แต่อีกด้านหนึ่ง วัฒนธรรมดังกล่าวก็ส่งผลต่อผู้ชายไม่แพ้กัน แม้ไม่ได้มาในรูปแบบการถูกกดขี่ ลิดรอนสิทธิ หรือตำหนิติเตียนความประพฤติ หากปรากฏอยู่ในรูปแบบ ‘ความคาดหวัง’ ให้คุณผู้ชายมีคุณลักษณะตามที่สังคมตีความว่า ‘มาดแมนสมชาย’ อย่างเคร่งครัดไม่ต่างจากกรอบกุลสตรีของผู้หญิง

แน่นอนว่าการดื่มสุราก็ถูกนับเป็นการแสดงออกถึงความมาดแมนแบบหนึ่ง นั่นทำให้คุณผู้ชายหลายคนประสบปัญหา ‘ต้องดื่ม’ อย่างหลีกเลี่ยงไม่ได้ เพราะถ้าใครออกตัวว่าไม่ดื่ม หรือดื่มไม่เป็น ก็อาจถูกคนรอบข้างหัวเราะเยาะหยันและมองว่าไม่มีความเป็นลูกผู้ชายเอาเสียเลย

แต่ลูกผู้ชายที่แท้จริงจำเป็นต้องดื่มเหล้าเสมอไปหรือ? Alcohol Rhythm เปลี่ยนจังหวะชีวิตคนติดเหล้า ขอพาคุณไปทบทวนหาคำตอบของคำถามนี้อีกครั้ง ผ่านการเจาะลึกอีกมุมหนึ่งของวัฒนธรรมชายเป็นใหญ่ว่า ความเชื่อดังกล่าวสร้างมายาคติความเป็นชายผ่านแก้วเหล้าอย่างไร ผู้ชายบุคลิกแบบไหนที่มีแนวโน้มดื่มหนัก และการกดดันให้ผู้ชายดื่มสร้างความเสี่ยงต่อสุขภาพอย่างไร

นิยามของความ ‘แมน’ ที่ส่งผลให้คนดื่ม

วัฒนธรรมชายเป็นใหญ่มีบทบาทอย่างมากในการนิยามลักษณะความเป็นชาย และเนื่องจากชุดความคิดนี้แพร่ขยายไปทั่วโลก บรรทัดฐานความประพฤติของผู้ชายแทบทุกสังคมจึงเหมือนหรือใกล้เคียงกันมากจนเรียกได้ว่าเป็นบรรทัดฐานสากล

ในปี 2003 Mahalik J. R และคณะ ระบุรายละเอียดบุคลิกอันพึงประสงค์ของผู้ชายในสังคมปิตาธิปไตยผ่านรายงานเรื่อง “Development of the Conformity to Masculine Norms Inventory” ว่าผู้ชายต้อง ‘นำเสนอตนเองว่าเป็นรักต่างเพศ’ (heterosexual presentation) ไม่แสดงแนวโน้มเป็นเกย์หรือคนรักเพศเดียวกัน นำมาสู่บุคลิก ‘เจ้าชู้’ (playboy) มีคู่นอนหลายคน รักสนุกแต่ไม่คิดผูกพัน ต้องเป็นฝ่าย ‘ควบคุมผู้หญิง’ (power over women) มีอำนาจเหนือกว่าแทบทุกด้าน และมีสิทธิ์ในการ ‘ใช้ความรุนแรง’ (violence) เพื่อแสดงออกถึงอำนาจตามธรรมชาติของร่างกายที่เหนือกว่าผู้หญิงหรือกระทั่งผู้ชายด้วยกัน

อีกด้านหนึ่ง ผู้ชายต้องพยายาม ‘ยกระดับตัวเอง’ ให้มีหน้ามีตาในสังคม (pursuit of status) ‘ให้ความสำคัญกับการทำงาน’ (primacy of work) ‘รักการแข่งขัน ชอบเอาชนะ’ (winning) ‘มีความสามารถในการควบคุมอารมณ์’ (emotional control) ‘พึ่งพาตนเอง’ ไม่ร้องขอความช่วยเหลือจากผู้อื่น (self-reliance) ‘มีความเป็นผู้นำ’ (dominance) สุดท้าย ผู้ชายต้องมีความ ‘กล้าได้กล้าเสีย รักความท้าทาย’ (risk taking) จึงจะนับได้ว่าเป็นลูกผู้ชายที่แท้จริง

