บางประเทศอย่างออสเตรเลียถือว่าการดื่มหลังแข่งเป็นพิธีกรรมธรรมเนียมปฏิบัติในสังคม ที่แม้แต่นักกีฬามืออาชีพซึ่งต้องดูแลร่างกายให้อยู่ในสภาพสมบูรณ์ที่สุดก็ไม่มีข้อยกเว้น ดังจะเห็นได้จากบริเวณขอบสนามหรือสื่อหน้าจอโทรทัศน์ว่าหลังจบแมทช์การแข่งขัน ผู้เล่นต้องดื่มเครื่องดื่มแอลกอฮอล์ที่เป็นสปอนเซอร์อย่างโจ่งแจ้ง

ทว่า เมื่อพิจารณาจากผลที่เกิดขึ้นจากการดื่มแอลกอฮอล์ต่อสภาวะร่างกายของคนที่อยู่ในช่วงหลังออกกำลังกาย หรือเล่นกีฬาต่างๆ นั้น อาจจะเรียกได้ว่าไม่คุ้มเอาเสียเลย! 

รู้จักร่างกายหลังออกกำลังกาย

ก่อนไปสู่หัวข้อที่เกี่ยวข้องกับแอลกอฮอล์ ต้องขออธิบายคร่าวๆ ถึงการทำงานของระบบร่างกายหลังจากออกกำลังกายหรือเล่นกีฬาเสียก่อน

การเคลื่อนไหวอย่างหนักหน่วง เช่น การวิ่ง การกระโดด การต่อยมวย หรือการเปลี่ยนทิศทางเคลื่อนไหวอย่างรวดเร็ว จะทำให้ไกลโคเจนที่อยู่ในกล้ามเนื้อถูกใช้งานจนหมด ซึ่งอาจสร้างความเสียหาย และความเจ็บปวดชั่วคราวให้กับกล้ามเนื้อ 

ขณะเดียวกัน ในสภาพอากาศร้อนชื้น ร่างกายของคนเราจะสูญเสียน้ำจำนวนมากเพื่อผลิตเหงื่อออกมา ทำให้ปริมาตรของเหลวในเลือดลดลง 

เพื่อให้เห็นภาพ ขอให้คุณนึกถึงการนำเลือดไปปั่น เลือดจะแบ่งออกเป็น 2 ส่วนใหญ่ๆ คือ ส่วนสีแดงเป็นเซลล์เม็ดเลือดแดง อีกส่วนคือน้ำสีขาวขุ่นๆ เป็นพลาสมาหรือน้ำเลือด 

พลาสมาหรือน้ำเลือดนี้จะทำหน้าที่ลำเลียงอาหารที่ถูกย่อยแล้วและเกลือแร่อื่นๆ ไปยังเซลล์ส่วนต่างๆ ตามร่างกาย อีกทั้งช่วยรักษาสมดุลของน้ำในระบบไหลเวียนเลือด ความเป็นกรด – เบส และรักษาระดับอุณหภูมิของร่างกาย เจ้าพลาสมาหรือน้ำเลือดเลยสะท้อนถึงภาวะสมดุลระหว่างน้ำที่เข้าสู่ร่างกาย และน้ำที่ถูกขับออกจากร่างกาย

ปริมาตรของเหลวในเลือดนั้นยังมีความสำคัญเพิ่มขึ้นอีกระดับ นั่นคือ การลำเลียงออกซิเจนไปยังกล้ามเนื้อและอวัยวะต่างๆ รวมถึงสารละลายสื่อนำไฟฟ้า เช่น พวกแร่ธาตุที่อยู่ในเครื่องดื่มเกลือแร่สำหรับการออกกำลังกาย ซึ่งจะมีส่วนสำคัญในการยืด-หดตัวของกล้ามเนื้อ 

หลังจากเล่นกีฬาหรือออกกำลังกายอย่างหนัก ร่างกายจะอยู่ในสภาวะเสื่อมสภาพ ทำให้คุณสมบัติเช่น ความแข็งแรง พลัง และความอดทนหายไปชั่วคราว แต่เรื่องเหล่านี้สามารถแก้ไขได้ ด้วยการปล่อยให้ร่างกายซ่อมแซมเอง หรือกระตุ้นให้เร่งซ่อมแซมด้วยการบริโภคอาหารโภชนาการที่ดีและดื่มน้ำในปริมาณเหมาะสมและทันท่วงที

ผลของแอลกอฮอล์ต่อร่างกายผู้ชนะ (กีฬา)?

ถ้าคุณเลือกดื่มเครื่องดื่มแอลกออฮอล์หลังการออกกำลังกายหรือเล่นกีฬาแทนน้ำ นั่นอาจทำให้การฟื้นตัวหลังออกกำลังกายแย่ลงในทุกๆ ด้าน 

แอลกอฮอล์จะชะลอกระบวนการการซ่อมแซมกล้ามเนื้อที่เสียหาย ด้วยการยับยั้งการทำงานของฮอร์โมน เช่น ฮอร์โมนเทสโทสเตอโรนหรือฮอร์โมนเพศชาย ยิ่งเป็นนักกีฬาที่มีปัญหาการบาดเจ็บของเนื้อเยื่ออ่อน (เนื้อเยื่อที่ช่วยค้ำจุนอวัยวะ) จะแย่ยิ่งขึ้นไปอีกขั้น เพราะแอลกอฮอล์จะไปขยายตัวหลอดเลือด และกระตุ้นให้เกิดอาการบวมบริเวณที่ได้รับบาดเจ็บ 

