าง หรือในบางกรณีอาจรวมไปถึงร่างกายและสมองด้วย ด้วยเหตุนี้การใช้ใจเลิกเหล้าเพียงอย่างเดียวอาจไม่สามารถพาผู้มีปัญหาการดื่มไปถึงฝั่งได้

ผศ.นพ.ณัทธร พิทยรัตน์เสถียร จากภาควิชาจิตเวชศาสตร์ คณะแพทยศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย ผู้เป็นจิตแพทย์ อาจารย์ และผู้เชี่ยวชาญด้านการบำบัดด้วยความคิดและพฤติกรรม หรือ CBT (Cognitive Behavior Therapy) ในประเทศไทย ได้เผยวิธีการเลิกเหล้าแบบ CBT ที่เริ่มต้นจากการ ‘พูดคุย’ ทำความเข้าใจเหตุผลในการดื่ม สำรวจสภาพแวดล้อม และหาทางออกใหม่ๆ ให้กับเหตุผลของแต่ละคน

วิธีการแบบ CBT ยังให้มุมมองที่น่าสนใจมากมาย ตั้งแต่ประเด็นที่ว่า การเลิกเหล้าอาจไม่สามารถทำสำเร็จได้ในครั้งเดียว การกลับไปดื่มแล้วเลิกใหม่ อาจช่วยให้การเลิกในครั้งต่อไปทำได้นานขึ้น ไปจนถึงผลกระทบทางสมองที่เกิดเมื่อดื่มหรือใช้สารเสพติดเป็นเวลานาน อาจทำให้การบำบัดโดยแพทย์หรือนักบำบัดจำเป็นกว่าที่คุณคิด

Alcohol Rhythm เปลี่ยนจังหวะชีวิตคนติดเหล้า ชวนคุณสำรวจวิธีการบำบัดการดื่มและสารเสพติดแบบ CBT และมุมมองใหม่ๆ ที่อาจทำให้คุณเห็นฝั่งฝาของการเลิกเหล้าได้อย่างเข้าใจ ผ่อนปรน และมั่นคงขึ้น

CBT (Cognitive Behavior Therapy) คืออะไร ต่างจากการเข้าพบและรักษากับจิตแพทย์อย่างไร

CBT คือจิตบำบัด คือการพูดคุยแลกเปลี่ยน เพื่อบำบัดปัญหาที่เราอยากจะจัดการ ดั้งเดิมแล้วมันเป็นศาสตร์ที่ใช้กับโรคซึมเศร้า โดยมีหลักการอยู่ว่า คนซึมเศร้าเพราะมีวิธีคิดที่บิดเบือนจนทำให้เกิดความเศร้าขึ้นมา เช่น คิดโทษตัวเองว่าตัวเองไม่ดี คิดมองโลกในแง่ลบมากเกินไป CBT ก็เลยมีกระบวนการที่จะปรับความคิด หรือ cognitive เพื่อให้อารมณ์เศร้าดีขึ้น อีกส่วนคือการปรับพฤติกรรม หรือ behavior เพราะพฤติกรรมบางอย่างถ้ายังทำอยู่ก็อาจเสริมให้เศร้าต่อไป เช่น การไม่ออกไปไหน เก็บตัวอยู่กับบ้าน ในทางตรงกันข้ามถ้าเปลี่ยนพฤติกรรม ทำตัวให้แอคทีฟขึ้น อาการเศร้าก็จะลดลง

จิตแพทย์จะเป็นผู้ประเมินและวินิจฉัยโรคก่อนว่าคนไข้เป็นอะไร พอได้ผลวินิจฉัย แพทย์ก็จะวางแผนรักษา ซึ่งมีทั้งส่วนของการใช้ยาในกรณีที่พบว่าอาการเกี่ยวข้องกับสารเคมีในสมอง และอีกส่วนหนึ่งเรียกว่าการรักษาทางจิตสังคม เป็นการรักษาแบบไม่ใช้ยา แต่ใช้การพูดคุย ซึ่งมีหลากหลายรูปแบบ เช่น ครอบครัวบำบัด เอาครอบครัวมาคุยกัน, การให้คำปรึกษา ให้คำแนะนำเฉยๆ, จิตบำบัดแขนงดั้งเดิม ของ ซิกมันด์ ฟรอยด์ ที่เรียกว่า Psychodynamics หรือ Psychotherapy ไปจนถึง CBT ที่เป็นส่วนนึงในการรักษาทางจิตสังคมเช่นกัน

CBT ถูกใช้มาหลายสิบปีแล้ว จากที่ใช้กับโรคซึมเศร้าแล้วได้ผลดี ก็เลยถูกเอาไปใช้กับปัญหาอื่นๆ ที่เกี่ยวข้องกับสุขภาพจิตหรือการใช้ชีวิตทั้งหลาย เช่น วิตกกังวล อารมณ์โกรธ การใช้สารเสพติด ผู้มีปัญหาการกิน ฯลฯ ในช่วงหลัง ปัญหาเกี่ยวกับสุขภาพจิตทุกอย่างจะมี CBT เข้ามาเป็นองค์ประกอบในการบำบัดแบบหนึ่ง ร่วมกับการบำบัดแบบอื่นๆ