บุคลิกภาพตามบรรทัดฐานความเป็นชายเหล่านี้มีส่วนสนับสนุนให้เกิดพฤติกรรมการดื่มสุรา อ้างอิงจากงานวิจัยในปี 2014 เรื่อง “College men and alcohol use: Positive alcohol expectancies as a mediator between distinct masculine norms and alcohol use” โดย Derek Kenji Iwamoto และคณะ ระบุว่าบุคลิกภาพแบบชอบเอาชนะ (winning) กล้าได้กล้าเสีย (risk taking) ใช้ความรุนแรง (violence) มีอำนาจเหนือผู้หญิง (power over women) และเจ้าชู้ (playboy) ก่อให้เกิดการดื่มสุราในกลุ่มนักดื่มชายอย่างมีนัยสำคัญ

สอดคล้องกับงานวิจัยในปีเดียวกันเรื่อง “Linking Masculinity to Negative Drinking Consequences: The Mediating Roles of Heavy Episodic Drinking and Alcohol Expectancies” โดย Samantha Wells และคณะ ซึ่งเผยว่านอกจากบุคลิกข้างต้นแล้ว กระทั่งความพยายามนำเสนอตัวเองว่า ‘แมนแท้’  (heterosexual presentation) ก็ส่งเสริมให้เกิดพฤติกรรมดื่มหนัก และปัญหาอื่นๆ ตามมาพร้อมการดื่ม เช่น เมาแล้วขับ มีเพศสัมพันธ์โดยไม่ป้องกัน ใช้ความรุนแรง ทะเลาะวิวาท เป็นต้น

แม้กระทั่งบุคลิกที่ดูเหมือนจะเป็นข้อดีอย่างสามารถควบคุมอารมณ์ตนเอง (emotional control) หรือการพึ่งพาตนเอง (self-reliance) ยังทำให้ผู้ชายมีแนวโน้มดื่มเพิ่มขึ้นเช่นกัน ขณะที่บุคลิกให้ความสำคัญกับงาน (Primacy of work) กลายเป็นบุคลิกเพียงด้านเดียวที่ได้รับการพิสูจน์ว่าทำให้ผู้ชายดื่มเหล้าน้อยลง

นอกจากนี้ ผลการศึกษาของ McCreary D. R. เรื่อง “The male role, alcohol use, and alcohol problems: A structural modeling examination in adult women and men” ตั้งแต่ปี 1999 ยังสะท้อนภาพความเชื่อมโยงระหว่างวัฒนธรรมและพฤติกรรมดื่มสุราว่า ยิ่งสังคมมีการส่งเสริมขนบความเป็นชายมากขึ้น ยิ่งสามารถคาดเดาได้ว่าจำนวนปริมาณการดื่มของคน ความถี่ในการดื่ม และจำนวนผู้เจ็บป่วยจากการดื่มจะเพิ่มมากขึ้น อีกทั้งถ้าตัวผู้ดื่มเองยึดมั่นในขนบความเป็นชายอย่างเคร่งครัด ก็ยิ่งเพิ่มโอกาสทำพฤติกรรมเสี่ยงต่อปัญหาสุขภาพ บาดเจ็บ และเสียชีวิตมากขึ้นอีกด้วย

เหตุผลที่ความ ‘แมน’ ส่งเสริมให้คนดื่ม

นักวิจัยจากหลายสำนักพยายามไขปริศนาความสัมพันธ์ระหว่าง ‘บุคลิกแมนๆ’ แต่ละด้านและพฤติกรรมการดื่มสุราว่าส่งเสริมซึ่งกันและกันอย่างไร

ปี 2015 Richard O. de Visser และ Jonathan A. Smith ทำงานวิจัยเรื่อง “Alcohol consumption and masculine identity among young men” ด้วยการสัมภาษณ์นักดื่มชายนายหนึ่งเกี่ยวกับเหตุผลของการดื่มสุรา และเขาตอบว่า “ดื่มเพื่อแสดงให้ผู้อื่นเห็นว่าเรามีดีกว่าพวกเขา ถ้าเราดื่มได้มากกว่าใคร ก็ยิ่งหมายความว่าเราเหนือกว่า” ขณะที่ผู้ให้สัมภาษณ์อีกคนย้ำว่านอกจากผู้ชายต้องดื่มให้เป็น ยังต้องดื่มได้โดยไม่เมาเป็นเวลานาน หรือที่เรียกกันว่า ‘คอแข็ง’ อีกด้วย

เมื่อผู้ชายถูกปลูกฝังให้รักการแข่งขัน ชอบเอาชนะ และต้องเป็นผู้นำถึงจะสมชาย วงน้ำเมาจึงกลายเป็นหนึ่งในเวทีชิงดีชิงเด่น การดื่มแอลกอฮอล์ปริมาณมากถูกมองเป็นวิธีพิสูจน์ความเหนือกว่า แกร่งกว่า แมนกว่า และคนที่คอแข็งที่สุดมักได้รับเสียงชื่นชม ยกย่องให้เป็นผู้นำของกลุ่ม ตอบสนองต่อบุคลิกชอบเอาชนะ (winning) และต้องเป็นผู้นำ (dominance) ได้เป็นอย่างดี