แม้ไม่แน่ชัดว่าแอลกอฮอล์สามารถกั้นคลังเก็บพลังงานในกล้ามเนื้อหรือไม่ แต่ทว่า เมื่อนักกีฬาดื่มแอลกอฮอล์เข้าไปในปริมาณมากๆ พวกเขามีแนวโน้มที่จะบริโภคอาหารที่มีสารอาหารน้อย หรืออาจล้มป่วยในวันถัดไป สิ่งเหล่านี้ก็ทำให้การฟื้นฟูพลังงานกล้ามเนื้อช้าลงในทางอ้อม 

ยิ่งไปกว่านั้น การดื่มแอลกอฮอล์ยังส่งผลให้ระยะเวลาในการนอนลดลง ไม่ว่าจะเป็นอิทธิพลทางตรงอย่างผลกระทบของแอลกอฮอล์ต่อการนอน หรือทางอ้อมอย่างเข้านอนดึกหลังการสังสรรค์ ไม่ว่าทางไหน ถ้าคุณไม่อาจพักผ่อนอย่างเพียงพอและมีคุณภาพ การซ่อมแซมกล้ามเนื้อที่เสียหาย การกักเก็บพลังงานใหม่ และการคืนน้ำสู่ร่างกายก็จะยิ่งล่าช้า จึงไม่น่าแปลกใจที่การดื่มแอลกอฮอล์ทันทีหลังจากออกกำลังกายจะทำให้ทั้งความแข็งแรงและพละกำลังฟื้นฟูได้แย่ลงอย่างชัดเจนในวันถัด ๆ ไป และเราอาจทำนายได้ว่าถ้าเกิดอาการเมาค้างระหว่างฝึกซ้อมก็คงให้ผลที่เลวร้ายตามมาเช่นกัน

ทั้งนี้ ถ้าคุณคิดว่าการดื่มหลังออกกำลังกายน่าจะทำให้ลดน้ำหนักได้สัก 2-3 กิโลกรัม ก็คงต้องบอกว่าคุณคิดผิดมหันต์ เพราะเครื่องดื่มแอลกอฮอล์มีพลังงานสูงและมีคุณค่าทางโภชนาการเพียงเล็กน้อย แถมทำให้คุณอยากกินน้ำตาลหรือแป้งมากขึ้น เผลอๆ อาจจะเป็นการเพิ่มน้ำหนักโดยที่คุณไม่รู้ตัวก็ได้ 

แต่ถ้านักกีฬาขาดน้ำ การดื่มอะไรบางอย่างย่อมดีกว่าการไม่ดื่มอะไรเลย?

หากคุณจำบทความ “เหล้ากับเรา : ดื่มแล้วปวดเบา-ดื่มแล้วเมาค้าง” ของ Alcohol Rhythm เปลี่ยนจังหวะชีวิตคนติดเหล้าได้ ในนั้นเคยเล่าไว้ว่าแอลกอฮอล์เป็นยาขับปัสสาวะชั้นดี ทำให้ผู้ดื่มสี่ยงต่ออาการขาดน้ำเพราะสูญเสียของเหลวจำนวนมาก นอกจากนี้ ในงานศึกษาชิ้นหนึ่งยังระบุว่า เมื่อดื่มเครื่องดื่มแอลกอฮอล์ที่มีแอลกอฮอล์อยู่ 4% หลังการออกกำลังกาย มันจะเพิ่มการขับปัสสาวะออกจากร่างกาย และทำให้การฟื้นตัวของปริมาตรของเหลวในเลือดของร่างกายช้าลง ดังนั้น ถ้าไม่มีน้ำ การไม่ดื่มแอลกอฮอล์เลย ก็คงจะดีกว่า

หากต้องโนแอล !

แล้วนักกีฬา/นักออกกำลังกายต้องดื่มอะไร?

ด้วยผลเสียทั้งหมดทั้งมวลที่มีต่อการฟื้นตัวและการคืนน้ำให้กับร่างกาย จึงไม่น่าแปลกใจที่ American College of Sports Medicine แนะให้นักกีฬาหลีกเลี่ยงแอลกอฮอล์ทุกประเภท แล้วหันมาดื่มเครื่องดื่ม หรือกินอาหารที่มีส่วนผสมของคาร์โบไฮเดรต โปรตีน และอิเล็กโทรไลต์ (สารจำพวก สังกะสี โพแทสเซียม ง่ายๆ คือ เครื่องดื่มเกลือแร่ ) ทันที หลังการเล่นกีฬาและออกกำลังกาย เพื่อเร่งกระบวนการฟื้นฟู ตัวอย่างเช่น เครื่องดื่มทางกีฬาหรือนมช็อกโกแลต ได้รับการพิสูจน์แล้วว่าช่วยซ่อมแซมกล้ามเนื้อแล้วคืนน้ำให้กับร่างกาย

การรวมกันของน้ำเปล่าทั่วๆ ไป กับอาหารที่มีส่วนผสมตามข้างต้นช่วยแก้ปัญหาได้เช่นกัน แต่การกินน้ำเหล่านั้นจำนวนมากๆ ไม่ได้ช่วยซ่อมแซมกล้ามเนื้อ และถ้าไม่เติมแร่ธาตุจำพวกอิเล็กโทรไลต์เข้าไปจะไม่สามารถกักเก็บน้ำเอาไว้ในร่างกายได้

ไม่ดื่มหลัง งั้นดื่มก่อน?

ผลกระทบจากการดื่มแอลกอฮอล์ก่อนเล่นกีฬา/ออกกำลังกาย

คำถามที่น่าสนใจอีกเรื่องหนึ่งคือ ถ้าเราไม่ดื่มแอลกอฮอล์หลังเล่นกีฬา แล้วถ้าดื่มก่อนล่ะ ผลจะเป็นอย่างไร?

