แต่ถ้ามองภาพที่ว่าอย่างละเอียดลออมากขึ้น ลึกซึ้งมากขึ้น ว่า ‘ครู’ ก็เป็นเพียงคนคนหนึ่งที่นอกเหนือจากเวลาสอนหนังสือ สามารถเกิดความเครียด วิตกกังวล จนต้องหาทางออกด้วยการดื่มแอลกอฮอล์ และมีโอกาสติดแอลกอฮอล์ไม่น้อยไปกว่าอาชีพอื่นๆ คุณอาจจะเห็นว่านี่เป็นเรื่องใหญ่ในวงการการศึกษาที่เราทุกคนต้องช่วยกันหาทางออก ต้องร่วมมือจากหลายๆ ภาคส่วน ไม่ใช่ครูหนึ่งคนต่อสู้เพียงลำพัง เพื่อเพิ่มเปอร์เซ็นต์ความสำเร็จให้ครูคนนั้นลดพฤติกรรมการดื่มที่เป็นอันตรายลง และป้องกันผลกระทบที่จะเกิดต่อคนรอบข้าง 

วันนี้ Alcohol Rhythm เปลี่ยนจังหวะชีวิตคนติดเหล้า ขอพาคุณไปสำรวจเหตุผลที่ครูดื่มหนักในสหรัฐอเมริกา ก่อนสะท้อนมาถึงครูไทย และร่วมกันถอดบทเรียนว่าจะช่วยเหลือคุณครูทั้งหลายจากปัญหาการเสพแอลกอฮอล์ที่ผิดปกติได้อย่างไร 

ข่าวดี-ข่าวร้าย: อัตราการดื่มต่ำ แต่ครูติดสุราถูกตีตรา

ในปี 2558 สำนักการใช้ยาเสพติดและบริการสุขภาพจิต (SAMHSA) เผยแพร่ข้อมูลการประเมินอัตราการดื่มแอลกอฮอล์และการใช้ยาผิดกฎหมายของวิชาชีพต่างๆ ตั้งแต่ปี 2551 ถึง 2555 โดยใช้กลุ่มประชากรเป็นบุคคลในวิชาชีพที่มีอายุระหว่าง 18 ถึง 64 ปี ว่า: 

– ‘ทุกอาชีพ’ ที่ทำงานประจำพบการใช้แอลกอฮอล์อย่างหนักในเดือนก่อนการสำรวจเฉลี่ย 8.7% โดยเฉลี่ย 8.6% รายงานว่าใช้ยาผิดกฎหมายในเดือนที่ผ่านมาค่าเฉลี่ย 9.5% มีการวินิจฉัยว่าพบความผิดปกติจากการใช้สารเสพติด (ไม่ว่าจะเป็นความผิดปกติของการใช้แอลกอฮอล์หรือความผิดปกติของการใช้สารอื่นๆ )

– บุคคลในวิชาชีพทางการศึกษามีความชุกของการดื่มแอลกอฮอล์หนักในเดือนที่ผ่านมาเฉลี่ย 4.7% ซึ่งเป็น ‘อัตราต่ำที่สุด’ เป็นอันดับสองของทุกอาชีพที่สำรวจ

– บุคคลในวิชาชีพทางการศึกษามีอัตราการใช้ยาผิดกฎหมายในเดือนที่ผ่านมา 4.8% ซึ่งเป็น ‘อัตราต่ำที่สุด’ เป็นอันดับสองของทุกอาชีพที่สำรวจ

– บุคคลในวิชาชีพทางการศึกษามีอัตราความผิดปกติจากการใช้สารเสพติดอย่างเป็นทางการ 5.5% ซึ่งเป็น ‘อัตราต่ำที่สุด’ ของทุกอาชีพที่สำรวจ

จากหลักฐานเชิงประจักษ์ถือเป็นข่าวดี เพราะสามารถสันนิษฐานได้ว่าวงการวิชาชีพทางการศึกษามีอัตราการใช้สารเสพติด และความผิดปกติของการใช้สารเสพติดค่อนข้างต่ำเมื่อเทียบกับวิชาชีพอื่น ๆ

ทว่า ข่าวร้ายคือบุคลากรในวิชาชีพทางการศึกษาที่กำลังต่อสู้กับการใช้สารเสพติดอาจรู้สึกว่า ‘ถูกตีตรา’ ว่ากล่าวจากสังคม ขณะที่พวกเขาอยากเข้ารับการรักษาอย่างเป็นทางการ หรือกำลังได้รับการบำบัดสำหรับความผิดปกติของการใช้สารเสพติด เช่น ความผิดปกติของการดื่มแอลกอฮอล์ 

‘เครียด เบื่อหน่าย นอนไม่หลับ’ 

สาเหตุหลักที่ครูทักทายแอลกอฮอล์

จากบทความที่ตีพิมพ์ในข่าวการศึกษา ปี 2558 มีหลายสมมติฐานที่ช่วยอธิบายได้ว่าทำไมครูบางคนจึงหันไปดื่มแอลกอฮอล์ 

และเหตุผลประการแรกที่ครู –โดยเฉพาะครูผู้หญิง เลือกดื่มแอลกอฮอล์ คือเพื่อ ‘ลดความเครียดจากการทำงาน’ ซึ่งการเลือกดื่มแอลกอฮอล์หรือยาเสพเพื่อลดเครียดนั้นเป็นเรื่องธรรมดามากในทุกๆ อาชีพ อย่างไรก็ตาม แม้แอลกอฮอล์จะมีฤทธิ์ยับยั้งการทำงานของระบบประสาทส่วนกลาง ทำให้ผู้ดื่มผ่อนคลายหายเครียด แต่นั่นก็ได้ผลเพียงช่วงสั้นๆ เท่านั้น หากใช้อย่างต่อเนื่อง จะทำให้เกิดปัญหาการดื่มที่ซับซ้อนมากขึ้น 

เหตุผลประการต่อมาคือ ครูอาจใช้สารเสพติดสำหรับ ‘เพิ่มอารมณ์ในการทำงาน’

ปี 2557 บทความ Social Psychiatry and Psychiatric Epidemiology ประมาณความชุกของภาวะซึมเศร้าในหลายๆ อาชีพ โดยเฉลี่ยภาวะซึมเศร้าของอาชีพทั้งหมดจะอยู่ที่ 10% (ต่ำสุด 8% สูงสุด16%) และความชุกของภาวะซึมเศร้าที่เกิดขึ้นในวงการวิชาชีพการศึกษานั้นอยู่ที่ 10% สอดคล้องกับค่าเฉลี่ยโดยรวม 

ดังนั้นครูจึงไม่มีแนวโน้มเป็นโรคซึมเศร้ามากไปกว่าบุคคลในวิชาชีพอื่นๆ แต่การสอนหนังสือนั้นอาจทำให้เกิดความเบื่อหน่ายจากลักษณะงานที่ค่อนข้างซ้ำซากจำเจสำหรับครูบางคน เมื่อรวมกับความเครียดที่ต้องทำงานรับมือเด็กๆ หลากรูปแบบ ก็อาจจะไปกระตุ้นให้อยากดื่มแอลกอฮอล์ขึ้มาได้

อนึ่ง แอลกอฮอล์ค่อนข้างเป็นที่ยอมรับของสังคม ขณะที่ภาพจำของครูมักถูกฉายว่ามีเพียงส่วนน้อยที่ใช้ยาผิดกฎหมาย จากสถานการณ์เช่นนี้ ทำให้ครูบางคนอาจเลือกดื่มแอลกอฮอล์โดยอ้างว่าเพื่อจุดประสงค์ทางสังคมเท่านั้น จนกลายเป็นอาการติดไปในที่สุด

สมมติฐานสุดท้าย ครูอาจจะหันไปดื่มแอลกอฮอล์เพื่อ ‘จัดการกับปัญหาการการนอนหลับ’ อย่างไรก็ดี ยังไม่มีมีข้อมูลที่แน่นอนเกี่ยวกับความชุกของความผิดปกติในการนอนหลับของกลุ่มครู และคาดว่าครูไม่น่าป่วยเป็นโรคการนอนหลับมากกว่าบุคคลทั่วๆ ไป ปัญหาเรื่องการนอนไม่หลับจึงอาจเกี่ยวข้องกับปัจจัยอื่น ๆ เช่น ความเครียด ภาวะซึมเศร้า เมื่อพิจารณาว่างานของครูเป็นลักษณะงานที่มีเวลาไม่ยืดหยุ่น ต้องตื่นแต่เช้า กลับบ้านตอนเย็น ไม่มีให้พักผ่อนงีบหลับระหว่างวัน ครูบางคนก็อาจจะเลือกดื่มแอลกอฮอล์เพื่อบังคับให้ตัวเองพักผ่อนตามเวลา และตื่นไปทำงานตามตารางสอนก็เป็นได้ 

แต่สิ่งที่คุณครูควรรู้ไว้ คือการดื่มแอลกอฮอล์มากเกินไปอาจรบกวนการนอนในช่วงหลับลึก (REM Sleep) ซึ่งระยะยาวจะทำให้เกิดปัญหาการนอนหลับขั้นรุนแรงกว่าเดิม

‘ครู’ ต้องเป็นตัวอย่างที่ดี? 

ครูมักเป็นเหยื่อของ Halo effect หรือปรากฏการณ์ที่เกิดขึ้นเมื่อคนภายนอก มองมายังคนคนหนึ่งที่ประพฤติตัวดี หรือมีคุณลักษณะที่ดีในบางเรื่อง แล้วเหมารวมไปว่า คนนี้ๆ เป็นคนเก่ง คนดีในทุกๆ มุม ทั้งที่ไม่จำเป็นต้องเป็นเช่นนั้นเสมอไป 

ถ้าลองมองย้อนว่าสังคมสร้างค่านิยมให้ครูต้องเป็นฉลาด ทำเพื่อผู้อื่น ไม่เห็นแก่ตัว สมบูรณ์แบบเพื่อเป็นแม่พิมพ์ให้เด็กๆ ครูที่ต้องแบกรับภาพลักษณ์เหล่านั้นคงรู้สึกกดดันอยู่ไม่น้อย และนั่นเป็นสาเหตุที่ทำให้ครูเกิดความเครียด ซึมเศร้า จนต้องหันไปพึ่งแอลกอฮอล์ และไม่กล้าแม้กระทั่งร้องขอความช่วยเหลือเมื่ออาการเข้าขั้นวิกฤต เพราะถูกทำให้เชื่อว่าเป็นคนฉลาด สมบูรณ์แบบ หาทางออกเองได้

สิ่งที่ควรสร้างการรับรู้ร่วมกันคือครูเป็นเพียงมนุษย์คนหนึ่งที่อาจไม่สมบูรณ์แบบและควรได้รับสิทธิ ความช่วยเหลือด้านต่างๆ อย่างในสหรัฐฯ มีสหภาพแรงงานที่ช่วยปกป้องความเป็นส่วนตัวและสิทธิของคุณครู ตัวครูที่ถูกวินิจฉัยว่าเป็นผู้ติดสารเสพติด เช่น ติดเหล้า จะได้รับการคุ้มครองจากสหภาพแรงงานเรื่องความปลอดภัยในงานหรือความมั่นคงทางอาชีพ และการรักษาความเป็นส่วนตัวเกี่ยวกับปัญหานั้นทันที ยกเว้นแต่ว่าพวกเขาจะมีส่วนเกี่ยวข้องกับพฤติกรรมที่รุนแรง ละเมิดจริยธรรมอย่างร้ายแรง หรือเกี่ยวข้องกับประเด็นทางกฎหมาย 

เปลี่ยนแปลงพฤติกรรมติดแอลกอฮอล์

ด้วยการลบค่านิยมครูสมบูรณ์แบบ

‘การมองหาทางรักษา การยอมรับว่าคนหนึ่งคนต้องการความช่วยเหลือ และมีเป้าหมายที่จะเปลี่ยนแปลงพฤติกรรมให้ได้’ เป็นทางเลือกที่ดีที่สุดในการแก้ปัญหาครูถูกตีตราเพราะเกี่ยวข้องกับสารเสพติด เช่น แอลกอฮอล์ 

เมื่อรับรู้ว่าครูมีปัญหาและอยากเข้ารับการรักษา คนทั่วๆ ไปควรชื่มชมอย่างจริงใจในความมุ่งมั่นที่ครูอยากเปลี่ยนแปลง และอาจเริ่มต้นลบค่านิยมครูสมบูรณ์แบบ มองครูเป็นมนุษย์มากขึ้นเมื่อทราบว่าครูมีปัญหากับการดื่มแอลกอฮอล์และดำเนินการขอความช่วยเหลือ ตามขั้นตอนต่อไปนี้ 

– เข้าใจสัญญาณความผิดปกติของการใช้สารเสพติด เมื่อไรก็ตามที่บุคคลที่ใช้สารเสพติดหรือดื่มแอลกอฮอล์นั้นเริ่มแสดงออกถึงความผิดปกติ หรือไม่สามารถใช้ชีวิตประจำวันได้ เช่น  หยุดงาน ความสามารถในการทำงานแย่ลง มีความเป็นไปได้ว่าพวกเขาจะใช้สารเสพติดนั้นๆ 

– เริ่มดำเนินการถ้าคนในครอบครัว หรือเพื่อนๆ เห็นสัญญาณที่บอกไปในข้างต้น และคนคนนั้น ไม่เปิดใจรับเรื่องการรักษา คุณควรติดต่อผู้เชี่ยวชาญด้านสุขภาพจิตหรือผู้ดูแลเฉพาะ และเริ่มเข้าไปดูแลการติดสารเสพติดที่เกิดขึ้น เพื่อให้บุคคลนั้นตระหนักถึงปัญหาของพวกเขา ผลกระทบที่เกิดขึ้นต่อผู้อื่น และความจำเป็นในการรักษา