ตรงกันข้าม หากชายใดคออ่อน ดื่มแก้วสองแก้วแล้วเมาล้มพับ ก็อาจถูกตราหน้าว่าอ่อนแอเหมือนผู้หญิง ซึ่งไม่สอดคล้องกับความเชื่อที่ว่าผู้ชายควรแสดงออกให้แตกต่างจากหญิงอย่างชัดเจน (heterosexual presentation) ทำให้สุดท้ายแล้วผู้ชายต้องดื่มหนักขึ้น หนักขึ้นเพื่อฝึกฝนตัวเองให้คอแข็งยิ่งกว่าเดิม

อีกสิ่งหนึ่งที่ขาดไม่ได้เมื่อกลายเป็นผู้ชายแมนๆ คือการเป็นผู้ชายที่มีเสน่ห์มัดใจสาว บุคลิกเจ้าชู้เพลย์บอยจึงเป็นบุคลิกอันดับต้นๆ ที่ส่งเสริมให้เกิดพฤติกรรมดื่มหนักเมื่อเทียบกับด้านอื่นๆ เพราะแม้ว่าการมีคู่นอนหลายคนจะยิ่งดูเท่ ดูดี การันตีเสน่ห์ความเป็นชาย แต่หลายคนก็ต้องการตัวช่วยอย่างเครื่องดื่มแอลกอฮอล์มากระตุ้นความกล้าในการเข้าหาเพศตรงข้าม ตามที่ปรากฏในงานวิจัยเรื่อง “The perilous world where boys become men” ของ Kimmel M. ว่าวัยรุ่นชายต่างดื่มแอลกอฮอล์กันหนักขึ้นเนื่องจากเชื่อว่าแอลกอฮอล์เป็นเครื่องมือที่ช่วยให้พวกเขา ‘ไปต่อ’ กับสาวๆ ได้ง่าย

แต่สำหรับชายหนุ่มบางกลุ่มกลับมองว่าสุราเป็นเครื่องมือที่ทำให้พวกเขากล้าปลดปล่อยความทุกข์ อันเป็นผลจากการที่สังคมคาดหวังให้ผู้ชายมีบุคลิกหนักแน่น สามารถควบคุมอารมณ์ตนเองได้ สามารถแก้ไขปัญหาต่างๆ อย่างสุขุม พวกเขาจึงไม่สามารถแสดงออกความเศร้า เหงา กลัว หรือคับข้องใจ เว้นเสียแต่จะทำให้ตนเอง ‘เมา’ ถึงกล้าแสดงอารมณ์อ่อนไหวและระบายความรู้สึกออกมา บางครั้งเมื่อผนวกกับความเชื่อว่าผู้ชายควรพึ่งพาตัวเองเท่านั้น (self-reliance) ทำให้ผู้ชายไม่ร้องขอความช่วยเหลือหรือปรึกษาคนอื่นๆ แต่เลือกดื่มเพื่อคลายทุกข์เป็นอันดับแรก และกล้าดื่มหนัก เพราะเชื่อว่าตนสามารถจัดการปัญหาต่างๆ ที่ตามมาจากการดื่มได้

ในทางกลับกัน สาเหตุที่ชายผู้มีบุคลิกให้ความสำคัญกับงาน (primacy of work) มีแนวโน้มดื่มสุราน้อยกว่าบุคลิกด้านอื่น เพราะพวกเขาคิดว่าถ้าดื่มจนเมา ย่อมส่งผลต่อประสิทธิภาพการทำงานหรือการเรียนในวันต่อๆ ไป จึงลด ละ เลือกจะไม่ดื่ม

วัฒนธรรมและโฆษณาที่สนับสนุนวัยรุ่นชายให้ดื่ม

ด้วยความสัมพันธ์อย่างแนบแน่นระหว่างบุคลิกความเป็นชายและพฤติกรรมดื่มสุรานี้เองที่ทำให้นานวันเข้า การบริโภคแอลกอฮอล์กลายเป็นสัญลักษณ์หนึ่งของการเป็นลูกผู้ชายเต็มตัว และผู้ได้รับผลกระทบจากการปลูกฝังวัฒนธรรมเหล่านี้มากที่สุดคงไม่แคล้วเป็นกลุ่มหนุ่มวัยรุ่นซึ่งอยู่บนรอยต่อระหว่างสถานะ ‘เด็ก’ และ ‘ผู้ใหญ่’