โดยรวมๆ แล้ว การดื่มแอลกอฮอล์ก่อนการเล่นกีฬาหรือออกกำลังกายเป็นอันตรายต่อผู้ดื่ม 2 ส่วนหลักๆ

ส่วนที่หนึ่ง ค่อนข้างคล้ายคลึงกับการดื่มแอลกอฮอล์หลังเล่นกีฬาหรือออกกำลังกาย นั่นคือ แอลกอฮอล์เป็นยาขับปัสสาวะ การดื่มมากเกินไปอาจทำให้ร่างกายขาดน้ำ เนื่องจากแอลกอฮอล์จะทำให้ไตผลิตปัสสาวะมากขึ้น ซึ่งการออกกำลังกายหลังดื่มแอลกอฮอล์ไม่นานนัก อาจทำให้อาการขาดน้ำแย่ลง เพราะมีเหงื่อออกเมื่ออุณหภูมิร่างกายสูงขึ้นขณะออกกำลังกาย

ศาสตราจารย์ Greg Whyte ผู้เชี่ยวชาญด้านกีฬา กล่าวว่า “การขาดน้ำทำให้สมรรถภาพลดลง” ทั้งยังระบุเพิ่มเติมว่าการดื่มน้ำยังช่วยควบคุมอุณหภูมิของร่างกาย เราจึงมีแนวโน้มที่จะร้อนมากเกินไปหากดื่มแอลกอฮอล์

สำหรับส่วนที่สอง แอลกอฮอล์รบกวนกระบวนการสร้างพลังงานของร่างกาย เมื่อเกิดการเผาผลาญหรือสลายแอลกอฮอล์ ตับจะไม่สามารถผลิตน้ำตาลกลูโคสได้มากนัก นั่นหมายความว่าร่างกายจะมีระดับน้ำตาลในเลือดต่ำ แต่การออกกำลังกายต้องใช้น้ำตาลในปริมาณสูงเพื่อให้ได้รับพลังงานที่เพียงพอสำหรับใช้งาน หากตับผลิตกลูโคสออกมาไม่เพียงพอ ประสิทธิภาพของการออกกำลังกายจะได้รับผลกระทบในทางลบ 

ประเด็นนี้ ศาสตราจารย์ Greg Whyte ยังกล่าวไว้ด้วยว่า ถ้าร่างกายถูกบังคับให้วิ่งโดยใช้พลังงานจากไขมันมากกว่าน้ำตาลในเลือด ร่างกายจะทำงานได้ช้าลงและมีพลังงานน้อยลง รวมถึงจะไม่สามารถออกกำลังกายอย่างหนักได้  

“เป็นผลให้การประสานงาน ความคล่องแคล่ว สมาธิและปฏิกิริยาของร่างกาย อาจได้รับผลกระทบในทางลบเช่นกัน” 

จากที่กล่าวมาทั้งหมด ไม่ว่าจะดื่มแอลกอฮอล์ก่อนหรือหลังการเล่นกีฬาและการออกกำลังกาย ย่อมเป็นการสร้างผลกระทบด้านลบสู่ร่างกายของเราๆ ดังนั้นหากประสงค์จะทำกิจกรรมดังกล่าว ควรอย่างยิ่งที่จะหลีกเลี่ยงการดื่มแอลกอฮอล์ อย่างที่คริสเตียโน โรนัลโด นักฟุตบอลชาวโปรตุเกส ผู้ประสบความสำเร็จระดับโลก เคยให้สัมภาษณ์ว่า สิ่งหนึ่งที่ต้องทำให้รักษาร่างกายสมบูรณ์อยู่เสมอเพื่อการแข่งขัน คือ การงดเครื่องดื่มแอลกอฮอล์ทุกชนิด โดยเขาเน้นย้ำกับตัวเองและใส่เครื่องหมายดาวกำกับเอาไว้!

ที่มา :

https://theconversation.com/why-alcohol-after-sport-and-exercise-is-a-bad-idea-98313

https://www.drinkaware.co.uk/facts/health-effects-of-alcohol/lifestyle/can-alcohol-affect-sports-performance-and-fitness-levels#:~:text=Effects%20of%20alcohol%20on%20sport%20performance,-Overall%2C%20alcohol%20is&text=Exercising%20soon%20after%20drinking%20alcohol,make%20dehydration%20much%20more%20likely.

https://www.businessinsider.com/what-cristiano-ronaldo-eats-and-drinks-2018-5

เรื่องและภาพ : ทีมงาน Alcohol Rhythm

The post ชนแก้วฉลองแชมป์เวิร์กไหม? สำรวจอันตรายจากการดื่มแอลกอฮอล์หลังเล่นกีฬา appeared first on Alcohol Rhythm.

เมื่อเกิดอาการเช่นนี้ ใครหลายคนอาจตั้งคำถามว่ากินอะไรผิดสำแดงมาจึงท้องเสีย? แต่น้อยคนนักที่จะรู้คำตอบว่า ไม่จำเป็นต้องเปิบพิสดารมากมาย แค่ดื่มแอลกอฮอล์ก็สุ่มเสี่ยงจะเกิดอาการท้องร่วงอย่างหนักจนคุณแทบหมดแรง

ผลข้างเคียงที่ว่าเกิดขึ้นได้อย่างไร และกินดื่มแบบไหนถึงจะท้องเสีย Alcohol Rhythm เปลี่ยนจังหวะชีวิตคนติดเหล้า ชวนคุณไขปริศนาสาเหตุและความลับของฤทธิ์แอลกอฮอล์ ไปจนถึงวิธีการดูแลตนเอง ซึ่งเหมาะอย่างยิ่งหากคุณไม่ประสงค์จะกดชักโครกในเวลาไม่สมควร 