– ลงทะเบียนการรักษา และอยู่ในโปรแกรมบำบัดเป็นระยะเวลาที่เพียงพอ โดยทั่วไปหมายถึงการมีส่วนร่วมในกิจกรรมที่เกี่ยวข้องกับการรักษาเป็นระยะเวลาอย่างน้อย 5-7 ปีหลังจากเลิกใช้ยาหรือดื่มแอลกอฮอล์ และจำต้องไม่มีการใช้ยาหรือแอลกอฮอล์ในช่วงระยะเวลาดังกล่าวด้วย

การออกจากงานหรือหยุดพักงานในช่วงแรกของการฟื้นตัวนั้น ขึ้นอยู่กับความรุนแรงของอาการติดแอลกอฮอล์ที่เกิดขึ้น ครูบางคนอาจจะต้องพักงานในช่วยต้นของการบำบัด  ในขณะที่ครูบางคนอาจจะไม่ สำหรับคนที่พบว่า ครูผู้สอนนั้นจะต้องเข้ารักษาการเลิกเหล้าแบบผู้ป่วย คุณไม่ควรถือเอาสิ่งนี้เป็นสัญญาณของความล้มเหลว แต่เป็นการแสดงความเข้มแข็งและมุ่งมั่นพัฒนาตัวเองแทน

– สนับสนุนครูในขณะที่พวกเขาอยู่ในการบำบัดแอลกอฮอล์ ครูควรได้รับการสนับสนุนจากคู่ครอง สหภาพแรงงาน ครอบครัว และเพื่อน ๆ บุคคลเหล่านี้ต้องติดตามความคืบหน้าในการรักษาและช่วยดูแลจนจบโปรแกรมบำบัด

เรียนรู้วิธีการบำบัดแอลกอฮอล์เพื่อ ‘ครู’

ตามที่สถาบันแห่งชาติว่าด้วยการติดยาเสพติดระบุโปรแกรมการรักษาที่ครอบคลุมสำหรับความผิดปกติของการใช้แอลกอฮอล์ควรมีส่วนประกอบ ดังนี้

– ควรมีการประเมินอย่างเป็นทางการเพื่อกำหนดระดับความรุนแรงของการใช้สารเสพติดของแต่ละบุคคลและระบุความต้องการ / ปัญหาทั้งหมด

– ควรใช้การประเมินเพื่อพัฒนาโปรแกรมการรักษาอย่างเป็นทางการ โดยมีองค์ประกอบเชิงประจักษ์ของการรักษาความผิดปกติในผู้ใช้แอลกอฮอล์รายบุคคล

– โปรแกรมการรักษาควรมีความละเอียดอ่อนต่อความต้องการทางสังคมและวัฒนธรรมของแต่ละบุคคล หากเห็นว่าจำเป็นควรใช้โปรแกรมการจัดการสารพิษ (ดีท็อกซ์) ทางการแพทย์ สำหรับแอลกอฮอล์หรือยา

– ควรใช้การรักษาด้วยการช่วยเหลือทางการแพทย์ เช่น การใช้ยารักษาในสถานการณ์ที่เหมาะสม

– การบำบัดความผิดปกติของการใช้สารเสพติดเป็นประเด็นสำคัญของโปรแกรมการฟื้นฟู

– การมีส่วนร่วมในกลุ่มสนับสนุนทางสังคมสามารถเพิ่มความสำเร็จในการฟื้นฟู

– การรักษาควรผสมผสานการศึกษาเกี่ยวกับการใช้สารเสพติดและวิธีการแทรกแซงอย่างเป็นทางการเพื่อให้ประสบความสำเร็จ

ท้ายที่สุดการตัดสินใจเข้ารับการบำบัดจะขึ้นอยู่กับตัวบุคคลกับการใช้สารเสพติด นอกเสียจากว่าครูจะขัดข้อตกลงในสัญญาการทำงานอย่างรุนแรง (เช่น เข้ามาทำงานโดยมึนเมา) หรือกระทำการที่ผิดจรรยาบรรณ (เช่น จัดหายาหรือแอลกอฮอล์ให้เด็กใช้ยาหรือแอลกอฮอล์ในงาน เป็นต้น) จึงจะให้คนอื่นๆ เช่น เพื่อน เพื่อนร่วมงาน ญาติ เข้ามาแทรกแซง บังคับให้บำบัดเพื่อป้องกันผลกระทบ

ยิ่งไปกว่านั้น หัวหน้างานและสหภาพแรงงานยังสามารถวางข้อกำหนดเกี่ยวกับครูที่มีความผิดปกติในการใช้สารเสพติดในระดับปานกลางถึงรุนแรงซึ่งสามารถบังคับให้พวกเขาเข้ารับการรักษาได้หากพวกเขาปฏิเสธที่จะขอความช่วยเหลือ

(โชคดีที่ NIDA รายงานว่าการวิจัยเชิงประจักษ์ระบุว่าผลการรักษาของบุคคลที่ถูกบังคับให้เข้ารับการบำบัดรักษาโดยนายจ้างหรือระบบกฎหมาย และบุคคลที่สมัครใจนั้นได้ผลแตกต่างกันไม่มาก แต่เชื่อเถอะว่าใครๆ ก็อยากเข้ารับการบำบัดแบบสมัครใจทั้งนั้น) 

จากข้อมูลและแนวทางที่เกิดขึ้นในต่างประเทศ เป็นที่น่าสนใจว่าอาจจะลองนำแนวคิดนี้มาใช้เป็นประโยชน์โดยปรับใช้ให้เหมาะกับประเทศไทย เพื่อช่วยเหลือบุคลาการทางการศึกษาหรือวงวิชาชีพอื่น ๆ ให้หลุดออกจากวงโคจรของแอลกอฮอล์ได้

ที่มา: Help a Teacher with an Alcohol Abuse Issue

https://www.alcohol.org/professions/teachers/?fbclid=IwAR2W6jHmsPFg6vGRr8-lAbMxKHvh8zhkLRXHchPUEbenUQlYYMp1QZgCA-0

เรื่องและภาพ: ทีมงาน Alcohol Rhythm

The post ครูติดเหล้าได้ไหม? ถอดบทเรียนช่วยเหลือครูดื่มหนักจากสหรัฐฯ appeared first on Alcohol Rhythm.

หรือเคยไหมกับการที่ต้องอดทนกับเพื่อนที่มักบอกว่า คุณนั่นแหละเป็นผู้เปิดโอกาสให้คนรักดื่มหนัก

หากเคยและมีประสบการณ์มากกว่านั้น อาจปฏิเสธไม่ได้ว่าคุณทั้งหลายกำลังตกอยู่ในความทุกข์ทรมานกับปัญหาแอลกอฮอล์จากคนที่คุณรัก ซึ่งฟังดูเป็นเรื่องที่ค่อนข้างยากและ (อาจ) ทำให้แสลงหู ความคิดประเภทที่ว่า “ตัวฉันเองต้องเปลี่ยนแปลงเพื่อคนรักที่เป็นโรคติดสุรา” คงสร้างคำถามคาใจสำหรับคุณไม่น้อยเพราะมันเป็นปัญหาของเขา ไม่ใช่ของคุณไม่ใช่หรือ แต่ถ้าโชคไม่ดีจริงๆ คุณอาจจะต้องเปลี่ยนแปลง เพราะนั่นเป็นวิธีที่จะขัดขวางและเปลี่ยนสถานการณ์ระหว่างคุณกับคนรักที่มีความผิดปกติจากการใช้แอลกอฮอล์

สำหรับคนที่กำลังใช้ชีวิตกับผู้ติดแอลกอฮอล์หรือผู้ที่กำลังพยายามเลิกแอลกอฮอล์มักเป็นกลุ่มที่ได้รับผลกระทบอย่างมากจากประสบการณ์ดังกล่าว ทว่าหลายครั้งความอัดอั้นและความเครียด ดันเกิดจากการกระทำที่คนไม่ติดสุราเลือกปฏิบัติกับคนรักที่ติดสุราเสียเอง

ดังนั้น นี่จึงเป็นที่มาที่คุณจะต้องปรับเปลี่ยนวิธีการปฏิบัติและทัศนคติ โดยต่อจากนี้ คุณไม่จำเป็นต้องแสร้งว่าคุณมีความสุขกับปัญหาเหล่านี้อีกต่อไป และนี่คือ 10 คำแนะนำการรับมือและช่วยเหลือคนรักที่ติดแอลกอฮอล์ ซึ่งน่าจะเป็นตัวช่วยบรรเทาความกดดันได้ดีทีเดียว

• หยุดโทษตัวเอง

นี่คือเรื่องปกติที่คนติดสุราจะพยายามโทษการดื่มของตัวเองกับสถานการณ์ที่เกิดขึ้น หรืออย่างอื่นรอบ ๆ ตัว รวมถึงบุคคลที่พวกเขาใกล้ชิดด้วย เช่น คำพูดประเภท “เหตุผลเดียวที่ฉันดื่มก็เพราะคุณ” 

ถ้าได้ยินแบบนี้ อย่าไปเชื่อว่าเป็นความจริงเลย ถ้าคนที่คุณรักเป็นคนติดสุราแบบตัวจริงเสียงจริง ไม่ว่าคุณจะทำหรือจะพูดอะไรก็ตาม พวกเขาก็ยังจะดื่ม และเรายืนยันได้ว่า การที่พวกเขาดื่มไม่ใช่ความผิดของคุณเลยแม้แต่น้อย พวกเขาต้องพึ่งพาแอลกอฮอล์และไม่สามารถหยุดหรือมีสิ่งใดมากั้น ระหว่างเขากับแอลกอฮอล์ที่รักยิ่งได้

• ไม่เก็บมาคิด

เมื่อคนติดสุราสัญญาว่า “เขาจะไม่ดื่มอีกต่อไปแล้ว” แต่เพียงระยะเวลาสั้น ๆ พวกเขาก็กลับมาดื่มอีก ก็เป็นเรื่องง่ายมากที่คนในครอบครัวหรือคู่สมรสจะเก็บเอาการผิดสัญญาและคำโกหกนั้นมาคิดทบทวนซ้ำไปซ้ำมา คิดแต่ว่า “ถ้าเธอรักฉันจริง เธอก็ไม่ควรโกหกสิ”

พึงระลึกไว้ว่า ในกลุ่มผู้ติดแอลกอฮอล์ สารในสมองอาจมีการเปลี่ยนแปลงฉับพลัน ซึ่งอยู่ในจุดที่พวกเขาเองก็ประหลาดใจไม่น้อยกับพฤติกรรมที่แสดงออก เพราะพวกเขาไม่สามารถควบคุมการตัดสินใจเองได้

• เพิกเฉยเมื่อถึงจุดวิกฤติ

โดยธรรมชาติแล้ว คนที่มีสมาชิกในครอบครัวติดสุราจะพยายามทำทุกสิ่งทุกอย่างเพื่อหาหนทางให้คนรักเลิกดื่ม แต่โชคไม่ดีที่ผลลัพธ์จากหัวมักออกเป็นก้อยเสมอ กล่าวคือ ความพยายามที่ว่านี้ทำให้คนที่พยายามหาทางให้คนรักเลิกดื่มต้องอยู่อย่างโดดเดี่ยวและรู้สึกอัดอั้นมากขึ้น แม้คุณอาจบอกกับตัวเองว่า มันต้องมีบางอย่างที่คุณทำได้แน่ ๆ

ในทางตรงกันข้าม ผู้ติดสุราเองก็ควบคุมการดื่มไม่ได้ แม้เขาจะพยายามเท่าที่ทำได้ และแม้คุณจะรู้ความจริงข้อนี้ ก็ยังมิวายที่คุณยังอยากจะเข้าไปช่วยคนรักเมื่อเขาอยู่ในจุดวิกฤตของความพยายามเลิกเหล้า

แล้วคุณควรทำอย่างไรน่ะเหรอ … จริงๆ แล้ว ช่วงเวลานี้เป็นเวลาที่ครอบครัวไม่ควรทำอะไรเลย เพราะในบางครั้ง เมื่อผู้ที่ติดสุราไปถึงจุดวิกฤต เขาถึงจะยอมรับว่า ตนเองกำลังเจอปัญหาเข้าให้แล้ว และเป็นจุดเริ่มต้นในการขอความช่วยเหลือจากคนอื่นๆ แต่ถ้ายังไม่ถึงจุดวิกฤตที่ว่า ความช่วยเหลือที่ครอบครัวหรือเพื่อนพยายามหยิบยื่นให้ก็อาจจะไม่ก่อให้เกิดผลสำเร็จนัก

อย่างไรก็ดี เราเข้าใจว่า มันยากแสนสาหัสเหลือเกินที่จะเพิกเฉยและปล่อยให้คนที่คุณรักเดินเข้าสู่สถานการณ์วิกฤต พวกเขาอาจตกงาน หรือแม้กระทั่งถูกดำเนินคดีตามกฎหมายเพราะกระทำผิดบางอย่าง ‘การไม่ทำอะไรเลย’ จึงอาจเป็นความคิดที่ยอมรับได้ยาก และตรงข้ามกับสิ่งที่คุณเชื่อ แต่การทำอะไรสักอย่างก็เป็นหนึ่งในสาเหตุที่ทำให้วงจรนี้วนซ้ำไปเรื่อยๆ