งานวิจัยเรื่อง “College alcohol use and the embodiment of hegemonic masculinity among European American men” ของ Peralta R. L. ปี 2007 เผยว่านักศึกษามหาวิทยาลัยชายและหญิงส่วนใหญ่ต่างเข้าใจว่าการดื่มสุราเป็นพฤติกรรมปกติของผู้ชาย อีกทั้งฝั่งนักศึกษาชายยังเชื่อว่าการได้เมามายร่วมกับผองเพื่อนถือเป็นการสร้างมิตรภาพตามแบบฉบับชายแท้ และภูมิใจที่ได้แสดงให้คนอื่นเห็นว่าตนดื่มเหล้าเก่ง ดังนั้นจึงไม่แปลกที่ผลการวิจัยของ Derek Kenji Iwamoto และคณะในปี 2011 เรื่อง ““Man-ing” up and Getting Drunk: The Role of Masculine Norms, Alcohol Intoxication and Alcohol-Related Problems among College Men” จะชี้ให้เห็นว่าถ้าผู้ชายยึดมั่นในมิตรภาพ (fraternity) สูงหรือมีทัศนคติที่ดีต่อการดื่มยิ่งเพิ่มโอกาสเสี่ยงในการดื่มจนเมา และปัญหาอื่นๆ ที่จะตามมาหลังบริโภคแอลกอฮอล์

ความเชื่อและทัศนคติที่ดีเกี่ยวกับเรื่องเหล้าของเยาวชนไม่เพียงแต่เกิดจากการสังเกตผู้ใหญ่ใกล้ตัว ส่วนหนึ่งยังรับรู้ผ่านสื่อโฆษณาที่แสดงถึงความเท่ของการดื่ม ไลฟ์สไตล์สนุกสุดเหวี่ยง หรือตลกขบขันโดนใจวัยรุ่น ทั้งยังใช้กลยุทธ์นำเสนอภาพความเป็นชายควบคู่ไปกับการดื่มเหล้า โดยงานวิจัยของ Messner และ Montez de Oca ในปี 2005 พบว่าโฆษณาเครื่องดื่มแอลกอฮอล์ส่วนใหญ่มักนำเสนอเรื่องราวของผู้ชายในแง่คนขี้แพ้ (Loser) และผองเพื่อน (Buddies) มากที่สุด

เหตุผลที่ภาพลักษณ์ความขี้แพ้ (Loser) ได้รับความนิยมในโฆษณาเพราะต้องการแสดงให้เห็นว่าผู้ชายได้พยายามอย่างเต็มที่ในการแข่งขันหรือไขว่คว้าโอกาสต่างๆ แล้ว แต่ถ้าผลลัพธ์นั้นน่าผิดหวัง อกหักช้ำรัก หรือท้อแท้ใจ ก็ยังสามารถใช้สุราปลดปล่อยความทุกข์ ด้านการนำเสนอเรื่องราวระหว่างผองเพื่อน (Buddies) ในโฆษณานั้นเป็นการหยิบยกความเชื่อเรื่องมิตรภาพของผู้ชายในวงน้ำเมาไปใช้ สร้างภาพจำเกี่ยวกับบางกิจกรรมของผู้ชายว่าต้องมีเหล้าเบียร์มาเพิ่มความสนุกสนาน เช่น งานสังสรรค์ดูบอล งานแข่งกีฬา หรืองานแสดงดนตรี เป็นต้น

ผลลัพธ์ที่ผู้ชาย (อาจ) ต้องเจอจากการดื่ม

การปลูกฝังวัฒนธรรมชายเป็นใหญ่พร้อมกับการดื่มสุราอาจก่อให้เกิดปัญหาต่างๆ ตามมา ทั้งปัญหาความรุนแรงเพราะผู้ชายเชื่อว่าตนแข็งแกร่ง ต้องการแสดงอำนาจ ฤทธิ์ของแอลกอฮอล์ทำให้ความยับยั้งชั่งใจน้อยลงจนเกิดการทะเลาะวิวาท ใช้ความรุนแรงกับคนในครอบครัว และปัญหาสุขภาพของตัวผู้ดื่มเอง

การดื่มเหล้ามากเกินไปทำให้ผู้ชายเสี่ยงต่อการเป็นโรคตับ โรคหัวใจ โรคกระดูก มะเร็ง เบาหวาน ภาวะซึมเศร้า ที่สำคัญยังส่งผลต่อระดับฮอร์โมนเทสโทสเตอโรน (testosterone) หรือฮอร์โมนเพศชาย ทำให้สมรรถทางเพศเสื่อมลง การสร้างอสุจิลดน้อยลงและเติบโตได้ไม่สมบูรณ์ เคลื่อนที่ไปยังไข่ได้น้อย รวมถึงทำให้หน้าอกดูใหญ่ขึ้น ผมร่วง และเกิดโรคผิวหนังได้