เร่งการบีบตัว-สร้างการระคายเคือง: เมื่อท้องไส้ปั่นป่วนจากฤทธิ์แอลกอฮอล์

ในปี 2019 ผู้เชี่ยวชาญประมาณการว่า กว่า 70% ของวัยรุ่นอเมริกันที่มีอายุตั้งแต่ 18 ปีขึ้นไปมีประสบการณ์การดื่มเครื่องดื่มแอลกอฮอล์ ขณะที่สถิติปี 2560 พบว่านักดื่มปัจจุบัน (current drinker) ในประเทศไทย มีจำนวนรวมทั้งหมด 15.89 ล้านคน หรือคิดเป็น 28.4% ของประชากรอายุ 15 ปีขึ้นไป

หลายคนในจำนวนนั้นอาจรู้ซึ้งถึงผลข้างเคียงของแอลกอฮอล์ดี เช่น เกิดอาการปวดเบาทำให้เข้าห้องน้ำบ่อย แต่มักไม่ทราบว่าหลังจากชนแก้วแล้ว ตนเองอาจเสี่ยงต่อการ ‘ถ่ายหนัก ถ่ายเหลว’ ไปพร้อมๆ กัน 

อะไรเป็นสาเหตุของอาการท้องเสียหลังจากดื่มเครื่องดื่มแอลกอฮอล์? หลังจากที่คุณเริ่มดื่มแอลกอฮอล์ ไม่ว่าจะเป็น เบียร์ เหล้า วอดก้า ไวน์ ฯลฯ เครื่องดื่มเหล่านั้นจะค่อยๆ เดินทางไปยังกระเพาะอาหาร ซึ่งถ้าหากในกระเพาะของคุณมีอาหารอยู่ แอลกอฮอล์จะถูกดูดซึมไปพร้อมกับสารอาหารในอาหารเหล่านั้น เข้าสู่กระแสเลือดผ่านเซลล์ในกระเพาะอาหาร สิ่งนี้จะช่วยให้การย่อยแอลกอฮอล์ช้าลง

ตัดภาพมาในกรณีที่คุณไม่ได้กินอาหารเข้าไปเลย แอลกอฮอล์จะเดินทางต่อไปยังลำไส้เล็ก ซึ่งจะมีการดูดซึมผ่านเซลล์บนผนังลำไส้เช่นเดียวกัน แต่เร็วกว่า นี่จึงเป็นสาเหตุว่าทำไมคุณถึงรู้สึกเมาเร็วเมื่อคุณดื่มเครื่องดื่มแอลลกอฮอล์ขณะท้องว่าง

หลังแอลกอฮอล์ส่วนมากถูกดูดซึมไปแล้ว ส่วนที่เหลืออยู่จะถูกขับออกจากร่างกายทางอุจจาระและปัสสาวะ กล้ามเนื้อของลำไส้ใหญ่จะทำงานประสานกันเพื่อบีบอุจจาระออกไป ส่วนนี้เองที่แอลกอฮอล์จะส่งผลให้การบีบตัวนั้นเร็วขึ้น จนทำให้ลำไส้ใหญ่ไม่สามารถดูดซึมน้ำออกจากอุจจาระได้อย่างเป็นปกติ เป็นที่มาของอาการท้องเสีย ถ่ายเหลว ที่มักจะเกิดขึ้นอย่างรวดเร็วและมีน้ำออกมาเยอะมากๆ

ยิ่งไปกว่านั้น นักวิทยาศาสตร์ยังพบว่า การดื่มเครื่องดื่มแอลกอฮอล์แม้เพียงเล็กน้อยก็มีแนวโน้มที่จะไปช่วยเร่งการย่อยอาหาร เป็นอีกสาเหตุที่ทำให้เกิดอาการท้องเสีย และแอลกอฮอล์สามารถก่อกวนระบบย่อยอาหารให้เกิดการระคายเคืองได้  ซึ่งส่งผลให้อาการท้องเสียแย่ลง เหตุการณ์นี้มักพบหลังการดื่มไวน์ที่มีแนวโน้มทำลายแบคทีเรียดีในลำไส้ อย่างไรก็ตาม แบคทีเรียดีสามารถสร้างขึ้นมาใหม่ และระบบย่อยอาหารสามารถฟื้นฟูเป็นปกติได้ เมื่อหยุดการดื่มแอลกอฮอล์และกลับมารับประทานอาหารปกติ

 ใครกันที่ยิ่งดื่มหนัก ยิ่งเสี่ยงสูง

บุคคลที่มีโรคเกี่ยวกับลำไส้มีแนวโน้มเกิดอาการท้องเสียจากการดื่มแอลกอฮอล์มากกว่าคนทั่วไป ตัวอย่างเช่น

– โรคเซลิแอค หรือโรคที่ระบบภูมิคุ้มกันของร่างกายตอบสนองต่อกลูเตน– โปรตีนชนิดหนึ่งในพืชประเภทข้าวบาร์เล่ย์ ข้าวสาลี และข้าวไรย์ อันเป็นส่วนประกอบสำคัญของเครื่องดื่มแอลกอฮอล์ ผู้ป่วยโรคนี้หากรับประทานกลูเตนเข้าไป จะกระตุ้นให้ระบบภูมิคุ้มกันของตนเองทำลายผนังลำไส้ จนทำให้ลำไส้ไม่สามารถดูดซึมสารอาหารต่างๆ เกิดเป็นปัญหาในระบบขับถ่าย