ดังนั้น คุณไม่จำเป็นต้องปล่อยให้วงจรนี้วนซ้ำไปเรื่อยๆ และไม่จำเป็นต้องสร้างวิกฤตขึ้นมาอีก แต่อาจจะถึงเวลาแล้ว ที่คุณจะได้เรียนรู้การ ‘แยก’ ออกมา เพราะหลายครั้งที่วิกฤตก่อให้เกิดการเปลี่ยนแปลง หรือถ้าพูดให้ถึงที่สุด วิกฤตอาจเป็นทางเดียวที่ก่อให้เกิดการเปลี่ยนแปลงขึ้นได้

• หยุดรักษาคนติดแอลกอฮอล์ด้วยตนเอง

การติดสุราเป็นโรคเรื้อรังซึ่งบางครั้งสามารถลุกลามจนถึงแก่ชีวิต และแน่นอนว่า คุณไม่ใช่ผู้เชี่ยวชาญด้านการดูแลสุขภาพ คุณเป็นเพียงคน ๆ หนึ่งที่รักใครสักคนที่ติดแอลกอฮอล์ ซึ่งเขาต้องไปหาผู้เชี่ยวชาญเพื่อรักษาให้กลับมาสุขภาพดีอีกครั้ง แต่ถึงคุณจะเป็นผู้เชี่ยวชาญด้านการดูแลสุขภาพ คุณก็ไม่ควรแบกความรับผิดชอบในการรักษาเพื่อนหรือสมาชิกในครอบครัวที่ติดสุราอยู่ดี เพราะการรักษากลุ่มโรคติดสุราเรื้อรังจำเป็นต้องอาศัยความช่วยเหลือจากคนอื่นๆ ที่ไม่ใช่คนใกล้ชิดด้วย

และเพราะปัญหาดังกล่าวนี้ไม่ได้เป็นความรับผิดชอบของคุณ ดังนั้น ก่อนพิจารณาตัวเลือกอย่างการรักษาบำบัดกลุ่มแบบเป็นครอบครัว หันมาใช้เวลาสักระยะเพื่อศึกษาเพิ่มเติมเกี่ยวกับวิธีดูแลตัวคุณเอง เพราะบ่อยครั้ง นี่เป็นวิธีเดียวที่ผู้ติดสุราจะได้รับความช่วยเหลือที่ต้องการ 

• อย่าช่วยปิดบัง

“การปฏิเสธว่าฉัน เธอ เขาไม่ใช่ผู้ติดสุรา” เป็นเรื่องตลกร้ายที่เกิดขึ้นจริงในวงจรการบำบัด เพราะหลายครั้ง คนที่ติดสุราไม่ต้องการให้คนอื่นรู้ว่าพวกเขาดื่มแอลกอฮอล์ถึงระดับไหน เพราะถ้าคนเหล่านั้นรู้ถึงปัญหาที่แท้จริงก็จะพยายามเข้ามาช่วยเหลือ

ถ้าสมาชิกในครอบครัวปิดบังเรื่องการดื่มและพยายามแก้ตัวแทน คุณจะกลายเป็นผู้เล่นที่ดีในเกมการปฏิเสธของผู้ติดสุรา และต้องยอมรับว่า การเผชิญหน้ากับปัญหาอย่างเปิดเผยและซื่อตรงคือวิธีบำบัดการติดแอลกอฮอล์ที่ดีที่สุด

• เลิกยอมรับพฤติกรรมที่ไม่สมควร

หลายครั้งที่คนในครอบครัวของผู้ติดสุรายอมรับพฤติกรรมที่น่าไม่ยอมรับ เช่น การที่คนติดสุราทำร้ายคุณ แต่คุณกลับคิดว่า “พวกเขาแค่ดื่มมากเกินไปเลยแสดงพฤติกรรมแบบนี้ออกมา” แต่อย่าลืมว่า ครั้งหน้าพฤติกรรมของคนติดสุราจะแย่ลง และแย่ลงไปเรื่อยๆ และกว่าคุณจะรู้ตัว ก็อาจจะตกอยู่ในความสัมพันธ์ที่รุนแรงขั้นสูงสุดแล้วก็ได้

แน่นอน การทำร้ายกันเป็นสิ่งที่ไม่ควรยอมรับและไม่ควรอดทนกับมัน โปรดระลึกไว้ว่า คุณมีทางเลือกเสมอ และที่สำคัญไปกว่านั้น ถ้าคุณอยู่เป็นครอบครัวและมีลูกด้วย คุณจะต้องปกป้องเด็กๆ จากการโดนทำร้าย เพราะความคิดเชิงลบหรือความเจ็บปวดที่เด็กๆ ได้รับสามารถสร้างความเสียหายต่อจิตใจของเขาชนิดคาดไม่ถึง จนอาจเป็นแผลที่ติดอยู่ในใจไปตลอดกาล

ฉะนั้น ปกป้องเด็กๆ และตัวคุณด้วย เอาเด็กและตัวเองออกห่างจากใครบางคนที่ติดสุราและล้ำเส้นขอบเขตที่กั้นเอาไว้

• ไม่คาดหวัง

“ความคาดหวัง” นี่คือหนึ่งในปัญหาที่คุณต้องจัดการกับผู้ติดสุรา เมื่อผู้ติดสุราสาบานว่าพวกเขาจะไม่แตะต้องแอลกอฮอล์ คุณอาจคาดหวังว่าพวกเขาจะจริงใจและจะไม่ดื่ม

แต่สำหรับผู้ติดสุราความคาดหวังนั้นไม่ค่อยสมเหตุสมผล เพราะอย่างที่บอกบางครั้งคนติดสุราไม่สามารถควบคุมตนเองได้ 

• ใช้ชีวิตอยู่กับปัจจุบัน

กุญแจที่ช่วยจัดการกับผู้ติดสุราในครอบครัว คือ การตั้งใจอยู่กับปัจจุบัน โรคติดสุราเป็นโรคที่ลุกลาม และไม่อยู่ในระดับเดิมนาน แต่จะค่อนข้างแย่ลงเรื่อย ๆ จนกว่าผู้ที่เป็นโรคดังกล่าวจะขอความช่วยเหลือ

คุณไม่สามารถปล่อยให้ความผิดหวังและความผิดพลาดในอดีตส่งผลต่อการเลือกของคุณในวันนี้ เพราะสถานการณ์อาจเปลี่ยนไปแล้ว

• เปิดโอกาสให้ผู้ติดแอลกอฮอล์เจ็บปวด

บ่อยครั้ง ความช่วยเหลือกลายเป็นการทำลายผู้ติดสุราแทน เพราะความช่วยเหลือทำให้พวกเขาไม่ได้เผชิญกับผลตามธรรมชาติที่เกิดจากการกระทำของพวกเขา และผู้ติดสุราจะเริ่มร้องขอความช่วยเหลือก็ต่อเมื่อพวกเขาพบว่า ไม่มีโอกาสอะไรหลงเหลืออยู่อีกแล้ว

แต่หากคุณเข้าไปช่วยก่อนเวลาที่เหมาะสม โดยทั่วไปจะเกิด 2 สิ่ง คือ ผู้ติดสุราจะไม่รู้สึกเจ็บปวด และพฤติกรรมของผู้ติดสุราจะหลุดการจดจ่อ

ถ้ายกตัวอย่างให้เห็นภาพ เช่น ถ้าคนที่คุณรักหมดสติที่สวน และคุณค่อยๆ ช่วยพาเขามาในบ้าน พาไปยังเตียงนอนอย่างอ่อนโยน พวกเขาจะสนใจแต่ความช่วยเหลือของคุณ มากกว่าสนใจว่าตัวเองดื่มจนหมดสติที่สวน ส่วนคนที่เจ็บปวดก็คือคุณ

ในทางกลับกัน ลองนึกภาพว่า พวกเขาตื่นขึ้นมาที่สนามหญ้าในตอนเช้า โดยมีเพื่อนบ้านแอบมองออกมาจากนอกหน้าต่าง จากนั้นพวกเขาก็เข้ามาในบ้าน ในขณะที่คุณและลูกๆ กำลังรับประทานอาหารเช้าอย่างมีความสุข คนดื่มหนักคนนั้นจะกลายเป็นคนที่ต้องเผชิญกับความเจ็บปวด 

กล่าวอีกนัยหนึ่ง เขาจะเริ่มสนใจพฤติกรรมของตัวเองมากกว่าความช่วยเหลือของคุณ และเมื่อเราประสบกับความเจ็บปวดของตัวเอง เราก็จะเริ่มรู้สึกว่าตนเองต้องเปลี่ยนแปลง แน่นอน การปฏิเสธไม่ช่วยคนติดสุราอาจฟังดูโหดร้าย แต่จริงๆ แล้ว นี่เป็นการป้องกันตัวคุณเองด้วย

“ไม่ใช่หน้าที่คุณที่ต้องรักษา แต่ควรอนุญาตให้ผลของธรรมชาตินั้นเกิดขึ้น เพื่อผลักดันคนรักให้ชนะการเสพติดแอลกอฮอล์

• ขอความช่วยเหลือ

คนติดสุรามักปิดบังเรื่องการติดสุราและไม่พูดถึงปัญหาที่เกิดขึ้น ซึ่งมีแต่ครอบครัวเท่านั้นที่รับรู้ สิ่งที่คุณทำได้คือ การติดต่อขอความช่วยเหลือจากกลุ่มต่าง ๆ เช่น กลุ่มสนับสนุน Al-Anon Family Groups ฯลฯ

มีหลายล้านคนพบวิธีแก้ปัญหา โดยที่พาตัวเองออกไปขอความช่วยเหลือ ซึ่งเมื่อทำสำเร็จตามคำแนะนำจากกลุ่มต่าง ๆ เสียงตอบรับส่วนใหญ่มักพูดว่า ฉันควรทำมันตั้งแต่หลายปีก่อน!

จาก 10 คำแนะนำที่กล่าวมาข้างต้น คุณสามารถนำไปปรับใช้และบอกต่อเพื่อก่อให้เกิดประโยชน์แก่คนอื่นที่ต้องเผชิญกับสภาวะที่คนรักของพวกเขาติดแอลกอฮอล์เช่นกัน

“จงหยุดให้ปัญหาการดื่มของคนรักมาครอบงำความคิดและชีวิตของคุณ โปรดเลือกสิ่งที่ดีต่อสุขภาพกายและใจก่อนจะสายเกินแก้”

ที่มา: 10 Things to Stop Doing If You Love an Alcoholic

เรื่องและภาพ: ทีมงาน Alcohol Rhythm

The post ‘ก้าวไปพร้อมกัน’ 10 คำแนะนำการรับมือและช่วยเหลือคนรักที่ติดแอลกอฮอล์ appeared first on Alcohol Rhythm.

ความรู้สึกแรกตอนเดินเข้าสู่ ‘วัดสว่างอารมณ์’ ตำบลปราสาททนง อำเภอปราสาท จังหวัดสุรินทร์ คือ ความรู้สึกว่าอารมณ์ของตนเอง ‘สว่าง’ ขึ้นสมชื่อวัด – อาจจะเป็นเพราะอากาศที่ไม่ได้ร้อนสักเท่าไหร่ อาจจะเป็นเพราะบรรยากาศร่มรื่นของแมกไม้งาม หรืออาจจะเป็นเพราะสภาพแวดล้อมโดยรวมที่ทำให้ผู้มาเยือนรู้สึกสงบทุกครั้งที่เข้ามาในเขตศาสนสถานนี้

จากการพูดคุยคร่าวๆ กับเจ้าหน้าที่จากโรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลในพื้นที่ จังหวัดสุรินทร์เป็นจังหวัดหนึ่งที่มีผู้ดื่มสุราเยอะมาก ซึ่งส่วนหนึ่งมาจากเรื่องของวัฒนธรรมที่มีพิธี ‘แซนโฎนตา’ พิธีเซ่นไหว้บรรพบุรุษตามแบบเขมรที่ใช้สุราเป็นเครื่องเซ่นหลัก ซึ่งที่สุรินทร์จะใช้สุราในการไหว้แซนกันเป็นลัง เพราะไหว้ทั้งบรรพบุรุษ ไหว้ปราชญ์ และเลี้ยงทีมทำพิธีแซนด้วย – จุดเริ่มต้นในการดื่มของหลายๆ คนก็คือการดื่มจากการไหว้แซน และเริ่มดื่มเรื่อยมาจนกระทั่งกลายเป็นติด

แน่นอนว่า เมื่อพูดถึงอาการติดสุรา หนึ่งในปัญหาที่ทำให้หลายคนไม่เข้ารับบริการบำบัดรักษาคือความอาย ที่สุรินทร์เองก็เช่นกัน แต่โชคดีอย่างหนึ่งที่เจ้าหน้าที่ทำงานกันอย่างแข็งขัน และยังมีการร่วมมือกับวัดและชุมชน ทำงานเชิงรุก ใช้วัดเป็นศูนย์กลางของชุมชนเพื่อให้ความรู้ ใช้ธรรมะเป็นเครื่องยึดเหนี่ยวจิตใจและบรรเทาปัญหาผู้ติดสุรา สมกับชื่อ ‘ธรรมะยาใจ’