จะเห็นได้ว่ามิติทางวัฒนธรรมเป็นอีกหนึ่งสาเหตุที่ทำให้ผู้ชายยากจะปฏิเสธการดื่มเหล้า และทางออกของปัญหานี้ต้องเกิดจากความร่วมมือของทุกคนในสังคม ช่วยกันเปลี่ยนความคิดที่ว่าลูกผู้ชายตัวจริงต้องดื่มสุรา รวมถึงหันกลับมาดูแลคนใกล้ชิด ไม่ให้เผลอดื่มมากไปเพราะความเชื่อผิดๆ เหล่านี้อีก

ที่มา:

-Samantha Wells, Andrea Flynn, Paul F. Tremblay, Tara Dumas, Peter Miller and Kathryn Graham. Linking Masculinity to Negative Drinking Consequences: The Mediating Roles of Heavy Episodic Drinking and Alcohol Expectancies.  Available at https://pdfs.semanticscholar.org/3153/042ca2a901a5bc78b6e52aa28ad832c57184.pdf?_ga=2.244657222.2108357313.1568603730-1134059579.1568603730&fbclid=IwAR19LBJtml0tU23r52xFuqlR1nnxaUiS9WfWNDvR5SSX3h4VoVu07KmKVm4

-Derek Kenji Iwamoto, Alice Cheng, Christina S. Lee, Stephanie Takamatsu and Derrick Gordon.  2011.   “Man-ing” up and Getting Drunk: The Role of Masculine Norms, Alcohol Intoxication and Alcohol-Related Problems among College Men.  Available at https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC3118921/?fbclid=IwAR211-vYvrQYeIfQGJ6TbeMsSvkxF1a3w5agb_S-eLInAQKwxwSTqg6OA7U

-Beachway Therapy Center. Alcoholism and Toxic Masculinity: Why Men Are Driven To Drink.  Available at https://www.beachway.com/toxic-masculinity-and-alcoholism/?fbclid=IwAR0__Ld-NaFxEvo6oCya1vipvkfaA_Pu6rnSEXZEQkXvSgz1o_xLU4i6c5M

-Richard O. de Visser and Jonathan A. Smith.  2015.  Alcohol consumption and masculine identity among young men.  Available at file:///C:/Users/New/Downloads/devisser2007.pdf

– Gregory Hall and Robert Kappe.  2018.  Gender, Alcohol, and the Media: The Portrayal of Men and Women in Alcohol Commercials.  Available at https://www.researchgate.net/publication/326822796_Gender_Alcohol_and_the_Media_The_Portrayal_of_Men_and_Women_in_Alcohol_Commercials

-drinkaware.  Alcohol and men.  Available at https://www.drinkaware.co.uk/alcohol-facts/health-effects-of-alcohol/alcohol-and-gender/alcohol-and-men/

เรื่องและภาพ: ทีมงาน Alcohol Rhythm

The post ดื่มเหล้าเท่ากับ ‘แมน’ (?) : สำรวจมายาคติที่ทำให้ผู้ชายต้องดื่ม appeared first on Alcohol Rhythm.

ขณะที่ผู้ชายดื่มเหล้าสังสรรค์กับมิตรสหายจนกลายเป็นเรื่องปกติ  ผู้หญิงกลับไม่สามารถดื่มโดยปราศจากการถูกตีตราและตำหนิติเตียน ดังนั้น เมื่อทั่วโลกตระหนักถึงความเท่าเทียมทางเพศมากขึ้น เกิดการต่อสู้เพื่อสิทธิสตรีมากขึ้น การดื่มเหล้าของผู้หญิงจึงกลายเครื่องมือหนึ่งซึ่งใช้ต่อต้านระบบปิตาธิปไตย

Alcohol Rhythm เปลี่ยนจังหวะชีวิตคนติดเหล้า ขอพาคุณไปชมพัฒนาการสิทธิสตรีผ่านมิติของการดื่ม วัฒนธรรมที่บังคับให้ผู้หญิงต้องดื่ม และผลลัพธ์เรื่องสุขภาพที่สุภาพสตรีจะได้รับจากการดื่ม

ดื่มฉลองการปลดแอก!

ประสบการณ์การถูกกดขี่ทางเพศเป็นปัจจัยหนึ่งที่ผลักดันให้ผู้หญิงหันมาดื่มเหล้ามากขึ้นหลังเป็นอิสระจากอำนาจของผู้ชาย

จากรายงานเรื่อง “Drinking and the oppression of women: The Mexican experience.” โดย Medina-Mora, E. ซึ่งศึกษาวัฒนธรรมของชาวแม็กซิกัน แสดงให้เห็นว่าสตรีชาวแม็กซิกันส่วนหนึ่งมีความทุกข์ทรมานในใจ เนื่องจากต้องเป็นฝ่ายยอมให้กับความก้าวร้าว ไม่ประนีประนอมอ่อนข้อของผู้ชายมาตลอด