จุดเด่นของ CBT คือเป็นการรักษาทางจิตสังคมที่มีหลักฐานทางวิทยาศาสตร์รองรับมากที่สุด ทฤษฎีที่สร้างขึ้นมาจะถูกนำไปตรวจสอบด้วยกระบวนการทางวิทยาศาสตร์ว่ากลไกของโรคเป็นอย่างนั้นจริงหรือเปล่า และตัวการรักษาที่ออกแบบมา ก็ถูกนำไปวิจัยก่อนว่าใช้กับคนไข้ได้จริงไหม

เครื่องมือหรือกระบวนการของนักบำบัดในการทำ CBT คืออะไร มีขั้นตอนอย่างไรบ้าง

ฟังดูแล้วเหมือนว่านักบำบัดที่ทำ CBT จะต้องอาศัยการฟัง แล้วขยี้สิ่งที่ขมุกขมัวออกมาให้เป็นระบบ โดยใช้การเขียนหรือจดเป็นเครื่องมือ

ใช่ครับ นักบำบัดต้องฟังแล้ววิเคราะห์ว่าอะไรเกี่ยวข้องกันยังไง แต่เวลาคิดวิเคราะห์ เราจะพยายามแชร์ให้คนไข้ฟังด้วยเสมอว่า เขาเห็นด้วยไหม เห็นตรงกับเราไหม หรือเขามีแนวคิดที่ต่างออกไปยังไง นักบำบัดก็จะต้องตรวจสอบตัวเองอยู่เรื่อยๆ คนไข้อาจจะคิดอะไรที่ไม่ตรงกับความเป็นจริง นักบำบัดก็อาจจะคิดไม่ตรงตามความเป็นจริงได้เหมือนกัน เพราะนักบำบัดก็เป็นมนุษย์ปุถุชนคนนึง มีรูปแบบชีวิตที่โตมาแบบนี้ เรียนรู้โลกมาแบบที่อาจจะไม่ตรงกับคนไข้ เพราะฉะนั้น เราก็มาเช็คไปด้วยกัน

ต้องทำ CBT นานแค่ไหนจึงจะเห็นผล

มันจะค่อยเป็นค่อยไป ช่วงแรกอาจจะไม่ได้ลงไปถึงเรื่องการตั้งคำถาม แต่จะคล้ายการบำบัดแบบอื่น คือ รับฟัง แสดงความเข้าใจในตัวคนไข้หรือปัญหาของคนไข้ เรียกว่าการมี empathy แล้วค่อยๆ ต่อยอดจากตรงนั้น

ช่วงแรกๆ คนไข้จะรู้สึกว่าได้ระบายความรู้สึก ได้มีคนเข้าใจปัญหาเขา สร้างความสัมพันธ์ที่ดีในการบำบัดก่อน แล้วพอเราเอาเรื่องของเขามาปะติดปะต่อ ก็จะนำไปสู่การวางแผนว่าเราจะทำอะไรกันบ้างในขั้นต่อไป เพราะฉะนั้นกระบวนการมันก็จะค่อยๆ บิลด์ขึ้นมาเรื่อยๆ

อยากให้ช่วยยกตัวอย่างให้เห็นภาพว่าความคิดและพฤติกรรมร้อยเชื่อมกันได้ขนาดไหน

ยกตัวอย่างกรณีของคนไข้โรคซึมเศร้า สมมติเขาเป็นนิสิตนักศึกษา จะเศร้าจากอะไรก็ตาม จากมีปัญหาชีวิต จากสารเคมีในสมอง แต่เวลาเศร้าขึ้นมาเขามองว่าตัวเองไม่ได้เรื่อง โง่ หรือคิดว่าเพื่อนไม่รักเขา ไม่มีใครชอบเขา คือตอนไม่เศร้าก็อาจจะไม่ได้คิดขนาดนี้ แต่พอเศร้าแล้วมันคิด ซึ่งบางทีอาจจะเริ่มจากเรื่องเล็กๆ น้อยๆ เช่น ทักเพื่อนไป เพื่อนอ่านไลน์แล้วไม่ตอบ แค่นี้ก็อาจจะคิดแล้วว่าเพื่อนไม่ชอบ พอคิดอย่างนี้ปุ๊บก็รู้สึกไม่ดีกับตัวเอง เริ่มเก็บตัว เริ่มไม่อยากคุยกับคน หรืออาจจะไม่ไปเรียน พอเพื่อนทักมาก็ไม่ตอบ เพราะรู้สึกว่าตัวเองไม่มีคุณค่า ปฏิบัติอย่างนี้ไปสักพัก เพื่อนก็อาจจะคิดว่า เฮ้ย ทำไมมันไม่คุยด้วย ทำไมหายไป เพื่อนก็เลยลืมๆ ไป ไม่ได้ทักเขาต่อ เขาก็ยิ่งมีหลักฐานขึ้นมาเลยว่า เฮ้ย เพื่อนไม่รักฉันจริงๆ ด้วย ทั้งที่ตอนแรกเพื่อนอาจจะไม่ได้คิดอะไรเลย ไม่ได้คิดว่าจะเป็นเรื่องใหญ่ขนาดนี้ แต่จากความคิดที่ว่าเขาไม่เป็นที่รัก ก็ทำให้เขาปฏิบัติตัวเหมือนกับเพื่อนไม่สนใจเราจริงๆ ซึ่งมันเป็นวงจรที่ถ้ารู้ตั้งแต่แรก ก็จะจัดการความคิดของตัวเองได้ตั้งแต่แรก ไม่ต้องไปทำตัวให้ห่างเกินกับเพื่อน กลับไปเข้ากลุ่มได้เหมือนเดิม