…นำธรรมะมาช่วยเยียวยาจิตใจผู้ที่ต้องเข้ารับการบำบัด

-1-

“ชุมชนปราสาททนงของเราเป็นชุมชนที่จัดโครงการหมู่บ้านรักษาศีล 5 และประสบความสำเร็จอย่างมาก แต่มีเสียงถามมาว่า คนรักษาศีล 5 แล้วทำไมยังดื่มเหล้ากันอยู่ ประกอบกับทางองค์การบริหารส่วนตำบล (อบต.) มีโครงการเลิกเหล้าเข้าพรรษาและบุญประเพณีกับชุมชนอยู่แล้ว แต่ก็ยังแก้ปัญหาได้แค่เป็นครั้งคราว เราเลยคิดจะทำโครงการช่วยเหลือคนดื่มสุรา และเริ่มทำจริงๆ ในปี 2559” พระอาจารย์รูปหนึ่งในวัดให้ข้อมูลกับเรา พร้อมทั้งอธิบายเสริมว่า โครงการที่วัดสว่างอารมณ์ได้แรงบันดาลใจมาจากโครงการธรรมะยาใจของภาคเหนือ เป็นสูตรบำบัดเชิงพุทธที่จะช่วยเยียวยาจิตใจของผู้ดื่ม โดยพระอาจารย์อธิบายเพิ่มเติมว่า “ถ้าเราใช้ยาสำหรับในการเลิก คนดื่มก็อาจจะกลับมากินอีกรอบได้ แต่ถ้าเราใช้วิธียาใจ ใช้ใจห้ามใจให้เขาเลิกเอง จะช่วยให้เขาหยุดได้ ยั้งใจตัวเองได้ เลิกได้อย่างยั่งยืนและคุมสติตัวเองได้”

เมื่อเป็นเช่นนี้ พระอาจารย์จึงนำโครงการธรรมะยาใจมาประยุกต์ใช้กับชุมชนปราสาททนง เริ่มตั้งแต่การสแกนหาคน โดยทั้งอาสาสมัครสาธารณสุข (อสม.) โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบล (รพ.สต.) ไปจนถึงผู้นำชุมชนจะมีข้อมูลเกี่ยวกับผู้ดื่มสุรา และจะมีแพทย์ พยาบาล และบุคลากรทางการแพทย์เข้ามาช่วยสแกนคน โดยวัดระดับการกินเหล้าด้วย ถ้าเจอว่าใครเมาหนัก เมาจนหัวราน้ำ ก็จะได้รับคำแนะนำให้มาเข้าร่วมโครงการนี้ ซึ่งหากผู้ติดสุรายินดีเข้าร่วมโครงการ ก็จะมีการบำบัดด้วยธรรมะควบคู่ไปกับการดูแลจากทีมแพทย์และพยาบาล เพื่อป้องกันการเกิดอาการลงแดงหรือขาดเหล้าในช่วงแรก

“ที่เขาพูดกันว่า ‘บวร’ – วัด บ้าน โรงเรียน เป็นองคาพยพสามอย่างที่สำคัญมาก ถ้าไม่ได้เป็นอันหนึ่งอันเดียวกันก็แก้ปัญหาเรื่องเหล้าไม่ได้”

เมื่อได้คนเข้ามาแล้ว ทางวัดก็จะเชิญภาคสังคม เช่น กำนัน ผู้ใหญ่บ้าน หรือผู้นำชุมชน รวมถึงคนในครอบครัวเข้ามารับรู้และให้กำลังใจร่วมกันด้วย เมื่อคนที่กำลังเลิกเหล้าได้รับกำลังใจแบบนี้ก็จะมีแรงผลักดันให้สู้เต็มที่มากขึ้น

อย่างไรก็ดี พระอาจารย์ชี้ว่า แม้เป้าหมายของโครงการจะเป็นการทำให้เลิกเหล้าได้ แต่หากผู้เข้าร่วมโครงการยังไม่สามารถเลิกเหล้าได้ แต่สามารถลดปริมาณการดื่ม หรือดื่มได้อย่างมีสติ ก็นับว่าเป็นความสำเร็จขั้นหนึ่งแล้ว

“เราจะเริ่มจากการทำให้วัดสวยงาม สะอาด คนที่เข้ามาก็จะเกรงใจ เวลาจัดงานบุญประเพณีก็จะไม่มีเหล้าหรือบุหรี่เลย พอเริ่มจากวัดก็จะไปสู่ชุมชน ทาง อบต. ก็มีโครงการหมู่บ้านสะอาดมาเสริมกันด้วย”

เมื่อผู้ดื่มมาเข้าร่วมโครงการและได้สวมชุดขาวปฏิบัติธรรมที่วัดแล้ว พระอาจารย์อธิบายว่า โครงการธรรมะยาใจของที่นี่จะไม่ได้บังคับว่า ผู้เข้าร่วมจะต้องอยู่ในโครงการจนครบ 7 วัน แต่ใช้วิธีทำสัญญาใจกันมากกว่า จะกลับไปเลิกที่บ้านได้ และถ้าเลิกได้เมื่อไหร่ถึงมาแจ้งทางวัดอีกที ทั้งนี้ ทางวัดสว่างอารมณ์จะมีการสวดมนต์วันเสาร์ ซึ่งเป็นวันเดียวกับที่ผู้เข้าร่วมโครงการมารายงานอาการของตนเองด้วย หรือหากทางผู้เข้าร่วมโครงการอยากจะเข้าพิธีบรรพชาอุปสมบทเลยก็ได้เช่นกัน

“เมื่อเขาเลิกได้แล้ว เราก็จะนำคนที่เลิกได้เป็นต้นแบบให้คนอื่นได้ทำต่อ และคนที่เลิกเหล้าได้ก็จะนำความไปบอกคนอื่นต่อด้วย เราจะเรียกพวกเขาว่า ‘คนหัวใจเพชร’ มีเข็มเกียรติคุณและแปะป้ายเลิกเหล้าได้เด็ดขาด แต่จะได้เข็มนี้ต้องเลิกได้ติดต่อกันเป็นเวลา 5 ปีก่อนนะ เพราะเลิกเหล้า 2-3 ปีมันยังไม่หมดฤทธิ์ดี”

นอกจากภาคสาธารณสุขและวัดจะร่วมกันเป็นอย่างดีแล้ว ภาคสังคมเป็นอีกหนึ่งกุญแจสำคัญที่ช่วยในการเลิกเหล้าด้วย โดยร้านค้าทุกร้านจะงดขายเหล้าในวันสำคัญทางศาสนา บุคลากรทางการแพทย์เองก็มาร่วมงานภาคสังคมทุกงานเช่นเดียวกัน แต่พระอาจารย์ชี้ว่า จากระบบการทำงานที่มีการผลัดเปลี่ยนหมุนเวียนบุคลากรตามวาระ อาจทำให้การทำงานไม่ได้ต่อเนื่องกันเท่าที่ควร

“เราต้องให้ความสำคัญกับภาคสังคม อย่างที่พูดแต่ต้นเลยว่า พฤติกรรมเป็นปัจจัยเสี่ยง สิ่งที่จะช่วยปรับพฤติกรรมการกินก็คือสังคมรอบตัว บางทีถ้าเลิกดื่มได้แล้ว แต่เจอคนมายุอีกก็อาจจะหลุดไปดื่มได้ หรือถ้าทุกคนในครอบครัวกินหมด แต่ตัวเองเลิกคนเดียว กลับบ้านไปก็อาจจะเลิกไม่ได้ นี่แหละปัจจัยเสี่ยง ซึ่งภาคสังคมจะเข้ามาเป็นตัวฉุดและกระตุ้นให้เขายับยั้งได้”

ในตอนท้าย พระอาจารย์สรุปให้เราเห็นภาพว่า เมื่อพูดถึงผู้ติดสุรา เรากำลังพูดถึงโรคสองส่วน คือทางกาย ซึ่งเป็นหน้าที่ของบุคลากรทางการแพทย์ที่จะเข้ามาพูดคุย คัดกรอง ในการบำบัดด้านร่างกายหรืออาการที่เกิดขึ้นจากการบำบัด และตั้งโต๊ะสนทนาให้ความรู้กัน อีกส่วนคือทางใจ ซึ่งเป็นหน้าที่ของวัดในการบำบัดโรคทางใจ

“จะบำบัดนานไหมต้องดูใจเขาใจเราด้วย” พระอาจารย์ว่า “เวลาเจอคนจริงๆ เราต้องมีจิตวิทยานะ เพราะต่างคนก็ต่างจริตกัน ผู้สอนเองก็ต้องมีความรู้ เป็นที่ศรัทธาของชาวบ้าน และอยู่ในสถานที่ที่น่าเคารพนับถือจริงๆ เขาจะถึงเชื่อและสัญญาใจกับเรา นี่คือบทบาทของวัด”

มาถึงตรงนี้ พระอาจารย์เน้นย้ำกับเราว่า สิ่งที่สำคัญที่สุดสำหรับคนเลิกเหล้าคือ ‘กำลังใจ’ เพื่อให้ฮึดและสู้ต่อไป เพราะถ้าคนดื่มเข้ามาบำบัด แต่กลับบ้านแล้วก็ทะเลาะกับคนที่บ้านอีกก็อาจจะล้มเหลวได้ การให้กำลังใจและการเสริมแรงจึงเป็นสิ่งสำคัญที่สุด

“อีกอย่างที่สำคัญไม่แพ้กันคือ ‘การมองภาพเชิงบวก’ มีทัศนคติต่างๆ เป็นบวก เพื่อที่เวลาไปเข้าสู่การวิปัสสนาปฏิบัติธรรมจะทำให้เขาเข้าใจชีวิตมากขึ้น และหยุดให้ได้ขาดด้วย”

สิ่งหนึ่งที่เราเห็นชัดเจนจากเรื่องเล่าของพระอาจารย์คือ การปรับกระบวนการธรรมะยาใจให้เข้ากับบริบทของคนสุรินทร์ ซึ่งพระอาจารย์บอกว่า เรามักมีคำกล่าวกันว่า “มาสุรินทร์ต้องกินสุรา” เพราะสุรินทร์มีประเพณีที่ต้องใช้เหล้า แต่แน่นอนว่า เราไม่ควรไปโทษประเพณี แต่ต้องหาวิธีลดปัจจัยเสี่ยงโดยรณรงค์ให้งานบุญประเพณีลดเหล้าแทน ซึ่งนี่คือหน้าที่ของวัด พระอาจารย์ รวมถึงภาคสาธารณสุข อบต. ผู้นำชุมชน หรือครอบครัว ที่เข้ามามีส่วนร่วมในเรื่องนี้ด้วย

“หลวงพ่อมีคติข้อหนึ่งว่า เรากินเหล้าและสู้มานาน ถ้าสู้ไม่ไหวก็ถอยเสียเถอะ คือคุณกินมาสิบเหล้าแล้วไม่เคยชนะเลย เป๋อย่างเดียว กินมานานก็ยังเหมือนเดิม ลองเลิกดู ชั่งน้ำหนักดูว่ากินเหล้ากับไปทำอย่างอื่น อันไหนมีความสุขกว่า” พระอาจารย์ทิ้งท้าย

-2-

จากบทสนทนากับพระอาจารย์ เรายังได้มีโอกาสคุยกับเจ้าหน้าที่จากโรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบล (รพ.สต.) ซึ่งเป็นอีกหนึ่งกุญแจสำคัญที่ช่วยในการบำบัดผู้ติดสุรา โดยเจ้าหน้าที่คนดังกล่าวให้ข้อมูลว่า ตำบลปราสาททนงมีการทำกิจกรรมต่างๆ ในเรื่องสุราอยู่แล้ว และหน่วยงานที่เข้ามามีบทบาทและความสำคัญในเรื่องนี้ก็คือวัดนั่นเอง

“เราดำเนินการขับเคลื่อนโครงการด้วยการปรับเปลี่ยนพฤติกรรมประชาชนในพื้นที่ ปีนี้ เราก็ของบมาทำโครงการงานบุญปลอดเหล้าเพื่อช่วยเปลี่ยนพฤติกรรมของคนในชุมชน และยังร่วมมือกับวัดอย่างที่บอกไปในการอบรมเรื่องธรรมะยาใจด้วย”

ขณะที่ทางฝั่งของ รพ.สต. เอง เจ้าหน้าที่เล่าว่า กุญแจสำคัญคือกลุ่มอาสาสมัครสาธารณสุข (อสม.) รวมถึงผู้นำชุมชน ที่มาช่วยขับเคลื่อน สำรวจ ว่าในกลุ่มประชากรมีคนดื่มเหล้ากี่คน จนกระทั่งได้ข้อมูลมาเพื่อใช้ดำเนินกิจกรรมในตำบลและใช้แก้ไขปัญหาต่างๆ

“เรามีการตั้งคณะกรรมการขับเคลื่อนระดับตำบล ทั้งพระภิกษุ ผู้นำชุมชน กลุ่มอสม. และตัวแทนจากภาคประชาชนร่วมกับท้องถิ่นในการเป็นคณะกรรมการขับเคลื่อน มีไลน์ (Line) ของแต่ละกลุ่ม รวมถึงศูนย์ประสานงานตำบล เรามีทั้งการประชุม การโทรศัพท์คุยกัน ถ้าเร่งด่วนก็อาจจะคุยกันแบบไม่เป็นทางการก่อนเพื่อที่จะกระจายงานออกไป”

เมื่อถูกถามถึงปัจจัยที่ทำให้คนติดเหล้าไม่อยากเลิกเหล้า หรือยังเลิกไม่ได้ เขานิ่งไปนิดหนึ่งก่อนจะกล่าวว่า “ผมว่าน่าจะเกิดจากพฤติกรรมหรือนิสัยส่วนตัว เป็นเรื่องส่วนบุคคลด้วย รวมถึงลักษณะทางวัฒนธรรม การเลี้ยงดู สังคมที่เขาเติบโตมาก็มีส่วน ยิ่งถ้าเขาเคยเห็นต้นแบบในอดีตแล้วก็มีส่วน ผมคิดว่ามันถ่ายทอดมาสู่ลูกหลานได้นะ เกิดพฤติกรรมเลียนแบบกัน”

“เพราะฉะนั้น เราเลยมองว่า การที่เอาคนมาปรับเปลี่ยนพฤติกรรม ความคิด ให้เขาเลิกกินเหล้าหรือลดปริมาณการดื่มให้น้อยลง ก็ถือเป็นการช่วยเหลือเขาในระดับหนึ่ง เราอาจจะเป็นเป็นแค่ความสำเร็จเพียงเสี้ยวหนึ่งของเขา แต่เราก็ภูมิใจนะที่เป็นส่วนหนึ่งช่วยให้เขาเลิกได้”

ในตอนท้าย เจ้าหน้าที่คนดังกล่าวให้ความเห็นที่น่าสนใจเกี่ยวกับข้อเสนอแนะในการบำบัดคนติดสุราว่า เราควรจะต้องมีนโยบายที่ชัดเจนและจริงจังในการขับเคลื่อน แต่แน่นอนว่า ถ้าจะไม่ให้มีเหล้าเลยคงเป็นไปไม่ได้ จึงเป็นหน้าที่และบทบาทของภาครัฐและส่วนราชการที่จะขับเคลื่อนเรื่องการบำบัดสุรา การจำหน่ายและควบคุมราคาสุรา รวมถึงเรื่องอัตราภาษีที่เหมาะสม ส่วนชุมชนเองก็ต้องเข้ามาบูรณาการขับเคลื่อนร่วมกัน ทั้งให้ความรู้และสนับสนุนการปรับเปลี่ยนพฤติกรรมของคนดื่มสุราด้วย

The post รู้จักกับ ‘ธรรมะยาใจ’ – เยียวยาหัวใจผู้ติดสุราด้วยสูตรบำบัดเชิงพุทธ appeared first on Alcohol Rhythm.