– อาการลำไส้แปรปรวน

– โรคโครห์น หนึ่งในกลุ่มโรคลำไส้อักเสบเรื้อรัง

ผู้ป้วยโรคเหล่านี้มีระบบย่อยอาหารที่ค่อนข้างบอบบาง จึงอ่อนไหวและเกิดปฏิกิริยาต่อแอลกอฮอล์ง่ายเป็นพิเศษ การดื่มเหล้าเบียร์จึงอาจทำให้อาการของโรคแย่ลง และเกิดอาการท้องเสียได้

นอกจากนี้ บุคคลที่มีตารางการนอนไม่ปกติ รวมถึงคนทำงานกะกลางคืน หรือ มนุษย์กลางคืน มีแนวโน้มเกิดอาการท้องเสียหลังจากดื่มแอลกอออล์มากกว่าคนอื่นๆ เพราะนักวิทยาศาสตร์พบว่า การนอนไม่เป็นเวลามักทำให้ระบบย่อยอาหารบอบบางมากขึ้น 

ทริกการดูแลฉบับไม่ลับ เมื่อดื่มแอลกอฮอล์แล้วท้องเสีย

สิ่งแรกที่คุณควรทำหากมีอาการท้องร่วงในระหว่างหรือหลังดื่มแอลกอฮอล์ คือ หยุดดื่มจนกว่าระบบย่อยอาหารจะกลับมาทำงานปกติ และเมื่อกลับมาดื่มอีกครั้งหนึ่ง ให้ระวังอาการท้องเสียที่อาจเกิดซ้ำได้อีก เพราะปัญหาร้ายแรงที่สุดของอาการท้องเสียรุนแรงและต่อเนื่อง คือการขาดน้ำ ซึ่งสังเกตได้จากอาการดังนี้

– กระหายน้ำอย่างรุนแรง 

– ปากแห้งหรือผิวแห้ง

– ปัสสาวะน้อย หรือไม่มีการปัสสาวะเลย (ปริมาณ)

– ปัสสาวะไม่บ่อย

– อ่อนแรงอย่างมาก

– มึนหัว เวียนหัว

– เหนื่อยล้า

– วิงเวียนศีรษะ 

– ปัสสาวะสีเข้ม

หากมีอาการขาดน้ำติดต่อกัน อาจเป็นอันตรายถึงชีวิตได้ ดังนั้น ถ้าเกิดอาการขาดน้ำที่กล่าวไปข้างต้น และเกิดอาการท้องเสียมากกว่า 2 วัน มีอาการปวดท้องหรือทวารหนักอย่างรุนแรง อุจจาระเป็นเลือด หรือมีสีดำ และมีไข้สูงกว่า 39 องศาเซลเซียส ควรรีบไปพบแพทย์โดยทันที

อย่างไรก็ตาม อาการท้องเสียสามารถบรรเทาได้โดยไม่จำเป็นต้องพบแพทย์เสมอไป เมื่อรู้ว่าต้นเหตุของการถ่ายเหลวมาจากแอลกอฮอล์ หลังคุณหยุดดื่ม อาการส่วนใหญ่มักหายภายใน 2-3 วัน และสิ่งที่ช่วยบรรเทาอาการให้ทุเลาเร็วขึ้น ได้แก่ การกินอาหารย่อยง่าย เพื่อให้ดีต่อการย่อย ประกอบไปด้วย แครกเกอร์ ขนมปัง กล้วย ไข่ ข้าว ไก่ หรือดื่มเครื่อมดื่มสะอาดๆ จำนวนมาก เช่น น้ำเปล่า น้ำซุป และน้ำผลไม้ เพื่อทดแทนของเหลวที่เสียไปตอนที่เกิดอาการท้องเสีย

ทั้งนี้ อาหารที่ควรหลีกเลี่ยงช่วงระหว่างท้องเสีย ได้แก่ เครื่องดื่มที่มีส่วนผสมของคาเฟอีน อาหารที่มีไฟเบอร์สูง เช่น ซีเรียลธัญพืช ผลิตภัณฑ์นม เช่น นมหรือไอศกรีม (แต่สามารถกินโยเกิร์ตได้) อาหารที่มีไขมันสูง เช่น เนื้อ หรือชีส และของรสจัด หรือเผ็ดจัด 

สำหรับการรับประทานยา อาจใช้ยาต้านอาการท้องเสียตามความจำเป็นเช่น Imodium A-D หรือ Pepto-Bismol หรือ ลองทานโปรไบโอติกที่มีจำหน่ายในรูปแบบเม็ดหรือของเหลว โปรไบโอติกยังพบได้ในอาหารบางชนิด เช่น โยเกิร์ต กะหล่ำปลีดอง และกิมจิ

การเรียนรู้ที่จะจัดการกับอาการท้องเสียจะทำให้คุณพร้อมรับมือกับผลข้างเคียงจากการดื่มได้ดียิ่งขึ้น อย่างไรก็ตาม หากคุณรู้ตัวว่าแอลกอฮอล์คือสาเหตุที่ทำให้คุณต้องวิ่งเข้าห้องน้ำจนแทบหมดแรง บางทีคุณก็น่าจะลองคิดทบทวนถึงพฤติกรรมการดื่มมากขึ้นอีกนิด เพื่อสุขภาพที่แข็งแรงยิ่งขึ้น

ที่มา:

Why Do I Get Diarrhea After Drinking Alcohol?

https://www.healthline.com/health/diarrhea-after-drinking-alcohol?fbclid=IwAR1P5V099fQ23AZBI-lw8VfbCaUl5_y2255qY_5-qVJs8087md9WQe3fLEo#see-a-doctor

เรื่องและภาพ: ทีมงาน Alcohol Rhythm

The post จู๊ด จู๊ด หลังดื่มหนัก: สาเหตุของอาการท้องเสียจากเครื่องดื่มแอลกอฮอล์ appeared first on Alcohol Rhythm.