ถ้าเราเห็นวงจรอย่างนี้ ก็จะชวนให้คนไข้ซึมซับว่า ระวังความคิดของเรานะ เพราะมันนำไปสู่ความรู้สึก ไปสู่พฤติกรรม ของบางอย่างตอนแรกมันไม่มี แต่เราคิดไปก่อนว่ามันมี เลยทำตัวให้มันแย่อย่างนั้นจริงๆ

มันยากไหมที่คนไข้จะยอมรับว่าเขาทำพฤติกรรมแบบนี้จริงๆ

นี่เป็นทักษะที่นักบำบัดต้องเรียนรู้ ในทางนึงถ้าเราทำแบบไม่ระวัง ก็เหมือนไปต่อว่าเขา เหมือนไปบอกว่า เพราะแกนั่นแหละ แกทำแบบนี้ก็เลยเดือดร้อน แต่ถ้าเรามีทักษะว่าความคิดและพฤติกรรมนี้มันนำไปสู่อะไร เราช่วยกันคิดดูดีไหม เขาจะนึกออกได้เองว่า เออ มันจริงด้วยว่ะ ที่เราทำมันอาจทำให้เรื่องแย่ลง เราไม่ต้องทำอย่างนี้ก็ได้นี่ ถ้าทำอีกแบบมันจะออกมาเป็นยังไงนะ คือให้เขาค่อยๆ คิดตามไป จะไม่ไปบอกเขาเร็วๆ เพราะถ้าเขาไม่คิดตาม ก็จะไม่เข้าใจสิ่งที่เชื่อมโยงกัน

กระบวนการที่ได้ผลมันต้องค่อยๆ ทำ ฝรั่งเขาจึงเปรียบเทียบว่า การบำบัด (Therapy) ก็เหมือนการเต้นรำ ก่อนจะเตือนคู่เต้นรำให้เดินหน้า ถอยหลัง ต้องรู้จังหวะกันก่อน ไม่งั้นเดี๋ยวจะเหยียบเท้ากัน ซึ่งในการบำบัดมันก็เกิดการเหยียบเท้ากันได้จริงๆ ถ้าจังหวะไม่ดี คนไข้ก็รู้สึกว่าทำไมมาว่า มาตำหนิฉัน ทำให้คนไข้ยิ่งรู้สึกแย่ เหมือนไปบังคับให้เขาต้องเชื่อ

CBT รักษาอาการเสพติด (addiction) ได้ในระดับไหน

ใช้ได้ แต่ว่าระดับความใช้ได้อาจจะน้อยกว่าโรคอย่างซึมเศร้า วิตกกังวล เพราะว่า addiction มีประเด็นเรื่องแรงจูงใจที่ไม่เหมือนกับคนเป็นซึมเศร้าวิตกกังวล อันนั้นคือเขาทุกข์ เขาจึงอยากเปลี่ยนของเขาอยู่แล้ว แต่ว่าคนใช้สารเสพติดมีหลากหลายที่มา บางคนต้องการความสนุกสนาน ความบันเทิงจากสารเสพติด หรือบางคนก็มีความทุกข์อยู่ในชีวิตจริง แต่ไม่รู้ว่าจะใช้อะไรเป็นตัวจัดการความทุกข์ ก็ใช้เหล้าหรือสารเสพติดเป็นตัวดับทุกข์ แล้วก็เกิดการเรียนรู้ว่ามันได้ผล สภาพแวดล้อมก็มีผลเยอะ ถ้าได้ไปอยู่ในวงเหล้าตลอด เพื่อนที่ทำงานกินตลอด หรือว่าอาศัยในชุมชนที่มีสารเสพติดเยอะๆ ก็สามารถได้รับอิทธิพลจากสภาพแวดล้อมเหล่านั้นได้

วิธีการของ CBT ที่จะบำบัดผู้ติดเหล้าหรือสารเสพติดเป็นอย่างไร

เวลาใช้ CBT กับการบำบัดการเสพติดจะไม่ได้ใช้การปรับความคิดอย่างเดียว บางคนอาจจะคิดง่ายๆ ว่าเลิกไม่เลิกอยู่ที่ใจ แต่จริงๆ มันไม่พอหรอก สมมติใจอยากเลิกแต่ว่าเหล้าอยู่รอบตัว มองไปตรงไหนในบ้านก็มีขวดอยู่ มันจึงเลิกยากมาก ถ้าจะเปลี่ยนจริงๆ ก็ต้องเรียนรู้ที่จะจัดการสภาพแวดล้อม และวางแผนลดตัวกระตุ้นการดื่มการเสพ เช่น ถ้าจะเลิกเหล้า ในบ้านก็ไม่ควรจะมีเหล้า หรือรอบบ้านไม่ควรจะเดินไปหาเหล้าได้ง่ายๆ หรืออาจลองวิเคราะห์ว่าเรากินเหล้าตอนไหน เช่น ถ้ามีเพื่อนกลุ่มนี้เสร็จทุกที ไปกินเหล้าแน่นอน แล้วทำยังไงจะอยู่ห่างจากเพื่อนกลุ่มนี้ได้ ถ้าไม่งั้นเราก็ไม่รอด โดนชวนตลอด เขาเรียกว่าต้องมาวิเคราะห์ตัวกระตุ้น คนเราไม่ได้อยู่ที่ใจอย่างเดียวแล้ว ตัวกระตุ้นก็ควรลดให้เหลือน้อยที่สุด แล้วต่อไปค่อยมาเวิร์กในระดับตัวเขา ใจเขา