– เรื่องเล่าต่อไปนี้ถูกดัดแปลงมาจากประสบการณ์จริง โดยชื่อตัวละครที่ปรากฏในเรื่องแทนด้วยนามสมมติ –

เหล้าแก้วแรกสำหรับใครหลายคนอาจเริ่มต้นดื่มเพราะความทุกข์ เพราะความอยากรู้อยากลอง เพราะความคึกคะนอง..

แต่สำหรับ ‘ป้านวล’ แล้ว เหล้าแก้วแรกของเธอดื่มเพราะความหวังดีที่มีต่อลูก

“ป้าเริ่มดื่มเหล้า พวกเหล้าดองยาสมุนไพร หลังการอยู่ไฟคลอดลูกคนแรก” หญิงวัยใกล้ 60 ปีเริ่มต้นเล่าอดีตของเธอให้เราฟัง ดวงตาทั้งคู่ทอดมองไปไกลราวกับนึกย้อนความทรงจำ “มันเป็นความเชื่อ ตอนนั้นญาติผู้ใหญ่บอกว่าถ้าดื่มแล้วจะกินข้าวอร่อย กินได้เยอะ กินแล้วจะได้มีน้ำนมให้ลูก เราก็เลยดื่ม

“พอดื่มไปได้สามเดือน ก็คิดว่าจะเลิก แต่เมื่อไม่ดื่มแล้วกลับกินข้าวไม่อร่อย ไม่อยากอาหาร ซึ่งถ้าไม่ได้กินข้าวเราก็ไม่มีนมให้ลูก สุดท้ายเลยต้องกลับไปดื่มเหล้าเพื่อให้กินได้ โดยพยายามลดให้เหลือน้อยที่สุด”

สมัยป้านวลยังสาว เป็นคืนวันที่ความรู้ทางวิทยาศาสตร์และการแพทย์ยังไม่แพร่หลายเหมือนปัจจุบัน กระทั่งการทำคลอดต้องอาศัยหมอตำแยในชุมชนแทนการฝากครรภ์ในโรงพยาบาล เธอจึงไม่รู้ว่าแท้จริงแล้ว หญิงให้นมบุตรไม่ควรดื่มเครื่องดื่มแอลกอฮอล์ เพราะนอกจากทารกอาจได้รับแอลกอฮอล์ผ่านทางนมแม่แล้ว ฤทธิ์ของมันยังส่งผลต่อฮอร์โมนในร่างกาย ทำให้เธอมีน้ำนมน้อยลงอีกด้วย

ป้านวลเพียงเข้าใจและจดจำว่าหลังดื่มเหล้าแล้ว เธอจะรู้สึกร้อน เหงื่อออกจนสบายตัว ทำให้อยากอาหารมากขึ้นกว่าเดิม เมื่อตั้งครรภ์และคลอดลูกคนที่สอง เธอจึงทำแบบเดียวกัน จนกระทั่งรู้ตัวอีกที เหล้าก็กลายเป็นส่วนหนึ่งของชีวิตคนเป็นแม่แทบทุกชั่วขณะ

“พอลูกโตแล้ว แฟนเราก็ดันเป็นคนเจ้าชู้” ป้านวลเล่าต่อ “บางทีเขานอกใจเรา เรารู้สึกน้อยใจ ไม่รู้จะระบายออกมายังไงก็เลือกจะดื่มให้เมา ดื่มย้อมใจให้ลืมความเจ็บปวด”

เหล้ากลายเป็นเพื่อนคู่ทุกข์ยากของป้านวลยามโศกเศร้า และในขณะเดียวกัน หลังจากป้านวลและสามีคืนดีกัน เหล้าก็กลายเป็นเพื่อนร่วมฉลองความรัก เพราะ “แฟนเราก็เป็นคนชอบดื่ม บางครั้งเขาซื้อมาก็ชวนให้เราดื่มเป็นเพื่อน เราเคยดื่มอยู่แล้วก็ไม่ปฏิเสธ”

ไม่เพียงแค่สามีที่รู้ว่าเธอกลายเป็นนักดื่ม แต่บรรดาญาติสนิทมิตรสหายเองก็รู้เช่นเดียวกัน เวลาป้านวลไปเที่ยวบ้านคนอื่นๆ ทีไร พวกเขาจึงมักจะหาเหล้าและกับแกล้มมาต้อนรับขับสู้เธออยู่เสมอ

“ถ้าอยู่คนเดียวเราก็ไม่ได้อยากดื่มขนาดนั้น” ป้านวลพูดเสียงอ่อน “แต่พอเพื่อนฝูงชวนดื่มด้วยกัน เขาออกไปซื้อมาให้ เราก็ปฏิเสธไม่ได้”

แก้วแล้ว แก้วเล่า นานวันเข้าป้านวลกลับติดลมอย่างไม่ทันรู้ตัว ปริมาณแอลกอฮอล์ที่เคยทำให้เมาไม่ส่งผลเหมือนเดิม เพื่อนในวงเหล้าก็ดูเหมือนจะเพิ่มมากขึ้น ทุกๆ วันก่อนไปทำงานหรือทำกิจกรรมอะไรสักอย่าง ป้านวลต้องเริ่มต้นด้วยการดื่มเหล้าก่อนทุกครั้ง

“ดื่มแค่เป๊กเดียวก็ไม่อยู่นะ” ป้านวลว่า “บางครั้งดื่มไปหนึ่งเป๊กก็อาเจียนออกมา ต้องดื่มเป๊กที่สอง ที่สาม.. เพิ่มมากขึ้นเรื่อยๆ จนกว่าร่างกายจะรู้สึกสบาย หายสั่นนั่นล่ะ ถึงจะไปทำงานได้

“ตอนทำงานก็ต้องรีบทำตอนที่ฤทธิ์เหล้ายังอยู่ในร่างกาย ถ้าหมดฤทธิ์เมื่อไรละก็ ร้อน เหงื่อแตก อยากจะอาบน้ำแต่ก็ไม่กล้า เพราะกลัวว่าจะช็อก”

น้ำเมาไม่ได้เปลี่ยนแค่วิถีชีวิตการทำงานของป้านวล แต่ยังเปลี่ยนการกินและการนอนของป้านวลไปโดยสิ้นเชิง

“เวลาเราดื่มจนเมา เราก็นอนผิดเวลา นอนตั้งแต่ 5-6 โมงไปตื่นตีสอง ตอนนอนก็นอนหลับไม่สนิท มีสะดุ้งตื่นเป็นพักๆ คืนหนึ่งมากกว่า 20 ครั้งจนสว่าง บางคืนถึงขั้นสะดุ้งตื่นกลางดึกเพื่อมาอาเจียนด้วยซ้ำ เวลาได้ยินเสียงไก่ขันนะ เราจะโอดครวญตลอดว่าไม่อยากให้ขันเลย ไม่อยากให้ถึงตอนเช้า

“ช่วงที่ติดหนักๆ ข้าวก็ไม่ตกถึงท้อง มันกินไม่ได้เลย อยู่ได้ด้วยเหล้า ผสมกับการกินเม็ดมะยม มะม่วง อาศัยเคี้ยวแล้วกินแต่น้ำ เพราะเนื้อหรือกากก็กลืนไม่ค่อยลง”

เพราะอาการติดเหล้าจน ‘กินไม่ได้ นอนไม่หลับ’ เช่นนี้เองที่ทำให้ร่างกายของป้านวลช่วงนั้นผ่ายผอมทรุดโทรม น้ำหนักตัวเหลือเพียง 38 กิโลกรัม จนลูกหลานที่ทั้งอยู่ร่วมกันและย้ายไปอยู่ในเมืองหลวงต่างทนดูไม่ได้ ต้องแวะเวียนมาขอร้องให้ป้านวลเลิกเหล้าเสียที

“เขาบอกว่าไม่สงสารลูกหลานบ้างเหรอ ลูกหลานเขาอายนะที่มีแม่มียายแบบนี้” ป้านวลกล่าว น้ำเสียงเซื่องซึมเล็กน้อยเมื่อพูดถึงความสัมพันธ์ของตนเองและบุตรหลานในช่วงนั้น เธอยอมรับว่าทั้งถูกขอร้อง ตำหนิ ประชดประชันมาทุกรูปแบบ จวบจนกระทั่งเธอค่อยๆ สำนึกได้เมื่อหลานสาวย้ายจากเมืองหลวงมาเรียนที่โรงเรียนใกล้บ้านในต่างจังหวัด

“ลูกสาวบอกว่า แม่ หลานย้ายมาเรียนที่นี่ มาอยู่ที่นี่ ถ้าแม่ยังกินเหล้าเมา นอนไม่รู้เรื่องรู้ราว มีอะไรเกิดขึ้นกับหลาน มีโจรขโมยขึ้นบ้านมาทำร้ายหลาน แม่จะทำยังไง หลานจะทำยังไง” ด้วยความรักที่มีต่อครอบครัวนี้เองที่ทำให้ป้านวลเริ่มต้นคิดเรื่องเลิกเหล้าอย่างจริงจัง ประจวบเหมาะกับในช่วงนั้น สามีของเธอดื่มเหล้า เมาและทำร้ายร่างกายเธอจนหัวแตก ต้องไปโรงพยาบาล เธอจึงได้พูดคุยกับคุณหมอที่นั่น

“หมอเห็นเราแล้วก็บอกว่าป้าควรจะหยุดดื่มนะ แนะนำให้เราเอายาไปกิน แต่เรายังไม่กล้าเพราะกลัวจะเสียยาคุณหมอ เลยรับปากไปว่าจะพยายามหยุดเอง ถ้าไม่ไหวจริงๆ จะมานำยากลับไปกิน”

คำว่า ‘ยา’ อาจจะเป็นตัวกระตุ้นที่ดีสำหรับป้านวล เพราะเธอได้ยินจากคนเคยกินว่า ‘ยาเบื่อเหล้า’ ทำให้คนอาเจียนจนเบื่อเหล้า ฉะนั้นถ้าไม่อยากอาเจียนก็ต้องเลิก ป้านวลไม่อยากตกอยู่ในสภาพนั้น จึงกัดฟันทนเลิกเหล้าด้วยตัวเองให้ได้

“ตอนเริ่มเลิกใหม่ๆ ก็กลัวว่าจะช็อกเพราะถอนเหล้า เราต้องพยายามสังเกตตัวเอง ต้องค่อยๆ ลดการดื่มลง” ช่วงแรกๆ ป้านวลจึงยังวนเวียนอยู่กับการดื่มวันละนิดวันหน่อยเพื่อให้ร่างกายได้ปรับสภาพ แล้วค่อยๆ กินอาหารให้มีแรง

เริ่มจากการซดน้ำข้าวต้ม กินเนื้อข้าวต้มสักสองสามเม็ด ดื่มน้ำตาม วันต่อมาก็พยายามกินให้ได้มากขึ้น จนเปลี่ยนมาเป็นข้าวสวย เคี้ยวข้าวให้ละเอียดแล้วกินน้ำอุ่นตามให้คล่องคอ อดทนกินจนกว่าจะกินเท่าคนปกติ

“ตอนนั้น ทุกครั้งที่เรากินได้มากขึ้น จะรู้สึกภูมิใจเป็นพิเศษเลย” ป้านวลเสริมด้วยรอยยิ้ม ก่อนเล่าว่าชาวบ้านเอง เมื่อทราบข่าวว่าเธอต้องการเลิกเหล้า ก็พยายามแนะนำวิธีการต่างๆ นานา ให้เช่นกัน ไม่ว่าจะเป็นการต้มรางจืดกิน ดื่มโซดาแทนเหล้า ฯลฯ อะไรที่เขาว่าดี ป้านวลพยายามทำตามทั้งหมด “ซึ่งมันก็ดูเหมือนจะได้ผลอยู่บ้างนะ” เธอหัวเราะ