บางคนอาจคิดว่าจ่ายแค่เงินค่าเหล้า ค่าโซดา ค่าน้ำแข็ง แต่ในความเป็นจริงแล้ว ถ้ามองภาพรวมของสังคม คนไทยอีกจำนวนหลายล้านคนต้องจ่ายค่ารักษาพยาบาล ค่าใช้จ่ายในกระบวนการยุติธรรม หรือกระทั่งค่าเสียหายจากอุบัติเหตุยานยนต์ รวมทั้งหมดเป็นเงินเฉลี่ยปีละ 8.5 หมื่นล้านบาท

ในสายตานักเศรษฐศาสตร์ ผู้ทำงานการประเมินต้นทุนผลกระทบทางสังคมจากการบริโภคเครื่องดื่มแอลกอฮอล์มาตั้งแต่ปี 2554 จนถึงปัจจุบันอย่าง ผศ.ดร.ธัชนันท์ โกมลไพศาล มองว่าปัญหาคนติดเหล้าเกี่ยวพันกับระบบเศรษฐกิจอย่างลึกซึ้ง

และนี่คือทัศนะส่วนหนึ่งจาก บทสัมภาษณ์ฉบับเต็ม ที่ Alcohol Rhythm เปลี่ยนจังหวะชีวิตคนติดเหล้า คัดสรรมาให้คุณ

:: การดื่มเหล้าสร้างต้นทุนที่สังคมต้องจ่าย

ทั้งทางตรงและทางอ้อม ::

อยากให้อาจารย์ช่วยอธิบายแนวคิดเศรษฐศาสตร์สาธารณสุขที่เป็นหัวใจหลักของงานวิจัยชิ้นนี้

เศรษฐศาสตร์เป็นวิชาที่กว้างมากและสามารถเชื่อมโยงได้หลายประเด็น เศรษฐศาสตร์สาธารณสุขเป็นการเชื่อมโยงเข้ากับประเด็นเรื่องต้นทุนเกี่ยวกับค่ารักษาพยาบาล ที่เข้าใจกันทั่วไปคือเรื่องประเมินความคุ้มค่า (cost effectiveness) ความคุ้มทุน หรือมูลค่าต้นทุนของการรักษาพยาบาลด้วยวิธีการต่างๆ แต่ในต่างประเทศ เศรษฐศาสตร์สาธารณสุขจะเป็นการสำรวจพฤติกรรมของคนในการใช้บริการด้านสุขภาพ (Healthcare Utilization) มาแปลงเป็นโมเดลเพื่อศึกษาร่วมกับหลักสถิติหรือเศรษฐมิติ หากเป็นการประเมินต้นทุน จะนับว่าเป็นสาธารณสุขศาสตร์ (Public Health) มากกว่า ไม่เหมือนกับความเข้าใจในไทย

สำหรับงานวิจัยด้านแอลกอฮอล์ของอาจารย์เป็นการประยุกต์จากเศรษฐศาสตร์สาธารณสุขในแง่การคำนวณต้นทุนทั้งหมดของโรคบางโรค หรือ cost of illness โดยการศึกษาทั่วไปอาจจะดูแค่โรคเดียว เช่น โรคหัวใจ เบาหวาน หรือหลอดเลือดสมอง ประเมินต้นทุนออกมาดูว่าเป็นภาระค่าใช้จ่ายต่อระบบสาธารณสุขเท่าไร แต่เมื่อเป็นเรื่องเหล้า จำเป็นต้องพิจารณาหลายด้าน โดยเราประเมินต้นทุนจากการตีความว่าค่าใช้จ่ายในการรักษาโรคที่คำนวณได้ 100 เปอร์เซ็นต์ มีกี่เปอร์เซ็นต์ที่เกิดจากการดื่มเหล้า ด้วยการหางานวิจัยอื่นมาประกอบกัน

การประเมินต้นทุนในงานวิจัยของอาจารย์หลักๆ มี 2 ประเภท คือต้นทุนผลกระทบต่อสังคมทางตรงและทางอ้อม ต้นทุนทางตรงคือค่ารักษาพยาบาล ค่าใช้จ่ายในการจ้างตำรวจ การดำเนินการในศาล ส่วนต้นทุนทางอ้อมเป็นต้นทุนค่าเสียโอกาส ซึ่งไม่ได้มีการจ่ายเกิดขึ้นจริง เช่น การเสียชีวิตก่อนวัยอันควรและการขาดงาน เรามองว่าถ้าคุณทำงานหรือกิจกรรมต่างๆ ไม่ได้เพราะเหล้า แสดงว่ามันเป็นต้นทุนส่วนหนึ่งที่เหล้าสร้างต่อสังคมด้วย

:: ถ้าเราดื่มเหล้ากันเร็วขึ้น ::

อาจารย์มองเห็นพฤติกรรมการดื่มที่เปลี่ยนแปลงไปอย่างไร และมันส่งผลต่อสังคมอย่างไรในแง่เศรษฐศาสตร์

เท่าที่เห็นคือมีคนที่มีพฤติกรรมดื่มหนัก (binge drinking) มาก ผู้หญิงเริ่มดื่มมากขึ้น และคนเริ่มดื่มเหล้าตั้งแต่อายุยังน้อย