จากนั้นแม้ไม่มีตัวกระตุ้นแล้ว แต่ความคิดเราก็ยังนำไปสู่การใช้เหล้า เช่น บางทีเราเกิดอยากกินเหล้าขึ้นมาไม่รู้ตัว ต้องนัดไปคุยธุระกับเพื่อนคนนี้ ทั้งที่จริงๆ ไม่ได้มีธุระอะไร แต่ถ้าเจอคนนี้เดี๋ยวจะได้กินเหล้า ลึกๆ ก็คือเราอยากจะได้กินเหล้านั่นแหละ ดังนั้นผู้บำบัดจึงต้องตามความคิดตัวเองให้ทันว่า เราหลอกตัวเองหรือเปล่า หรือว่าเราอนุญาตตัวเองมากไปไหม คนกินเหล้าบางคนจะคิดว่ากินแก้วเดียวไม่เป็นไรหรอก ไม่ติดหรอก แต่แก้วเดียวมันเป็นจุดตั้งต้นให้ต่อไปแก้วที่สองสามสี่ แล้วก็เมาไปเลย คราวนี้ก็กลับไปเหมือนเดิม เพราะฉะนั้นความคิดแบบอนุญาตตัวเองก็ต้องได้รับการทบทวน เพื่อเตือนสติตัวเองได้ว่า ไม่ได้ เราจะเลิกก็ต้องเลิกจริงๆ

จริงๆ พวกเหล้า หรือยาเสพติดนี่ นอกจากปัจจัยทางจิตใจแล้ว เรื่องทางชีวภาพมันก็มีผล บางครั้งอาจจำเป็นต้องได้รับการรักษาด้วย เช่นภาวะที่เขาเรียกว่า ‘สมองติดยา’ คือการที่ความอยากเกิดขึ้นในระดับสมอง จนเราไม่รู้ตัว และไหลไปตามระบบอัตโนมัติของสมอง ในสารเสพติดทั้งหลายที่เรารับกันเข้าไปมันทำให้เกิดการเปลี่ยนแปลงทางสมอง ทำให้แทร็กอะไรในสมองไม่เหมือนเดิม การปรับวิธีคิด ปรับพฤติกรรมอย่างเดียวอาจไม่พอ จึงอาจต้องมียาหรือกระบวนการรักษาอะไรเข้าไปช่วยในสมองเขาด้วย

มีลิมิตในการสำรวจตัวเองไหมว่าถ้าพฤติกรรมหรือร่างกายเป็นแบบนี้ ควรจะมาเริ่มปรึกษาคุณหมอดีกว่า

สำหรับคนที่มีแอลกอฮอล์หรือสารเสพติดเป็นที่พึ่งเวลาเป็นทุกข์ หรือมันอาจช่วยเขาได้จริงๆ คุณหมอจะแนะนำอย่างไร

เราจะพยายามทำความเข้าใจกับคนไข้ คือไม่ได้บอกว่ามันไม่ดีเฉยๆ แต่จะชวนเขาดูว่าทำไมคุณถึงใช้ ใช้แล้วมันดีกับคุณยังไง เราอยากฟังเขาจริงๆ นะว่า เขาใช้แล้วมันช่วยอะไรบ้าง เช่น ทำให้สนุก ทำให้ลืมทุกข์ ทำให้มีเพื่อน แล้วเราก็ไปชวนมองอีกด้านว่า มันทำให้เดือดร้อนยังไงบ้าง ถ้าใช้ต่อไปจะเป็นยังไง ถ้าหยุดใช้จะเป็นยังไง ลองเปรียบเทียบกันดู คือเราจะชวนคิดแล้วให้เขาเห็นว่า ตกลงมันคุ้มไหมที่จะใช้ต่อ ซึ่งถ้าเขาได้เห็นผลดีผลเสียเปรียบเทียบสองข้างแล้ว เขาก็จะเกิดแรงจูงใจขึ้น เพราะฉะนั้น อันดับแรกของการใช้ CBT บำบัดสารเสพติดหรือเหล้า คือสร้างแรงจูงใจก่อน เพื่อให้อยากเปลี่ยน อยากจะลองทำ ถ้ากระบวนการนี้ยังไม่เกิดก็ใช้ CBT ยาก