อีกสิ่งหนึ่งที่เธอทำ คือทุกครั้งที่พาสามีแวะเวียนไปตรวจร่างกาย รักษา เธอจะใช้เวลาระหว่างรอตรวจอ่านคู่มือ แผ่นพับ หรือบอร์ดให้ความรู้แนะนำการเลิกเหล้าที่โรงพยาบาล รวมถึงคุยแลกเปลี่ยนประสบการณ์และเคล็ดลับจากผู้ป่วยที่เข้าบำบัดอาการติดเหล้า ทำให้ป้านวลมีพื้นฐานความรู้เรื่องการดูแลตัวเองช่วงเลิกเหล้าอยู่มากพอสมควร

ความเปลี่ยนแปลงได้บังเกิดขึ้นทีละเล็ก ทีละน้อยกับตัวป้านวล มือของเธอไม่สั่น ไม่รู้สึกครั่นเนื้อตัว อยากดื่มเหล้าจนทนไม่ไหวอีกต่อไป

“ตอนหลังเราได้เจอหมอคนเดิม คนที่บอกให้หยุดดื่ม เพราะต้องไปเฝ้าแฟนรักษาตัวที่โรงพยาบาล เขาก็ถามว่าเลิกดื่มได้หรือยัง เราตอบเลยว่าเลิกแล้ว หมอหัวเราะใหญ่ บอกว่าถ้ายังไม่เลิก จะให้ยากลับไปกินเดี๋ยวนี้เลย”

แต่เส้นทางเลิกเหล้าของป้านวลก็คล้ายคลึงกับใครหลายคน คือตัดไม่ขาดทีเดียวในครั้งแรก เมื่อป้านวลต้องพบกับความเปลี่ยนแปลงครั้งใหญ่ คือการสูญเสียสามีไปเพราะโรคร้าย เธอก็หันกลับไปดื่มเหล้าให้ลืมทุกข์อีกครั้ง

หากเป็นครอบครัวของเธอเองที่คอยรั้งตัวเธอไว้ไม่ให้จมดิ่งกับเหล้าอีกหน “พอเขาเห็นเราเริ่มดื่มอีก ลูกก็มาถามเราว่าแม่ดื่มเพราะอะไร ทำไมต้องดื่ม เป็นเพราะคิดถึงพ่อเหรอ” ป้านวลยังจำได้ดีว่านั่นเป็นคำถามที่มาพร้อมน้ำตาของลูกสาวและลูกเขย “เขาบอกว่าแม่หยุดเถอะ พ่อก็เสียไปแล้ว ถ้าแม่ไม่หยุดแล้วเป็นอะไรไปขึ้นมาอีกคน จะไม่มีใครคอยดูแลลูกหลาน แม่อยากได้อะไรก็จะไม่ได้ อยากกินของอร่อยก็จะกินไม่ได้ แต่งตัวสวยก็ไม่ได้”

คำพูดของครอบครัวทำให้ป้านวลตระหนักได้ว่าเธอเกือบจะมองข้ามความรักความหวังดีของคนที่เหลืออยู่ไปพึ่งเหล้าเสียแล้ว  หลังจากนั้นเป็นต้นมา ป้านวลจึงเริ่มต้นกระบวนการเลิกเหล้าใหม่ เปลี่ยนไปหากิจกรรมอย่างอื่น เช่น ทำความสะอาดบ้าน เข้าวัดทำบุญ สวดมนต์ พบปะเพื่อนฝูงโดยไม่มีน้ำเมาในเวลาว่างแทน

“จนถึงตอนนี้ เราสามารถปฏิเสธเหล้าได้เด็ดขาดแล้ว” ป้านวลยิ้มกว้าง “ใครมาชวนก็บอกว่าฉันไม่ดื่ม ฉันจะอยู่ดูแลลูกหลานไปโรงเรียนนานๆ อีกอย่าง ถ้าดื่มแล้ว เงินมีเท่าไรก็หมด ต้องซื้อให้ตัวเอง ให้คนอื่น อยากเก็บเงินเลยไม่ดื่มดีกว่า

“เราหยุดดื่มเพื่อลูกหลาน เพื่อตัวเอง เลิกดื่มแล้วสุขภาพก็ดี ไม่เจ็บป่วยง่าย ลูกหลานเองก็ไม่มีอะไรดีใจเท่ากับแม่หยุดเหล้า เขาไม่อายเวลาพาเพื่อนมาบ้าน เมื่อก่อนนะ หลานไม่มองหน้าเราเลย ไม่ชอบเรา ตะคอกใส่ยายให้น้อยใจตลอด พอเราเลิกเท่านั้น หลานรักเรา เรียกยายทุกวัน สนิทสนมกันมากขึ้น

“ลูกๆ ทุกคนก็อยากมาเยี่ยม หลังจากที่ไม่ค่อยมาหาเลย ล่าสุดเขามาเยี่ยมวันแม่ มากราบเท้า บอกว่ามาขอพรจากแม่”

ประสบการณ์ที่ผ่านมาทำให้ป้านวลตระหนักว่า ครอบครัวเป็นส่วนสำคัญที่ช่วยให้นักดื่มมีกำลังใจในการเลิกเหล้า และยิ่งมั่นใจมากขึ้นเมื่อเห็นตัวอย่างนักดื่มที่ไม่สามารถเลิกได้เพราะคนในบ้านมีความสัมพันธ์แบบตั้งแง่ใส่กัน

อย่างไรก็ตาม ป้านวลเชื่อว่าทุกรอยร้าวในครอบครัวสามารถเริ่มต้นได้จากการหยุดดื่มแบบจริงจัง

“เราจะบอกผู้หญิงที่มีปัญหาเรื่องการดื่มและครอบครัวอยู่เสมอว่าให้ลองเริ่มหยุดเหล้าก่อน ไม่ว่าจะยากแค่ไหนก็ตาม เพราะมันช่วยให้ดีขึ้นได้จริงๆ ดูคนที่ดื่มหนักแบบเราสิยังเลิกได้ เธอเองก็ต้องเลิกได้”

คำแนะนำเหล่านี้รับประกันด้วยรอยยิ้มเปี่ยมสุขของคนเล่า ซึ่งเลิกเหล้าแล้วถาวร

เรื่องและภาพ: ทีมงาน Alcohol Rhythm

The post ‘เริ่มดื่มเพราะหวังดี เลิกดื่มเพราะครอบครัว’ เรื่องราวของแม่ผู้ติดเหล้า appeared first on Alcohol Rhythm.

แน่นอนว่าชื่อของ เบน แอฟเฟล็ค น่าจะติดโผเป็นหนึ่งในรายชื่ออันน้อยนิดเหล่านั้น ก่อนหน้าที่เขาจะถูกแซะแกมแซวว่าเป็น Sad Batman ยืดสลดอยู่หน้ารถแบ็ตโมไบล์ในหนังแฟรนไชส์ซูเปอร์ฮีโร่ของค่ายดีซี แอฟเฟล็คก็ดังระเบิดในฐานะนักแสดงและคนเขียนบทจาก Good Will Hunting (1997) ที่ส่งเขากับ แมตตฺ์ ดามอน เพื่อนรักที่ร่วมเขียนบทและแสดงด้วยกันคว้าออสการ์ด้วยวัยเพียง 25 ปี และถัดจากนั้นเพียงปีเดียว เขาก็เป็นรับบทเป็นหนุ่มนักเจาะน้ำมันที่ได้ไปช่วยกู้โลกในหนังระเบิดดาวเคราะห์ Armageddon (1998) ของป๋าไมเคิล เบย์ หลังจากนั้น ชื่อของเบน แอฟเฟล็ค ก็ลอยติดลมบนเพดานของอุตสาหกรรมฮอลลีวูดมาอย่างยาวนาน จะเล่นหนังแป้กหนังเซอร์บ้างแต่ก็ยังเป็นนักแสดงเบอร์ใหญ่ที่วงการบันเทิงอเมริการักอยู่ดี

ควบคู่ไปกับความสำเร็จมหาศาล แอฟเฟล็คพบว่าชื่อเสียงนำพาความยากลำบากบางอย่างมาให้ เช่นเดียวกับคนดังอีกครึ่งวงการ เขาต้องอดทนกับการเผชิญหน้าปาปารัซซี่ที่วนเวียนเป็นส่วนหนึ่งในชีวิต นับตั้งแต่เขาสร้างชื่อจากการเป็นไอ้หนุ่มนักเขียนบทแห่ง Good Will Hunting, ออกเดตกับสาวฮ็อตโลกระเบิด เจนนิเฟอร์ โลเปซ (ถึงขั้นที่สื่อตั้งฉายาให้ทั้งคู่ว่า เบนนิเฟอร์ เลยนะเอ้อ!) ตามมาด้วยการแต่งงานกับเจนนิเฟอร์ การ์เนอร์

แต่ถ้าถามแอฟเฟล็ค เขาอาจจะบอกว่า ปัญหาการดีลกับความเป็นส่วนตัวและชื่อเสียงก็อาจมีส่วนทำให้เขาหันมาพึ่งพาและใช้แอลกอฮอล์เป็นเครื่องปลอบประโลม และมากไปกว่านั้น มันอาจเป็นหนึ่งในวิธีการเยียวยาเขาจากบาดแผลบางอย่างของครอบครัวที่เขาจำต้องรับมืออย่างยาวนานก็เป็นได้

“พ่อดื่มเหล้าทุกวัน ไม่เคยหยุดจนผมอายุ 19 นั่นแหละ” เขาเคยให้สัมภาษณ์กับหนังสือพิมพ์นิวยอร์ค ไทม์สไว้เช่นนั้น ในวัยเด็ก แอฟเฟล็คคือเด็กชายจากแคลิฟอร์เนียที่เติบโตขึ้นมาโดยเห็นพ่อดื่มเหล้า “ทั้งวันและทุกวัน” ทั้งยังใช้ความรุนแรงและก่อปัญหาอันเนื่องมาจากสุรา จนเมื่อแอฟเฟล็คอายุได้ 11 ขวบ พ่อก็ตัดสินใจหย่าขาดจากแม่ของเขา และกลายเป็นคนไร้บ้านซึ่งก็ยังคงดื่มหนักอย่างต่อเนื่องจนถูกส่งตัวเข้ารับการบำบัดในที่สุด

“แต่ก็นะ ยิ่งโต ผมก็ยิ่งเข้าใจว่า พ่อได้พยายามทำเพื่อพวกเราอย่างดีที่สุดเท่าที่เขาจะทำได้ในเวลานั้นแล้ว ในครอบครัวผมเต็มไปด้วยคนที่ติดสุราและมีปัญหาทางจิตรายล้อมรอบตัวไปหมด มันส่งผ่านมายังพวกเราซึ่งเป็นเรื่องยากเหลือเกินที่จะสลัดให้หลุด” แอฟเฟล็คว่า ย่าของเขาฆ่าตัวตายในห้องด้วยวัย 46 เช่นเดียวกันกับลุงที่ปลิดชีวิตด้วยปืนสั้น และป้าซึ่งติดเฮโรอีน ทำให้แอฟเฟล็คเติบโตขึ้นมาโดยมีเรื่องราวเหล่านี้เป็นฉากประดับในชีวิตอย่างเลี่ยงไม่ได้

ถ้าถอยนาฬิกาย้อนกลับไปสมัยที่เขายังวัยรุ่น สี่ปีภายหลังจากที่พ่อเดินออกจากบ้านและไม่หวนกลับเข้ามาอีก เบน แอฟเฟล็คในวัย 15 ปีเริ่มหัดลองดื่มเหล้า จนแม่ต้องส่งเขาไปเข้าค่ายสำหรับเยาวชนที่มีพฤติกรรมสุ่มเสี่ยงจะก้าวร้าวและใช้ความรุนแรง ซึ่งก็ได้ผลในระดับหนึ่ง แต่ไม่ได้ทำให้เจ้าหนุ่มแอฟเฟล็คหย่าขาดจากแอลกอฮอล์แต่อย่างใด มิหนำซ้ำ เมื่อชื่อเสียงของเขาระเบิดเป็นพลุตอนวิ่งขึ้นไปรับรางวัลออสการ์ในฐานะคนเขียนบทหนังร่วมกับแมตต์ ดามอนเพื่อนรัก บวกกับความสำเร็จจาก Armageddon ทำให้เขายังต้องเจอพายุชื่อเสียงถาโถมจนทำให้หวนกลับไปใช้แอลกอฮอล์เยียวยาอีกครั้ง และถูกส่งเข้ารับการบำบัดอย่างเร่งด่วนเป็นครั้งแรกๆ

ระหว่างนั้น แอฟเฟล็คปรากฏตัวในหนังฮอลลีวูดแทบจะทุกปี กล่าวได้ว่า ราวปี 2000 เรื่อยมาจนถึงช่วงกลางๆ คือยุครุ่งเรืองของเบน แอฟเฟล็คโดยแท้จริง เขาอยู่ในหนังแอ็กชั่น หนังโรแมนติกและหนังดราม่า วุ่นวายอยู่กับเส้นแบ่งความมีชื่อเสียงและความเป็นส่วนตัวที่ชักจะลางเลือนเข้าไปทุกที ทำให้ในที่สุด เขากลับมาดื่มสุราอีกครั้ง และอาจจะหนักกว่าเดิม 