เมื่อคนเริ่มดื่มเหล้าตั้งแต่อายุยังน้อย ก็จะเป็นโรคที่เกิดจากการดื่มเหล้าเร็วขึ้น และเมื่อเป็นโรคเร็วขึ้น สุดท้ายจะเสียชีวิตก่อนวัยอันควร อายุขัยโดยเฉลี่ยของคนไทย ผู้หญิงอยู่ที่ประมาณ 79 ปี และผู้ชายอยู่ที่ 72 ปี ถ้าสมมติเสียชีวิตด้วยโรคตับแข็งจากการดื่มเหล้าตอนอายุ 30 ปี เวลาที่หายไปในทางเศรษฐศาสตร์ถือว่าเป็นต้นทุนที่คุณก่อแก่สังคม เพราะเวลาตรงนั้น คุณควรจะทำงานให้ประเทศได้ในรูปของ GDP หรืออื่นๆ คุณอาจจะเป็นส่วนเล็กๆ แต่คุณก็มีส่วน แต่เมื่อคุณเสียชีวิตไปแล้วมันก็หายไป กลายเป็นเป็นต้นทุนค่าเสียโอกาสที่คุณก่อให้เกิดขึ้นในระบบเศรษฐกิจและประเทศชาติอย่างมหาศาลแทน ซึ่งต้นทุนตรงนี้เป็นต้นทุนที่คนส่วนใหญ่ไม่ค่อยรู้และไม่ค่อยสนใจ เพราะในแง่หนึ่ง มีแต่นักเศรษฐศาสตร์เท่านั้นที่มองมันเป็นต้นทุน เป็นค่าเสียโอกาสของสังคม ถ้าเป็นศาสตร์อื่นอาจจะไม่ได้มองว่าเป็นต้นทุนเพราะไม่มีค่าใช้จ่ายออกมาเป็นตัวเงิน

:: เมื่อผู้หญิงดื่มเหล้ามากขึ้น ::

ด้านการคำนวณต้นทุนค่ารักษาพยาบาล อาจารย์ได้สำรวจหรือไม่ว่ากลุ่มนักดื่มเพศใดมีค่าใช้จ่ายเรื่องการรักษาโรคสูง

ในกระบวนการทำวิจัยของอาจารย์จะมีการตีค่า AAF หรือ Alcohol-Attributable Fractions เพื่อหาว่าโรคต่างๆ เช่น มะเร็งตับ ตับแข็ง มีกี่เปอร์เซ็นต์ที่เกิดจากแอลกอฮอล์ ในการคำนวณ AAF ใช้ข้อมูล 2 ตัว คือข้อมูลด้านระบาดวิทยาและอัตราความชุกในการดื่ม สิ่งที่เราเจอคือ AAF ของผู้ชายเยอะกว่าผู้หญิง เพราะมีอัตราการดื่มเยอะกว่า จึงทำให้ต้นทุนค่ารักษาพยาบาลระหว่างเพศชายและหญิงต่างกันแน่นอน ด้วยวัฒนธรรมและความเชื่อของสังคมหลายเรื่องที่ทำให้ผู้ชายมีอิสระมากกว่า ผู้หญิงดื่มเหล้าหรือสูบบุหรี่แล้วจะดูไม่ดี อย่างไรก็ตาม จากประสบการณ์ของอาจารย์สังเกตได้ว่าผู้หญิงเริ่มดื่มเหล้าเยอะขึ้น ภาพผู้หญิงดื่มเหล้าไม่ได้ดูเลวร้ายเท่าเมื่อก่อน มีการยอมรับมากขึ้น ซึ่งเป็นสิ่งที่น่ากลัว

อีกจุดหนึ่งที่อาจารย์คิดว่าน่าสนใจคือช่วงอายุของนักดื่ม เพราะช่วงอายุ 25-30 หรือ 35-40 ปี อัตราความชุกเกี่ยวกับการดื่มเหล้าจะสูงมาก แต่พอสัก 50-60 ปีจะลดลงเพราะเริ่มเป็นโรค หมายความว่า AAF อาจจะเริ่มลดลงตามอายุ ซึ่งเป็นประเด็นที่ต้องศึกษากันต่อไป

:: ดื่มเหล้าจนป่วย ไม่ใช่เรื่องส่วนตัว ::

ถ้าเรามีเทคโนโลยีการแพทย์ที่ดีขึ้น ระบบสาธารณสุขที่ดีขึ้น ทำให้คนเสียชีวิตน้อยลง จะทำให้ต้นทุนผลกระทบต่อสังคมของเรามีการเปลี่ยนแปลงไหม

อย่างไรก็มีต้นทุนอยู่ดี แล้วแต่ว่าจะไปเพิ่มขึ้นตรงส่วนไหน และมันยากตรงที่ประเทศไทยไม่ใช่ประเทศผู้นำด้านเทคโนโลยีทางการแพทย์ เราต้องนำเข้า ดังนั้นแนวโน้มต้นทุนก็อาจจะสูงขึ้น

แม้คนจะเสียชีวิตน้อยลง แต่ถ้าต้องมีการรักษาพยาบาลมากขึ้นก็เป็นปัญหาอยู่ดี เพราะระบบสวัสดิการด้านสุขภาพของไทยคือนโยบายหลักประกันสุขภาพถ้วนหน้า เป็นการใช้ภาษีของประชาชน แปลว่าการที่คุณไม่สบายเพราะเหล้าแล้วไปหาหมอ มันเป็นการใช้ภาษีคนอื่นมารักษาตัวเองอยู่ ถ้าเป็นต่างประเทศอย่างอเมริกาที่บังคับให้คุณต้องจัดการจ่ายค่ารักษาเองทั้งหมด ไม่มีสวัสดิการรัฐ ก็อาจไม่มีปัญหาเรื่องต้นทุนต่อสังคมมาก แต่ในเมื่อระบบสาธารณสุขของเรามีสวัสดิการรัฐเยอะ ถ้าคุณดื่มเหล้าจนป่วย คุณกำลังสร้างความเดือดร้อนต่อประเทศนะ นี่เป็นต้นทุนสำคัญที่คนทั่วไปอาจมองไม่เห็น