แม้แต่ในช่วงแรกที่ผู้หญิงเริ่มเข้าสู่ตลาดแรงงาน บริบททางสังคมก็ยังคงแนวคิดชายเป็นใหญ่ กดดันให้ผู้หญิงต้องมีคุณลักษณะแม่บ้านแม่เรือนที่ดี ไม่ยุ่งเกี่ยวกับการดื่มหรือเมาสุราโดยเด็ดขาด

ฉะนั้น เมื่อผู้หญิงได้รับการศึกษาสูงขึ้น มีรายได้เป็นของตนเองมากขึ้น จำนวนนักดื่มเพศหญิงจึงเพิ่มขึ้น ส่วนหนึ่งเป็นเพราะต้องการต่อต้านและแสดงความเป็นอิสระจากผู้ชายผ่านการดื่มสุรา

นอกจากนี้ ยังมีงานวิจัยหลายสำนักพบว่าสตรีที่มีประสบการณ์ความทุกข์ทรมานทางจิตใจอย่างรุนแรง หรือประสบการณ์การถูกกระทำทารุณกรรมทางเพศส่งผลให้เกิดพฤติกรรมดื่มสุราอย่างหนักอีกด้วย

ดื่มอย่างถ้วนหน้าและเท่าเทียม

กระแสความเท่าเทียมทางเพศที่เกิดขึ้นไม่เพียงส่งผลต่อจำนวนนักดื่มหญิงชาวแม็กซิกัน แต่ส่งผลต่อจำนวนนักดื่มหญิงทั้งโลก

ในปี 2016 the Australian NHMRC Centre of Research Excellence in Mental Health and Substance Use เปิดเผยผลการศึกษาจากงานวิจัยจำนวน 68 ชิ้นจากทั่วโลก เกี่ยวกับพฤติกรรมการดื่มสุราของกลุ่มตัวอย่างซึ่งเกิดในช่วงปี 1891-2000 เพื่อระบุเทรนด์การดื่มที่เปลี่ยนไปในเพศชายและหญิง พบว่าจำนวนนักดื่มที่เกิดช่วงต้นทศวรรษปี 1900 เป็นเพศชายมากกว่าเพศหญิงถึงสองเท่า ขณะเดียวกัน ในกลุ่มตัวอย่างที่อายุน้อยลง สัดส่วนนักดื่มทั้งสองเพศแทบไม่ต่างกัน

ผู้วิจัยตั้งข้อสังเกตว่าส่วนหนึ่งเป็นเพราะวัฒนธรรมที่เปลี่ยนไป เช่น การเกิดกระแส ‘90s Ladette Culture’ ที่ส่งเสริมให้สาววัยรุ่นกล้าทำกล้าลองเหมือนผู้ชาย ทำให้เกิดนักดื่มหน้าใหม่ในกลุ่มผู้หญิง และมีแนวโน้มเพิ่มมากขึ้นเรื่อยๆ จนปัจจุบันเรียกได้ว่าจำนวนผู้หญิงดื่มเหล้ามากเท่ากับนักดื่มชาย

ข้อเท็จจริงข้างต้นสอดคล้องกับผลจากรายงานเรื่อง “Gender, Culture and Alcohol Problems: A Multi-national Study’’ ซึ่งศึกษาพฤติกรรมการดื่มของเพศหญิงและชายในกลุ่มประเทศยุโรปจำนวน 13 ประเทศ และประเทศนอกยุโรปอีก 2 ประเทศ ใจความว่า ยิ่งประเทศมีความก้าวหน้าเรื่องความทัดเทียม ยิ่งทำให้พฤติกรรมการดื่มของทั้งสองเพศมีความแตกต่างน้อยลง กล่าวคือ ผู้หญิงสามารถดื่มเหล้าได้ไม่ต่างจากผู้ชาย ในที่นี้ ประเทศที่มีความแตกต่างน้อยที่สุด ได้แก่ ประเทศแถบนอร์ดิก ตามด้วยยุโรปตะวันและยุโรปกลาง ส่วนประเทศที่ถือว่ากำลังพัฒนานั้น แน่นอนว่ายังคงมีความแตกต่างเรื่องการดื่มระหว่างสองเพศสูง

สำหรับประเทศไทย ทัศนคติเรื่องความเท่าเทียมนี้ก็เป็นสาเหตุหนึ่งซึ่งสนับสนุนการดื่มสุราในหมู่ผู้หญิงเช่นกัน จากรายงานการศึกษาพฤติกรรมการดื่มของสตรีในอำเภอสันกำแพง จังหวัดเชียงใหม่เผยว่าผู้หญิงกล้าแสดงออกเรื่องการดื่มสุราในพื้นที่สาธารณะ เช่น งานมหรสพในชุมชน เพราะเชื่อว่าชายดื่มได้ หญิงก็ดื่มได้ ชายสนุกได้ หญิงก็สนุกได้ไม่ต่างกัน

‘ชายเป็นใหญ่’ ที่แฝงไว้กับการ (ต้อง) ดื่ม

คำถามที่น่าสนใจคือ ปรากฏการณ์ผู้หญิงดื่มสุราที่เพิ่มขึ้นจากอดีตแสดงให้เห็นว่าเราหลุดจากขนบชายเป็นใหญ่อย่างสมบูรณ์แล้วใช่หรือไม่?