มันจะมีเคสประเภทใช้ยาเสพติด โดนตำรวจจับ ต้องเข้าโรงพยาบาลบำบัดยาเสพติด สมัยนี้คนเสพเขาไม่ได้ถูกมองว่าเป็นอาชญากร แต่มองเป็นคนป่วย ก็ส่งเข้าไปบำบัด แต่คนไข้ส่วนหนึ่งก็ไม่ได้มีแรงจูงใจอยากจะบำบัด แต่อยากจะออกจากโรงพยาบาลแค่นั้นเอง เขาจึงทำอะไรก็ได้ให้เหมือนว่า รู้เรื่องแล้ว คิดได้แล้ว เพื่อจะได้ออกจากโรงพยาบาล ทั้งที่เขาอาจจะไม่ได้อยากเลิกจริงๆ เพราะฉะนั้น คนไข้เหล่านี้ก็จะเข้าๆ ออกๆ ทีนี้กระบวนการที่จะทำให้เขาคิดได้จริงๆ มันเลยสำคัญมากตรงที่ เราจะทำยังไงให้เขาเกิดแรงจูงใจในการเปลี่ยน

บางคนเลิกเหล้าได้ในระยะสั้นๆ แล้วก็ Relapse หรือกลับไปดื่มอีก หากเป็นแบบนี้จะทำให้การเลิกครั้งต่อไปยากขึ้นไหม

คนที่เลิกเหล้าได้ ไม่ได้เลิกได้ในทันทีหรือในครั้งเดียว ?

แพตเทิร์นของคนเลิกได้ ไม่ได้เลิกได้ทันที แต่จะคล้ายๆ ว่าเรียนรู้ แล้วก็หลุด แล้วก็มาเรียนรู้ใหม่ ทีนี้ช่วงเวลากว่าจะกลับไปหลุด หรือ Relapse อีกเนี่ยมันจะนานขึ้นเรื่อยๆ จากเดิมบำบัดเสร็จออกไปแปปเดียวก็ดื่มแล้ว ภายหลังเขาอาจเริ่มทนได้นานขึ้น บางคนหยุดได้เป็นปีๆ กว่าจะกลับไปดื่มอีกที แต่ก็กลับมาเรียนรู้ พยายามเลิกใหม่ เพราะฉะนั้น มันไม่ได้เลิกได้ทันทีรวดเดียว แต่จะมีอาการขึ้นๆ ลงๆ สักพักนึง แต่ถ้าเขายังคงแรงจูงใจไว้ได้ แล้วก็ยังมีคนคอยช่วยเขา สุดท้ายก็จะทำได้นานขึ้นจนอาจถาวร

การรักษาโรคสุขภาพจิตอาจจะมีทางเลือกเพิ่มเติม เช่น ศิลปะบำบัด ละครบำบัด ผู้ติดแอลกอฮอล์หรือสารเสพติดล่ะ มีกลไกอื่นๆ ที่ช่วยเขาได้ไหม

อีกรูปแบบหนึ่งที่อาจจะช่วยในการบำบัดเหล้าหรือสารเสพติดคือ ‘กลุ่ม’ หรือการเรียนรู้ในรูปแบบการบำบัดกลุ่ม คือมีคนที่จะเลิกมาคุยกัน เล่าประสบการณ์ที่เลิกได้แล้ว หรือกำลังจะเลิก เอาเรื่องราวมาแชร์กัน มันก็ทำให้เกิดการเรียนรู้ ผู้บำบัดจะเรียนรู้จากคนที่คล้ายกับเขาได้มากกว่าเรียนรู้จากนักบำบัดเฉยๆ เพราะนักบำบัดอาจจะไม่ได้กินเหล้าหรือเสพยาเสพติด ไม่ได้เข้าใจคนที่เคยใช้มาจริงๆ เพราะฉะนั้น ในสถานบำบัดพวกยาเสพติดหรือเหล้า ก็จะมีรูปแบบกลุ่มบำบัดด้วย ซึ่งมักจะเป็นกลุ่มแบบ CBT แต่เป็นการเอาไอเดียหรือเรื่องราวมาแชร์กัน

มันมีวิธีหนึ่งที่คนชอบใช้กันคือ หักดิบ ในมุมมองแบบ CBT มันเวิร์กไหม

เวลาคนไม่ดื่มต้องการหรือพยายามชักจูงให้คนดื่มเลิกเหล้า อาจทำให้เกิดความไม่เข้าใจหรือบาดหมางกันขึ้นมา จริงๆ แล้วมีวิธีการ หรือคำพูดแบบไหนไหมที่คนรอบข้างทำแล้วจะจูงใจเขาได้ดีกว่า หรือไม่พูดแบบนี้จะดีกว่า

เรื่องและภาพ: ทีมงาน Alcohol Rhythm

The post เลิกเหล้ามันอยู่ที่ (เข้า) ใจ ความคิดและพฤติกรรม : สำรวจการบำบัดแบบ CBT (Cognitive Behavior Therapy) appeared first on Alcohol Rhythm.

Drinkers like me สารคดีที่เริ่มต้นจาก ‘ผู้ดื่ม’ สู่ ‘ผู้มีปัญหาการดื่ม’

admin — Mon, 27 May 2019 04:07:03 +0000

“ฉันรักการดื่ม แต่ไม่ได้ติดสุรา” คือหนึ่งในประโยคฮิตที่คนดื่มมักบอกกล่าวกับคนอื่น

แน่นอน คงมีผู้คนไม่มากนักที่จะนิยามตัวเองว่าติดสุรา เมื่อมาตรวัดการติดสุราถูกพิจารณาร่วมกับความทรงจำดีๆ บทสนทนาคึกคักระหว่างดื่ม หรือความเมามายในโมงยามที่เหงาเปลี่ยว หลายคนจึงรวบรัดจนได้คำตอบอันน่าพอใจว่า “ฉันไม่ติด” พ่วงมาด้วยเหตุผลบางประการที่ทำให้รู้สึกดีกับพฤติกรรมการดื่มของตนเอง เช่น ไม่ได้เมาจนหมดสติ ไม่ได้จำเรื่องราวในคืนก่อนไม่ได้ ไม่เคยอาเจียน ฯลฯ