“ผมจะดื่มจนกว่าจะน็อคหลับคาโซฟาที่บ้านนั่นแหละ” เขาว่า และนั่นคือพฤติกรรมการดื่มประจำวันที่หากมองเข้าไปจากภายนอก เราคงตั้งข้อสังเกตว่า พ่อหนุ่มหน้ามนคนนี้เห็นทีจะหนีไม่พ้นอาการติดสุราเป็นแน่แท้ แต่เขาก็เพียรปฏิเสธมาตลอด จนเมื่อสังเกตเห็นว่าร่างกายชักจะไม่ไหวและ “เราเหมือนจะหลับบนโซฟามากกว่าเตียงนะนี่” เขาจึงต้องจัดการตัวเองอย่างเร่งด่วนด้วยการเข้ารับการบำบัดอีกครั้ง

“นานทีเดียวล่ะ กว่าผมจะตระหนักอย่างลึกซึ้งและถ่องแท้ เพื่อจะยอมรับว่าตัวเองกำลังติดเหล้า” เขาว่า 

เคย์ซี แอฟเฟล็ค น้องชายแท้ๆ ของเขาซึ่งเป็นนักแสดงเหมือนกัน (และถูกพี่ชายจิ้มมาให้ช่วยแสดงนำในหนังที่กำกับเองครั้งแรกอย่าง Gone Baby Gone เมื่อปี 2007 ซึ่งปรากฏว่าเป็นการแจ้งเกิดของแอฟเฟล็คคนพี่ในฐานะผู้กำกับหนังได้อย่างงดงามทีเดียว) เคยกล่าวถึงประเด็นนี้อย่างอึดอัดว่า “ไม่รู้จะพูดยังไงเหมือนกันครับ เราล้วนเผชิญหน้ากับอาการติดแอลกอฮอล์มาด้วยกันอย่างยาวนาน เบนก็ติดสุรา ปู่ย่าของผมก็ติดสุรา พ่อของผมก็ด้วย ติดสุราหนักเท่าที่ใครสักคนจะติดได้น่ะ

“เบนก็พยายามมากเลยนะครับ ซึ่งมันก็ยากเหลือเกิน เขาโชคดีที่มีคนช่วยและมีเวลาในการเยียวยาตัวเองน่ะ” แอฟเฟล็คคนน้องอธิบาย ก่อนขยายความถึงสภาพการณ์ที่ทำให้พี่ชายของเขาหวนไปติดเหล้าหรือแม้แต่ทำให้เลิกเหล้าลำบาก “มันไม่ง่ายเลยที่จะทำอะไรต่อมิอะไรโดยที่มีแต่คนจ้องจะถ่ายรูปคุณไปขาย ผมไม่ได้ริษยาอะไรพี่เขาเลย ผมเคยเห็นพ่อต่อสู้กับอาการติดเหล้ามาตั้งเป็นปีๆ ขนาดว่านั่นไม่มีใครตามถ่ายรูปหรือตามจ้องเขาทุกฝีก้าวนะ แต่มันดูไม่จืดเท่าไหร่หรอก แต่ในทางกลับกัน ก็ไม่ได้มีอะไรต้องอับอายนะครับ และดีแล้วที่เบนหาทางรับมือกับมันได้”

ถัดจากนั้น เบน แอฟเฟล็ค ก็ระเบิดฟอร์มร้อนแรงในฐานะคนทำหนังเมื่อกำกับ The Town (2010) จนส่ง เจเรมี เรนเนอร์ เข้าชิงสมทบชายอดเยี่ยมของออสการ์และตามมาด้วย Argo (2012) ที่คว้ารางวัลภาพยนตร์แห่งปีของออสการ์จนแอฟเฟล็คน้ำตาซึมตอนขึ้นไปรับรางวัล (ส่วนในอีกสี่ปีต่อมา เคซีย์ แอฟเฟล็คก็เป็นฝ่ายคว้าออสการ์ในฐานะนำชายยอดเยี่ยมจาก Manchester by the Sea และทำเอาเบน แอฟเฟล็ค ระเบิดน้ำตาที่งานด้วยความตื้นตันใจอีกรอบ แถมในปีเดียวกันนั้น เบน แอฟเฟล็คยังถูกเสนอชื่อเข้าชิงรางวัลนักแสดงชายยอดแย่ของราซซีอวอร์ดอีกต่างหาก กลายเป็นที่แซวขำขันของสื่อมวลชนอยู่พักหนึ่ง) 

เบน แอฟเฟล็ค ต้องหวนกลับมาตั้งหลักการบำบัดอีกครั้งภายหลังกลับมาดื่มอย่างหนักอีกครั้ง “แหงล่ะครับ การบำบัดมันน่าอาย” เขาว่า “ผมหวังว่ามันจะไม่ได้เกิดขึ้นกับตัวเอง หวังสุดหัวใจว่ามันจะไม่ไปอยู่บนอินเตอร์เน็ตเพราะเดี๋ยวลูกๆ จะโตมาแล้วเห็น

“แต่การพูดเรื่องการติดเหล้าและการบำบัดไม่ได้รบกวนอะไรผมอีกแล้วล่ะ มันเป็นส่วนหนึ่งของชีวิตไปแล้ว เป็นเรื่องที่ผมข้ามผ่านมาได้ และมันก็ไม่ได้ทำลายตัวตนของผมหรือกลายเป็นทุกสิ่งในชีวิต แต่มันเป็นเรื่องที่คุณต้องรู้ว่า จะต้องรับมือกับมันให้ได้ ผมแค่รู้สึกว่าผมมีปัญหาและต้องจัดการมันซะ ซึ่งเอาเข้าจริงๆ ผมก็ภูมิใจอยู่นะที่บำบัดจนได้ เพราะมันคือตัวคุณ ชีวิตคุณ ครอบครัวของคุณ และคนรอบๆ ตัวที่จะประคับประคองให้คุณผ่านเรื่องนี้ไปให้ได้”

ที่มา

Ben Affleck Tried to Drink Away the Pain. Now He’s Trying Honesty

Ben Affleck opens up about alcohol addiction, depression and his biggest disappointment

Ben Affleck shares how he got better and moved on after struggles with alcohol, Part 1 | ABC News

เรื่องและภาพ: ทีมงาน Alcohol Rhythm

The post เบน แอฟเฟล็ค และเส้นทางการเลิกเหล้าอันแสนยาวนาน appeared first on Alcohol Rhythm.

แต่ใครจะเชื่อว่าจอห์น เมเยอร์ ผู้อยู่เบื้องหลังเพลงรักเหล่านี้ คือคนเดียวกับเจ้าของวีรกรรมชวนเวียนหัว วาทะแสบคัน อารมณ์ขันล้ำลึกและประสบการณ์ติดเหล้าแบบงอมแงม!

ในอดีต เด็กชายเมเยอร์เติบโตมาในครอบครัวเชื้อสายยิวและค่อนข้างผูกพันกับวัฒนธรรมแบบศาสนายูดาห์ (judaism) ความหลงใหลในดนตรีของเขาเริ่มต้นขึ้น เมื่อเมเยอร์ได้มีโอกาสดูฉากที่ ไมเคิล เจ ฟ็อกซ์ โซโล่กีตาร์ระเบิดระเบ้อในหนัง Back to the Future (1985) ก่อนจะถลำลึกเมื่อฟังเทปเพลง (ที่เพื่อนบ้านให้ยืมมาอีกที) ของนักดนตรีบูลส์ระดับตำนานอย่าง สตีวี เรย์ วอห์น จนเจ้าหนุ่มมุ่งมั่นจะเดินทางสายนี้อย่างเต็มตัว และลงเอยด้วยการไม่เข้าเรียนวิทยาลัยเพื่อจะไปลงทะเบียนเรียนในวิทยาลัยดนตรีอย่างเป็นเรื่องเป็นราว

สามปีต่อมา ปฐมบทความสำเร็จแบบสุดขีดของเมเยอร์เริ่มขึ้น เมื่ออัลบั้มสตูดิโออัลบั้มแรก ‘Room for Squares’ ถูกปล่อยมาในปี 2001 และทำยอดขายถล่มทลาย และในช่วงนี้เองที่เมเยอร์ระบุออกสื่ออยู่บ่อยๆ ว่าเขานั้น “หลีกเลี่ยงการเสพยา ดื่มเหล้า เข้าผับ งานสังคมไฮโซหรืออะไรต่อมิอะไรก็ตามที่ทำให้เขาไขว้เขวจากงานเพลง” แต่ในปี 2006 เขาก็บอกหน้าตาเฉยว่าแสนจะสุขใจกับการปุ๊นกัญชา (อ้าว) แถมยังควง เจสสิกา ซิมป์สัน นักแสดงสาวสุดเซ็กซี่ในฐานะคนรัก (อ้าว -อีกครั้ง) หลังจากนั้น ก็ดูเหมือนว่าจอห์น เมเยอร์ จะแจ้งเกิดในฐานะนักดนตรีตัวเอ้ของอุตสาหกรรมเพลงอเมริกา

เมเยอร์ได้รับฉายาว่าเป็น ‘มนุษย์ปากมอม’ (blabbermouth) คนหนึ่ง จากบทสัมภาษณ์สุดก๋ากั่นของเขา ทั้งการบอกว่าซิมป์สัน คน (เคย) รักของเขาเด็ดดวงเรื่องเซ็กซ์มาก (“ผมยอมขายบ้านขายรถเพื่อจะได้อึ๊บเธอเลยเอ้า!”), ออกรายการใหญ่ยักษ์อย่าง The Ellen Show แล้วบอกด้วยสีหน้าเคร่งขรึมจริงจังว่า “สามสิ่งที่ผมต้องทำทุกวันคือชงกาแฟก่อนมื้อเช้าจะเสร็จในไมโครเวฟ ออกกำลังกายและดูรูปโป๊!” (แถมย้ำว่า “ทุกวันครับ”) หรือเปิดเผยว่า การปลดปล่อยตัวเองจากอาการตีบตันไอเดียในการเขียนเพลงคือการ เอ่อ… ช่วยตัวเอง (อะแฮ่ม) ซึ่งเขาทำอย่างสม่ำเสมอเพื่อสุขภาพที่ดีและสมองที่ปลอดโปร่ง ซึ่งจำเป็นอย่างยิ่งในการเขียนเพลง 

แต่ถึงอย่างนั้น ตัวช่วยในการเขียนเพลงของเมเยอร์ก็ไม่ได้มีแค่สมองปลอดโปร่งและหัวโล่งๆ อย่างเดียวเท่านั้น เมื่อถึงในจุดหนึ่ง เขาก็พบว่าสิ่งที่ทำให้เขาหัวแล่นได้มากพอคือ เหล้าและเบียร์จำนวนมากที่สะสมเป็นลังอยู่ในห้องครัว แม้เขาจะไม่เคยมีข่าวคราวเมาเรื้อนหรือก่อคดีใหญ่โต (ส่วนมากที่เป็นข่าวก็แค่วาทะชวนขมวดคิ้ว ซึ่งก็ไม่ได้เป็นเพราะเมา) แต่ถึงจุดหนึ่ง แอลกอฮอล์ส่งผลต่อร่างกายเขาโดยตรง โดยเฉพาะเส้นเสียงที่บอบช้ำสุดขีดจากการกรอกเหล้าเข้าปากอยู่บ่อยๆ บวกกับการกินอาหารไม่ตรงเวลาที่ทำให้เขาทรมานกับโรคกรดไหลย้อนอยู่นานนับเดือน ซึ่งหนักหนาจนขัดขวางการดำเนินชีวิตประจำวันของเขา

“ผมเข้ารับการรักษาหลากหลายวิธีมาก” เมเยอร์ว่า “แต่มันไม่ได้ผลเลย จนผมอยู่ในช่วงพักการใช้เส้นเสียงที่ทำให้ผมต้องงดดื่มเหล้า งดการกินอาหารรสจัด และงดพูด ตลอดทั้งเดือนกันยายนนั้นผมไม่ได้ปริปากพูดเลยสักกะคำ ผมต้องพกคีย์บอร์ดบลูทูธไว้กับตัวเพื่อพิมพ์สื่อสารสิ่งที่อยากบอก อ้อ แล้วทั้งเดือนนั่นผมก็ต้องจิ้มที่เมนูเพื่อสั่งอาหารตลอดเลย”

แต่หนทางการเลิกเหล้าไม่ได้ง่ายนัก เมเยอร์หักดิบด้วยการปุ๊นกัญชาแทน (…) อย่างไรก็ตาม บทเรียนสำคัญที่เขาเรียนรู้เกี่ยวกับการดื่มเกินขนาดคือมันไม่มีจุดสิ้นสุด “มันทำให้ต้องถามตัวเองว่าเมื่อไหร่ถึงจะพอ” เขาบอก “ผมกำหนดปริมาณที่เหมาะสมทุกครั้งแหละเวลาดื่มเหล้าน่ะ แต่ไม่เคยสำเร็จเลย ผมรู้สึกเหมือนถลำลึกลงไปเรื่อยๆ แบบว่าขอสองแก้ว ต่อมาก็สามแล้ว ทีนี้นี่กำลังถือแก้วที่สี่ละ

“จำได้ว่ามีอยู่วันนึง ผมมองไปรอบๆ แล้วรู้สึกว่า ‘นี่มันไม่ใช่ละ ต้องพักสักที‘”

จนในปี 2017 เมเยอร์ออกมาประกาศผ่านทางทวิตเตอร์ว่า เขาเลิกเหล้าแน่นอนแล้ว แถมผ่านมาได้ตั้งปีนึงแล้วต่างหาก! “เมื่อหนึ่งปีก่อน ผมตัดสินใจว่าจะพักการดื่มเหล้าละ ซึ่งมันเป็นเรื่องส่วนตัวของทุกคนเลยนะ”