คำตอบคืออาจไม่ง่ายดายเช่นนั้น เพราะบางครั้งผู้หญิงก็จำเป็นต้องดื่มเพื่อให้เป็นที่ยอมรับในหมู่พวกผู้ชาย ในรายงานสัมมนาของ Scottish Health Action on Alcohol Problems (SHAAP) ร่วมกับ the Institute of Alcohol Studies (IAS) ระบุว่า เมื่อผู้หญิงมีบทบาทมากขึ้น มีตำแหน่งสูงขึ้นในที่ทำงาน พวกเธอต้องพยายามเก็บงำอุปนิสัยแบบ ‘หญิง’ และสร้างภาพลักษณ์ความเป็นผู้นำ เข้มแข็ง รวมถึงปรับเปลี่ยนพฤติกรรมเป็นอย่าง ‘ชาย’ เพื่อเข้าสังคมอันเต็มไปด้วยผู้ชายในที่ทำงาน

หนึ่งในนั้นคือการ (ต้อง) ดื่มสุราสังสรรค์กับคนอื่นๆ เพราะเชื่อว่าทำให้ลดความเขินอายตามประสา ‘หญิง’ เพิ่มความกล้าแสดงออก และสร้างมิตรภาพได้ง่ายขึ้น สภาพสังคมในแวดวงการทำงานจึงมีผลทำให้ผู้หญิงบางคนกลายเป็นนักดื่มอย่างหลีกเลี่ยงไม่ได้ และการดื่มเหล้าก็ยังคงถูกมองว่าเป็นกิจกรรมผ่อนคลายสำหรับท่านชาย (หรือหญิงที่ต้องการแสดงออกอย่างชาย) มากกว่าจะเป็นของทุกเพศอย่างแท้จริง

การตลาดเพื่อการดื่มของผู้หญิง

อย่างไรก็ตาม การเพิ่มขึ้นของนักดื่มเพศหญิง ทำให้บริษัทผลิตเครื่องดื่มแอลกอฮอล์ทั้งหลายฉวยโอกาสสร้างฐานลูกค้าใหม่ ด้วยการสร้างภาพจำว่าการดื่มของผู้หญิงหมายถึงความสำเร็จ ความสุข และส่งเสริมมิตรภาพในกลุ่มสาวๆ ด้วยกัน เช่น Baileys ออกแคมเปญนำเสนอความเป็น “เพื่อนหญิงพลังหญิง (Power of Female Friendship)” เนื่องในโอกาสวันคริสต์มาส มีเนื้อหากล่าวถึงการรวมตัวในคืนสังสรรค์ ผู้หญิงทุกคนสวย มั่นอกมั่นใจ และสนุกสนานกับการดื่มแอลกอฮอล์

บางแบรนด์ใช้กลยุทธ์เชื่อมโยงตนเองกับการส่งเสริมสิทธิสตรี ตัวอย่างเช่น Johnnie Walker ออกเครื่องดื่มรุ่นพิเศษเป็นฉลากรูปผู้หญิงสวมหมวกทรงสูงและรองเท้าบูท ชื่อ Jane Walker เพื่อเฉลิมฉลองวันสตรีสากล และจำนวนขวดที่ขายได้จะกลายเป็นเงินบริจาค 1 ดอลล่าร์สหรัฐแก่องค์กรช่วยเหลือผู้หญิง เช่นเดียวกับแบรนด์ BrewDog ที่เปลี่ยนฉลากผลิตภัณฑ์เครื่องดื่ม Punk IPA เป็น Pink IPA พร้อมโฆษณาว่าเป็น “เบียร์สำหรับสาวๆ (Beer for Girls)” ในโอกาสเดียวกัน

กลยุทธ์การตลาดเหล่านี้ส่งเสริมให้เกิดนักดื่มหน้าใหม่ โดยเฉพาะกลุ่มเยาวชนผู้ได้รับอิทธิพลจากสื่อโฆษณา รูปลักษณ์ของผลิตภัณฑ์ รวมถึงสร้างเป็นภาพจำว่าเครื่องดื่มแอลกอฮอล์ต่ำหรือการดื่มเพียงปริมาณน้อยๆ นั้นกำลังเหมาะสมกับหญิงสาวผู้รักความสนุกสนาน กล้าเป็นตัวของตัวเอง