ในสารคดี ‘Drinkers like me’ จากช่อง BBC Adrian Chiles ผู้จัดรายการโทรทัศน์และวิทยุชาวอังกฤษที่มีชื่อเสียงจากการเป็นหัวหน้าผู้จัดรายการข่าวฟุตบอล และเป็นเจ้าของสารคดีเรื่องนี้ ก็เริ่มต้นด้วยนิยามแบบเดียวกัน

“ผมไม่ได้ติดสุราอย่างแน่นอน ผมมันก็แค่คนดื่มทั่วๆ ไป” สาเหตุที่เป็นเช่นนั้น เพราะเขาไม่เคยพบว่าตัวเองหลับใหลอยู่หน้าบาร์ตอนตีสี่ ตื่นขึ้นมาบนเตียงพร้อมคนแปลกหน้า หรือทะเลาะเบาะแว้งกับใคร เขาเพียงแค่ดื่มกับเพื่อนสองสามแก้วในวันที่มีฟุตบอลแมตช์สำคัญ ยังไม่ทันห้าทุ่มก็แยกย้าย

“เรามีข้ออ้างให้มันเสมอนั่นแหละ” เพื่อนของเอเดรียนกล่าว เอเดรียนไม่ได้ตอบรับหรือปฏิเสธคำว่า ‘ข้ออ้าง’ พร้อมกับที่ไม่คิดว่าการดื่มของเขามีปัญหา

แต่มันจะเป็นเช่นนั้นเสมอไปหรือ สารคดีจะตอบคำถามนี้ให้กับเรา

Alcohol Diary เอเดรียนพบอะไร เมื่อลองนับปริมาณการดื่ม

แม้เขาจะรู้สึกว่าตนเองดื่มน้อยเมื่อเทียบกับคนอื่น แต่เพื่อจะยืนยันว่าการดื่มของเขาไม่เป็นปัญหา เขาจึงเริ่มบันทึกจำนวนแก้วที่ดื่ม (Alcohol diary) เพื่อเทียบกับปริมาณแอลกอฮอล์ต่อสัปดาห์ที่รัฐบาลอังกฤษแนะนำสำหรับประชากรหญิงชาย ว่าจะไม่สร้างปัญหาให้ผู้ดื่ม และไม่ทำให้ผู้ดื่มกลายเป็นคนติดสุรา

14 ยูนิตต่อสัปดาห์คือปริมาณที่ว่า และกลายเป็นตัวเลขที่มีอิทธิพลกับเอเดรียนในเวลาถัดมา เพราะเมื่อ 14 ยูนิต ถูกแปลงเป็นแอลกอฮอล์แล้วนั้น จะมีค่าเท่ากับเบียร์ 7 ไพน์ หรือไวน์เพียงแค่ขวดครึ่ง ซึ่งถือว่าน้อยมากสำหรับ ‘ผู้รักการดื่มที่ไม่ใช่คนติดสุรา’ น้อยจนเอเดรียนคิดว่าดื่มเลยมาตรฐานไปเสียหน่อยจะเป็นไรไป ปริมาณที่ว่าคงถูกกำหนดมาต่ำไป

เพียงแค่วันแรกปริมาณการดื่มของเขาเกือบจะเลยมาตรฐาน เขาไปดื่มกับเพื่อนหลังการแข่งฟุตบอลจบ และกลับมาจดบันทึกที่อพาร์ทเมนต์ พบว่าตัวเองดื่มไปถึง 32 ยูนิตในหนึ่งวัน “ผมไม่รู้เลยว่าจะเจอกับอะไรเมื่อครบหนึ่งสัปดาห์” เอเดรียนกล่าวขณะนั่งอยู่บนโต๊ะกินข้าว ฉากหลังเป็นชั้นวางขวดเหล้า ไวน์ และแก้วทรงสูงที่รายเรียง

ในแต่ละวันจำนวนแก้วค่อยๆ เพิ่มขึ้น หนึ่งสัปดาห์ที่เขาเริ่มบันทึก Alcohol diary เขาพบว่าปริมาณการดื่มของเขาอยู่ที่ 100 ยูนิต แม้จะเป็นตัวเลขที่น่าตกใจเมื่อเทียบกับเลขที่รัฐบาลกำหนด ซึ่งเขาก็ยังจัดว่าการดื่มของเขาไม่ใช่ปัญหา เพราะไม่ได้เมาจนล้มพับ รู้สึกป่วย หรือไปวิวาทกับใคร

แต่เพื่อให้ได้คำตอบที่แน่ชัด เขาจึงไปตรวจเลือดที่โรงพยาบาล และได้รับคำตอบว่าระดับเลือดของเขาแสดงผลที่น่าพอใจ ดูเหมือนตับเขาจะไม่เป็นอันตราย กระทั่งคุณหมอชวนให้เขาสแกนตับเพื่อตรวจดูให้ชัดขึ้น ก็พบกับผลลัพธ์ที่น่าตกใจว่า เขาเริ่มมีพังผืดที่ตับในปริมาณกลางๆ และมีไขมันที่ตับในระดับนัยยะสำคัญ