คืนที่เขาตัดสินใจจะเลิกเหล้าคือ งานปาร์ตี้วันเกิดอายุครบ 30 ของ เดร็ค แร็ปเปอร์ชื่อดัง ซึ่งเขาไปร่วมฉลองด้วยและฟาดเหล้าไปเต็มคราบ หนักขนาดที่ว่าเขาตื่นมาแล้วจำรายละเอียดอะไรแทบไม่ได้เลย แถมกินเวลานานหลายวันด้วย

“ผมต้องคุยกับตัวเองว่าเกิดอะไรขึ้นหว่า ก็จำได้นะว่าไปไหนมาบ้าง แต่ผมเมาค้างอยู่หกวันเต็มอะ! หนักขนาดนั้นเลย … ผมมองออกไปที่หน้าต่าง คิดในใจว่า ‘เอาล่ะจอห์น มึงอยากจะมีชีวิตที่เต็มที่สักกี่เปอร์เซ็นต์วะ ถ้ามึงบอกเอาแค่ 60 เปอร์เซ็นต์ก็พอ มึงก็เอาไอ้อีก 40 เปอร์เซ็นต์ไปสนุกให้พับเลย ไม่เป็นไร แต่ถามจริงๆ นะว่ามึงอยากได้กี่เปอร์เซ็นต์แน่ มันมีคำตอบเดียวว่ะพวก แม่งคือร้อยเปอร์เซ็นต์‘”

“ผมจำได้ว่าทุกวันศุกร์และวันเสาร์ ส่วนมากแล้วผมจะโพสต์บอกทุกคนในทวิตเตอร์ว่าดื่มหนักแค่ไหน จนผมถามตัวเองว่า มันจะเป็นยังไงถ้าเช้าวันเสาร์และวันอาทิตย์ ผมตื่นขึ้นมาเอาเท้าสัมผัสพื้นและไม่เมาค้าง จากนั้นก็ประกาศให้ทุกคนรู้ผ่านโซเชียลมีเดีย ซึ่งมันเป็นแรงบันดาลใจให้หลายๆ คนได้นะ เพราะผมว่าคนเราชอบลืมไปว่าคุณก็มีทางเลือกที่จะไม่ดื่มนี่หว่า ถ้าคุณมองการดื่มเหล้าแบบเดียวกับที่มองอย่างอื่น ซึ่งถ้าทำสำเร็จจะมีรางวัลตอบแทน ระหว่างนั้นคุณก็จะถามตัวเองว่า แล้วถ้าล้มเลิกซะตอนนี้จะเป็นยังไงนะ หรือถ้าไม่ยอมแพ้แล้วจะได้อะไร ประมาณนั้นน่ะครับ

“อีกอย่างนะ ผมโชคดีด้วยล่ะ ผมไม่รู้คนอื่นเป็นยังไง ผมเลิกเหล้าได้เด็ดขาดและเรียบๆ เหมือนตอนที่ ฟอร์เรสต์ กัมป์ วิ่งข้ามรัฐแล้วตัดสินใจว่าจะหยุดวิ่งละ แบบนั้นเลย

“การห่างจากแอลกอฮอล์ จะแค่สองสัปดาห์ก็เป็นเรื่องที่ดีแล้ว โดยเฉพาะเมื่อคุณตกอยู่ในสถานะที่ดื่มเกินปริมาณที่ควรต่อวัน” เขาแนะนำ “ปีต่อมาผมต้องเล่นคอนเสิร์ตสี่ที่ วงดนตรีอีกสองวง และมีความสุขเอามากๆ นี่แหละคือผลของการหยุดดื่มเหล้า แรกเริ่มคุณจะรู้สึกเบื่อเป็นบ้า แต่พอผ่านมันมาได้ ทุกอย่างก็จะราบรื่นขึ้นเอง” เขาตบท้าย

เรื่องและภาพ: ทีมงาน Alcohol Rhythm

The post บทบันทึกการเลิกเหล้าของยอดนักดนตรีปากมอมแห่งยุคสมัย ‘จอห์น เมเยอร์’ appeared first on Alcohol Rhythm.

แล้วรู้หรือไม่ ว่าคนวัยไหนดื่มสุรามากที่สุด?

ยังไม่รู้ก็ไม่เป็นไร แต่วันนี้คุณจะได้รู้แล้ว เพราะ Alcohol Rhythm เปลี่ยนจังหวะชีวิตคนติดเหล้า ขอพาคุณตะลอนทั่วไทย ดู 10 เรื่องเหล้าที่คุณอาจไม่เคยรู้ ไล่เรียงตั้งแต่จำนวนนักดื่มในประเทศไทย ช่วงอายุที่มักดื่มสุรา ไปจนถึงสาเหตุหลัก ว่าอะไรทำให้คนตัดสินใจเลิกเหล้าผ่านทางอินโฟกราฟิกสดใส ย่อยง่าย งานนี้จะเก็บไว้เป็นคลังความรู้ก็เยี่ยม หรือเอาไว้ทายขำๆ กับเพื่อนตอนกินข้าวเย็นนี้ก็ดูดีไม่หยอก

ไปตะลอน (เก็บความรู้) ทั่วไทยกันได้แล้ว ที่นี่!

1.ประเทศไทยมีนักดื่มจำนวนกว่า 16 ล้านคน

จากสถิติในปี 2560 พบว่านักดื่มปัจจุบัน (current drinker) ในประเทศไทยมีจำนวนรวมทั้งหมด 15.89 ล้านคน คิดเป็นร้อยละ 28.4 ของประชากรไทยที่มีอายุ 15 ปีขึ้นไป

ในจำนวนนี้มีคนที่ดื่มสุราอย่างน้อย 1 ครั้งต่อสัปดาห์มากถึง 6.98 ล้านคน หรือร้อยละ 12.5 ของประชากร

2.“เชียงราย” ครองอันดับหนึ่ง จังหวัดที่มีนักดื่มมากที่สุด

จากการสำรวจและจัดอันดับจังหวัดที่มีนักดื่มมากที่สุดของประเทศไทย พบว่า เชียงรายชนะเลิศไปด้วยจำนวนนักดื่มสุราร้อยละ 45.3 ของประชากรอายุ 15 ปีขึ้นไป ตามด้วยลำพูน (ร้อยละ 44.1) พะเยา (ร้อยละ 44.0) น่าน (ร้อยละ 42.4) และสุรินทร์ (ร้อยละ 40.6)

นอกจากนี้ยังพบว่าภาคเหนือและภาคตะวันออกเฉียงเหนือเป็นพื้นที่ที่มีจำนวนผู้ดื่มสุรามากที่สุดของไทยอีกด้วย

3.“ยะลา” รั้งตำแหน่ง จังหวัดที่มีนักดื่มน้อยที่สุด

ด้านการจัดอันดับจังหวัดที่มีนักดื่มน้อยที่สุดของไทย ปรากฏว่า ยะลาชนะไปด้วยจำนวนนักดื่มที่มีเพียงร้อยละ 2.3 ของประชากรอายุ 15 ปีขึ้นไป ตามด้วย ปัตตานี (ร้อยละ 3.9) นราธิวาส (ร้อยละ4.9) สตูล (ร้อยละ9.9) และสงขลา (ร้อยละ13.2)

แน่นอนว่า ภาคใต้ได้กลายเป็นพื้นที่ที่มีผู้ดื่มสุราน้อยที่สุดในประเทศไทย

4.คนวัยทำงานอายุ 35-49 ปีดื่มสุรามากที่สุด

อาจเป็นเพราะความเครียดจากการทำงานหรือภาระหน้าที่ต่างๆ ทำให้คนวัยทำงานอายุ 35-49 ปี ทั้งชายและหญิงเป็นกลุ่มที่ดื่มสุรามากที่สุดเมื่อเทียบกับนักดื่มในช่วงอายุอื่นๆ โดยคุณผู้ชายมักดื่มแอลกอฮอล์มากกว่า 50 กรัมขึ้นไปต่อวัน ส่วนคุณผู้หญิงส่วนใหญ่ดื่มในปริมาณ 12-50 กรัมต่อวัน

5.ผู้ชายมักเริ่มดื่มตอนอายุ 19 ปี ส่วนผู้หญิงเริ่มตอนอายุ 24 ปี

จำครั้งแรกที่ดื่มได้ไหม? จากสถิตินักดื่มสุราในประเทศไทยพบว่าอายุเฉลี่ยที่นักดื่มชายเริ่มดื่มเป็นครั้งแรกคือตอนอายุ 19 ปี ด้านนักดื่มหญิงมักเริ่มต้นที่อายุ 24 ปี และสาเหตุหลักของการเริ่มดื่มของทั้งสองเพศคือดื่มเพราะตามอย่างเพื่อนหรือมีเพื่อนชักชวน

6.เครื่องดื่มแอลกอฮอล์ที่คนไทยดื่มบ่อยที่สุด คือ เบียร์

ในบรรดาเครื่องดื่มแอลกอฮอล์ทั้งหมด ดูเหมือนว่าเบียร์จะได้รับความนิยมมากที่สุด โดยจากสถิติพบว่าคนไทยดื่มเบียร์มากถึงร้อยละ 47.4 ของการดื่มทั้งหมด รองลงมาเป็นสุราขาวหรือสุรากลั่นชุมชน (ร้อยละ 26.6) และสุราสีหรือสุราแดง (ร้อยละ 22.0)

7.ร้านขายเหล้าในไทยไปไกลกว่า 580,000แห่ง!

583,880ไม่ใช่การใบ้หวย แต่เป็นตัวเลขของสถานที่จำหน่ายเครื่องดื่มแอลกอฮอล์ที่มีใบอนุญาตถูกต้องตามกฎหมายทั่วประเทศไทยจากการสำรวจในปี 2560 ซึ่งจำนวน 583,880 แห่งนี้ เท่ากับ 1 ร้านสามารถเข้าถึงประชากรได้ 113 คน

8.คนไทยเสียชีวิตจากการดื่มสุรา 17,000รายต่อปี

จากการเก็บข้อมูลการเสียชีวิตด้วยโรคหรือการบาดเจ็บที่มีส่วนเกี่ยวข้องกับการดื่มแอลกอฮอล์ในปี 2546-2559 รวมทั้งสิ้น 13 ปี พบว่าจำนวนประชากรชายอายุ 15 ปีขึ้นไปที่เสียชีวิตมีทั้งหมด 192,472คน ขณะที่ประชากรหญิงรวมทั้งสิ้น 42,864คน

เมื่อนำมาคำนวณด้วยวิธีทางสถิติทำให้ประมาณการณ์ได้ว่าประชากรไทยเสียชีวิตจากการดื่มสุราเฉลี่ย 17,000 รายต่อปี และผู้ชายมีอัตราการเสียชีวิตสูงกว่าผู้หญิง

9.ดื่มแล้วขับ ไปจับ “เลย”

สถิติด้านการดื่มแล้วขับขี่พาหนะมากที่สุดอยู่ที่จังหวัดเลย ซึ่งนับเป็นร้อย 78.1 ของนักดื่มทั้งหมด ตามด้วยพิษณุโลก (ร้อยละ 72.2) ยโสธร (ร้อยละ 68.7) พัทลุง (ร้อยละ 68.3) และนครพนม (67.4)

แม้ว่าอันดับการขับขี่พาหนะที่น้อยที่สุดจะเป็นของจังหวัดนครปฐม แต่ก็ยังมีสัดส่วนมากถึงร้อยละ 17.5 รองลงมาเป็นนราธิวาส (ร้อยละ 18.9) และสมุทรปราการ (ร้อยละ20.7)

10.สาเหตุหลักของการเลิกเหล้า คือเรารู้ว่าไม่ดีต่อสุขภาพ

เมื่อสอบถามจากคนที่เลิกดื่มสุรา พบว่าคนส่วนใหญ่เลิกเพราะตระหนักว่าไม่ดีต่อสุขภาพ นับเป็นร้อยละ 64.1 ของจำนวนคนที่เคยดื่มเหล้า รองลงมาคือป่วยเป็นโรคแล้วแพทย์แนะนำให้เลิก (ร้อยละ11.7) และคนในครอบครัวขอร้องให้เลิก (ร้อยละ 9.8)

การดื่มสุรายังเป็นสาเหตุสำคัญของการเกิดโรคมะเร็งในไทย โดยเฉพาะก่อให้เกิดความเสี่ยงต่อมะเร็งรายใหม่หกชนิดหลัก ได้แก่ มะเร็งช่องปากและคอหอย มะเร็งหลอดอาหาร มะเร็งกล่องเสียง มะเร็งลำไส้ใหญ่ มะเร็งตับ และมะเร็งเต้านม

ดังนั้น ไม่ว่าคุณจะเป็นนักดื่มในจังหวัดไหน หรือช่วงอายุใด ก็ขอให้ตระหนักถึงสุขภาพทุกครั้งเมื่อยกแก้วเหล้า ก่อนที่ร่างกายเราจะส่งสัญญาณว่าสายเกินไป

ที่มา: สาวิตรี อัษณางค์กรชัย.  ข้อเท็จจริงและตัวเลขเครื่องดื่มแอลกอฮอล์ในประเทศไทย พ.ศ.2559-2561.  กรุงเทพ. สหมิตรพัฒนาการพิมพ์. 2562.

เรื่องและภาพ: ทีมงาน Alcohol Rhythm

The post อินโฟกราฟิก: 10 เรื่องเหล้าทั่วไทย ที่คุณอาจไม่เคยรู้ appeared first on Alcohol Rhythm.