ผลของสุราต่อสุ(ข)ภาพสตรี

แม้ว่าสังคมปัจจุบันจะเปิดโอกาสให้ผู้หญิงดื่มได้อย่างอิสระ แต่ผลที่ตามมาคือ ผู้หญิงกับต้องเผชิญปัญหาการดื่มสุราเพิ่มขึ้นตามไปด้วย งานวิจัยของ National Institute on Alcohol Abuse and Alcoholism (NIAAA) ในปี 2017 พบว่า จำนวนผู้หญิงอเมริกันที่มีปัญหาจากการดื่มแอลกอฮอล์เพิ่มขึ้นถึง 83.7% ในช่วงระหว่างปี 2002 – 2013 ในขณะข้อมูลปี 2018 พบว่า จำนวนผู้หญิงที่ต้องเข้าห้องฉุกเฉินโดยมีเหตุเกี่ยวข้องกับแอลกอฮอล์ก็มีอัตราการเติบโตสูงกว่าผู้ชายเป็นที่เรียบร้อยแล้วในประเทศจีน

นอกจากนี้ ข้อมูลทางวิทยาศาสตร์พบว่าพวกเธอต้องแบกรับความเสี่ยงเรื่องปัญหาสุขภาพจากการดื่มแอลกอฮอล์มากกว่าเพศชาย

เหตุที่เป็นเช่นนี้เพราะร่างกายของผู้หญิงสร้างเอนไซม์ alcohol dehydrogenase หรือ ADH จากตับซึ่งทำหน้าที่สลายแอลกอฮอล์ได้น้อยกว่าผู้ชาย อีกทั้งยังมีสัดส่วนของไขมันตามร่างกายมากกว่า ทำให้เก็บกักแอลกอฮอล์ได้เยอะและยาวนานยิ่งกว่า เป็นต้นเหตุของโรคอื่นๆ ตามมา อาทิ โรคกระดูกพรุน ประจำเดือนมาไม่ปกติ เข้าสู่วัยหมดประจำเดือนเร็วขึ้น ลดการหลั่งฮอร์โมนเอสโตรเจนและเพิ่มฮอร์โมนกลูโคคอร์ติคอยด์ซึ่งทำให้ระบบภูมิคุ้มกันแย่ลง มีบุตรยาก และเสี่ยงต่อการเป็นมะเร็งเต้านมเพิ่มขึ้น

ทั้งนี้ การดื่มสุราในช่วงก่อนมีประจำเดือนหรือช่วงรับประทานยาคุมกำเนิดจะทำให้ร่างกายดูดซึมแอลกอฮอล์เร็วขึ้น จึงเกิดอาการเมาสุราได้ง่ายขึ้นอีกด้วย

ดังนั้น ถึงการดื่มสุราอาจเป็นเครื่องมือแสดงออกถึงความเท่าเทียมและความมั่นอกมั่นใจของผู้หญิง แต่อย่าลืมว่านอกจากดื่มเพื่อฉลองคุณค่าในตนเอง สุขภาพร่างกายของคุณก็มีค่าไม่ยิ่งหย่อนไปกว่ากัน

ที่มา:

-สุนทรี ศรีโกไสย.  การทบทวนองค์ความรู้ เรื่อง การดื่มสุราและการเสพติดสุราของสตรี.  เชียงใหม่: แผนงานการพัฒนาระบบ รูปแบบ และวิธีการบำบัดรักษาผู้มีปัญหาการบริโภคสุราแบบบูรณาการ (ผรส.); 2553.

-Kim Bloomfield, Gerhard Gmel, and Sharon Wilsnack.  2006.  Introduction to Special Issue ‘Gender, Culture and Alcohol Problems: a Multi-National Study’. Alcohol & Alcoholism Vol. 41. p i3-i7.

– Scottish Health Action on Alcohol Problems (SHAAP) and the Institute of Alcohol Studies (IAS). 2018.  Women and Alcohol: Key Issues.

-NHS.  Women now drinking ‘almost as much alcohol as men’.  2016.  Available at https://www.nhs.uk/news/food-and-diet/women-now-drinking-almost-as-much-alcohol-as-men/

-Misha Ketchell.  How alcohol companies are using International Women’s Day to sell more drinks to women.  2019.  Available at http://theconversation.com/how-alcohol-companies-are-using-international-womens-day-to-sell-more-drinks-to-women-113081

เรื่องและภาพ: ทีมงาน Alcohol Rhythm

The post ดื่มเหล้าเพื่อความเท่าเทียม : สุราและการต่อสู้ของสิทธิสตรี appeared first on Alcohol Rhythm.