ราวกับหน้ามือเป็นหลังมือ คุณหมอกล่าวกับเอเดรียนว่า “คุณจะเป็นแบบนี้ต่อไปไม่ได้นะ คุณกำลังเสี่ยงต่อภาวะตับแข็ง เสียงต่ออาการร้ายแรงที่นำไปสู่ภาวะตับทำงานล้มเหลว”

“และเสี่ยงต่อการตาย ใช่หรือเปล่า” เอเดรียนถาม

“ใช่ ความตายก็ด้วย” คุณหมอยืนยัน

เราทุกคนล้วนเสี่ยงกับความตาย เพียงแต่ว่าผู้ดื่มสุราอาจแลกมาด้วย 20 ปีที่หายไปของชีวิต เอเดรียนสามารถเปลี่ยนแปลงผลกระทบต่อร่างกายได้ แต่นั่นหมายความว่าเขาต้องดื่มให้น้อยลงมาก หรืออาจต้องมีวันปลอดแอลกอฮอล์ 3-4 วันต่อสัปดาห์ และเมื่อพิจารณาส่วนต่างที่ต้องเกิดขึ้นนั้น ความรู้สึกของเอเดรียนในตอนนี้อาจขมและเฝื่อน เหมือนเบียร์เก่าที่ถูกตั้งไว้ในอากาศร้อนมาสักพักก็ไม่ปาน

Why we drink คำตอบเมื่อตั้งคำถามต่อการดื่ม

David Nutt ผู้เชี่ยวชาญทางด้านประสาทวิทยาที่เอเดรียนเดินทางไปพบกล่าวว่า “ครึ่งหนึ่งของผู้ที่ดื่มแอลกอฮอล์ ดื่มเพื่อเยียวยาอาการวิตกกังวล และซึมเศร้า” ตัวเอเดรียนเองก็เช่นกัน เขาเข้ารับการรักษาอาการวิตกกังวลและซึมเศร้าซึ่งเกิดจากการเปลี่ยนแปลงหน้าที่การงานในช่วงชีวิตที่ผ่านมา และเพื่อขุดคุ้ยเหตุผลการดื่มของตัวเองให้ลึกขึ้น เขาจึงนัดพบกับ John McKeown นักจิตวิทยาการบำบัดที่เชี่ยวชาญเรื่องการเสพติด

จอห์นแสดงความเห็นว่าปัญหาสุขภาพจิต ทั้งอาการวิตกกังวลและความเศร้าที่เกิดขึ้นกับเขานั้น อาจเป็นผลพวงจากการดื่ม

“คุณปล่อยให้อารมณ์ขึ้นอยู่กับการดื่ม” เอเดรียนพยักหน้ารับคำของจอห์นช้าๆ เมื่อจอนห์อธิบายว่าแอลกอฮอล์ทำให้เอเดรียนรู้สึกเปลี่ยนไปกับตัวตนของเขาเอง

“บางครั้งผมรู้สึกแทบไม่อยากขยับไปไหน ไม่มีแรงบันดาลใจ และเพื่อที่จะออกจากความรู้สึกนั้นผมต้องออกไปเดินทอดน่อง หรือดื่มเบียร์สักสองไพน์ เมื่อนั้นแหละที่ผมรู้สึกว่าโลกไม่ได้เลวร้ายจนเกินไปและชีวิตเต็มไปด้วยความเป็นไปได้อีกครั้ง ไม่รู้สิ ผมไม่เคยพูดเกี่ยวกับการดื่มของตัวเองอย่างเจาะจงเลย เหมือนผมโกหกตัวเองเรื่องการดื่มอยู่ตลอดเวลา หรืออาจจะเรียกอีกอย่างว่าผมไม่เคยนับว่าดื่มไปเท่าไหร่แล้ว จนกระทั่งตอนนี้”

“คุณรู้สึกยังไงเมื่อมีคนบอกว่า คุณดื่มได้แค่ 14 ยูนิต เท่านั้น” จอห์นถาม

“ก่อนจะมาทำสารคดีนี้ ผมรู้สึกว่ามันต่ำมาก ผมจะทำเป็นไม่สนใจมัน ผมมั่นใจว่าในประเทศอื่นๆ ระดับแอลกอฮอล์มาตรฐานอาจจะสูงกว่านี้ด้วยซ้ำ ผมเลยคิดว่าช่างปะไร”

“บางทีนี่อาจเป็นวิธีการปฏิเสธที่จะมีส่วนร่วมหรือเข้าใกล้คำว่า ‘เสพติด’ ก็ได้นะ ไม่ว่าวิทยาศาสตร์ หรือมาตรฐานจะบอกว่าอย่างไร คุณก็ยังรู้สึกว่าไม่ละ ฉันรู้ดีว่ามันไม่เป็นไร” จอห์นกล่าวกับเอเดรียนว่าเอเดรียนพึ่งพาสิ่งที่แอลกอฮอล์อาจให้กับเขามากเกินไป ทั้งการบรรเทาความเบื่อหน่าย ความสามารถในการผ่อนคลาย ดูเหมือนว่าการเปลี่ยนอารมณ์หรือบรรยากาศจะกลายเป็นเหตุผลสำคัญของการดื่ม ทั้งหมดดูพุ่งไปที่ ‘ผมอยากจะเปลี่ยนมู้ด เพราะผมไม่ชอบความรู้สึกตอนนี้เลย ผมไม่ชอบคนที่ผมกำลังเป็น’

เขาถามเอเดรียนว่าถ้าคุณไม่ดื่ม คุณคิดว่าตัวเองจะรู้สึกอย่างไร แน่นอน เอเดรียนไม่รู้ เพราะเขาไม่เคยไม่ดื่ม

“ถ้าคุณดื่มเพราะไม่ชอบตัวเอง คุณแค่ต้องถามตัวเองว่าจะทำยังไงให้ตัวของคุณเป็นที่ชื่นชอบอีกครั้ง ถามตัวเองอีกครั้งว่าคุณกำลังดื่มเพราะอยากรู้สึกดีขึ้นใช่ไหม” จอห์นเสริม

“คุณรู้ไหม เพื่อนของผมเคยบอกว่าโลกที่ไร้แอลกอฮอล์สีสันมันดูจืดชืด แต่ดูสิ พอมองฟ้ามองต้นไม้ โลกก็ยังเป็นของมันอย่างเดิม ทำไมเราต้องใช้แอลกอฮอล์สามสี่แก้วเพื่อให้สิ่งที่เราเห็นมาตลอดชีวิตดูสวยขึ้นด้วย”

คำตอบของจอห์นคือ คนเรามักผูกโยงแอลกอฮอล์ไว้กับช่วงเวลาดีๆ และจนกว่าคุณจะหยุด และแก้ไขความเชื่อนี้ คุณก็จะมองโลกจืดชืดต่อไป

GO or No จะลดหรือจะเลิก

การไปพบนักจิตวิทยาการบำบัดทำให้เอเดรียนได้อะไรมากกว่าที่คิด เขาไม่เคยพูดถึงการดื่มของตัวเองอย่างเป็นจริงเป็นจังมาก่อน เพราะเขากลัวทุกเส้นทางที่จะนำไปสู่การยอมรับว่าเขาติดสุรา แต่ทันทีที่เขาเข้าใจเหตุผลและรู้อาการของตัวเอง มันก็ทำให้เขารู้ว่า เขาห่างจากปลายทางอีกไกลหรือใกล้เท่าไหร่ ต่อจุดที่สุราจะกลายเป็นโรคร้ายสำหรับเขา

Frank Skinner นักแสดงตลกและเพื่อนของเอเดรียนที่เลิกเหล้าขาดมาเป็นเวลา 30 ปี กล่าวกับเอเดรียนว่า หลายคนไม่ยอมเลิกเหล้าเพราะกลัวว่าจะไม่สามารถเข้าสังคมหรือไม่มีเพื่อน ในมุมมองของเขา เราจะรู้อย่างแน่ชัดว่าเพื่อนจะอยู่กับเราไหมหากไม่มีแอลกอฮอล์ในความสัมพันธ์ก็ต่อเมื่อเราเลิกเหล้าจริงๆ เสียก่อน ไม่ลองก็ไม่มีวันรู้ ส่วนตัวเขาไม่พบความเปลี่ยนแปลงใดต่อความสัมพันธ์

เขายังบอกอีกว่า จะไม่ออกปากสนับสนุนให้เอเดรียนเลิกเหล้าให้ขาด ถ้าเอเดรียนไม่ได้จำเป็นต้องเลิกจริงๆ เขาเข้าใจว่าความสุขจากแอลกอฮอล์เป็นอย่างไร จนถึงขั้นกล่าวว่า ‘คงไม่มีอะไรมาแทนอุณหภูมิอุ่นๆ และความสนุกสนานที่ได้รับจากการดื่มได้’

‘เอาสิ ดื่มเลย ในเมื่อคุณดื่มได้’ เขาพูดกับเอเดรียน เพราะเขาก็บอกตัวเองอย่างนั้นในช่วงแรกเริ่มของการเลิกเหล้าเช่นกัน ถึงอย่างนั้นเขาก็ไม่เคยยกแก้วจิบแม้สักอึก อาจเพราะรู้ลิมิตของตัวเอง ไม่ไว้ใจความหลงใหลที่มีต่อมัน หรืออาจเพราะเมื่อเขาตัดสินใจเลิก เขาก็แค่ต้องเลิกด้วยความเต็มใจเท่านั้นเอง

สองเดือนหลังจากถ่ายทำสารคดี เอเดรียนมีวันปลอดแอลกอฮอล์สำหรับตัวเขาเอง หันไปดื่มเบียร์ไร้แอลกอฮอล์บ้างเป็นครั้งคราว ปริมาณแอลกอฮอล์รายสัปดาห์ของเอเดรียนลดจาก 100 ยูนิต เหลือ 25 ยูนิต ต่อสัปดาห์ และเขาถือว่านั่นเป็นความสำเร็จของเขาในก้าวแรกแล้ว

เรื่องและภาพ: ทีมงาน Alcohol Rhythm

The post Drinkers like me สารคดีที่เริ่มต้นจาก ‘ผู้ดื่ม’ สู่ ‘ผู้มีปัญหาการดื่ม’ appeared first on Alcohol Rhythm.