:: ความเสียใจ = ต้นทุนที่ประเมินค่าไม่ได้ ::

อาจารย์บอกว่าต้นทุนของสังคมที่สูญเสียไปจากการดื่มเหล้ามีสูงมาก แต่ขณะเดียวกัน ธุรกิจแอลกอฮอล์ก็อาจอ้างได้ว่าธุรกิจของเขาสร้างรายได้ให้กับประเทศเช่นกัน

ตรงนี้พูดยากเหมือนกัน เนื่องจากตัวเลขที่เราประเมินเป็นเพียงตัวเลขขั้นต่ำ หรือที่ในภาษาอังกฤษเรียกว่า conservative estimate เพราะข้อมูลของเราไม่ได้ครบถ้วนสมบูรณ์ เราสันนิษฐานตัวเลข (assumption) ค่อนข้างมาก และต้นทุนเหล่านี้ยังไม่ได้รวมต้นทุนที่เราเรียกว่า Intangible Cost หรือต้นทุนที่ประเมินไม่ได้ เช่น ความเจ็บปวดจากความเสียใจ สมมติว่ามีครอบครัวหนึ่ง คุณพ่อดื่มเหล้าเป็นตับแข็งเสียชีวิต แม่และลูกมีความเสียใจ หรือคนที่โดนคนเมาขับรถชนจนพิการ มีความทุกข์ทรมานไปตลอดชีวิต สิ่งเหล่านี้เราประเมินออกมาเป็นตัวเลขไม่ได้ เพราะฉะนั้นตัวเลขที่เราประเมินอาจจะมากหรือน้อยกว่ารายได้ที่บริษัทพวกนี้กล่าวอ้างก็จริง แต่มันก็มีต้นทุนส่วนอื่นที่มันเกิดขึ้นซึ่งประเมินเป็นตัวเลขไม่ได้เช่นกัน เราต้องพิจารณาอย่างรอบด้าน

:: ช่วยกันลดต้นทุนจากการดื่มเหล้า ::

เราสามารถลดต้นทุนผลกระทบทางสังคมได้อย่างไรบ้าง

ส่วนตัวคิดว่าควรเพิ่มการบังคับใช้ (reinforcement) กฎหมายเพื่อควบคุมพฤติกรรมหลังดื่มเหล้า ซึ่งจริงๆ ประเทศไทยมีกฎหมายควบคุมเครื่องดื่มแอลกอฮอล์ที่ดีมาก แต่การบังคับใช้อาจไม่ได้เข้มแข็ง เมื่อเปรียบเทียบกับต่างประเทศ เช่น ญี่ปุ่น ซึ่งเป็นประเทศที่คนดื่มเหล้าเยอะมาก ตกเย็นพนักงานออฟฟิศชวนกันไปดื่มเหล้าจนกลายเป็นวัฒนธรรม แต่ญี่ปุ่นกลับไม่ค่อยมีความรุนแรงหรือคดีความที่เกิดจากการกินเหล้า เพราะกฎหมายเขารุนแรงและเอาจริง ถ้าเมาแล้วขับ ถูกยึดใบขับขี่ ไมได้ขับไปอีกนาน ฉะนั้น อาจารย์มองว่าเราต้องบังคับใช้กฎหมายเพิ่มมากขึ้นถ้ายังให้มีการขายแอลกอฮอล์อย่างเสรีเหมือนทุกวันนี้ ถึงการบังคับใช้กฎหมายอาจจะลดต้นทุนที่เกิดขึ้นไม่ได้ทั้งหมด แต่ที่ลดได้แน่ๆ คือต้นทุนความเสียหายจากการเมาแล้วขับ ซึ่งเป็นสาเหตุใหญ่ที่ทำให้คนเสียชีวิตก่อนวัยอันควรจำนวนมากในประเทศไทย ส่วนในแง่ความเจ็บป่วย กฎหมายห้ามขายแอลกอฮอล์ให้ผู้เยาว์ก็อาจจะช่วยยืดเวลาก่อนที่เขาจะเริ่มกินเหล้าหรือเริ่มเป็นโรคให้นานออกไป

อย่างไรก็ตาม วิธีการคุมต้นทุนที่ดีที่สุดคือการควบคุมตัวเอง เริ่มจากจุดเริ่มต้นว่าไม่ดื่ม หรือดื่มแต่น้อย ไม่ทำให้คนอื่นเดือดร้อน ดื่มแล้วคุมตัวเองให้อยู่ ไม่ออกไปขับรถ กฎหมายเป็นเพียงเครื่องมือหนึ่งที่ช่วยขัดเกลา (shape) พฤติกรรมเท่านั้น

การเปลี่ยนแปลงวัฒนธรรมก็มีผลเช่นกัน อาจารย์มองว่าการที่คนไทยต้องสังสรรค์ หาเพื่อน หา connection ด้วยการกินเหล้า หรือเด็กนักเรียนนักศึกษากินเหล้าเพื่อฉลองกันเป็นปกติ จะคุยกันได้ เฮฮากันได้ต้องมีเหล้า เป็นวัฒนธรรมที่หยั่งรากลึกลงในสังคม เราก็ได้แต่หวังว่าจะมีการเปลี่ยนแปลงในอนาคต

:: ช่วยคนติดเหล้า = ช่วยประเทศ ::

ด้านการบำบัดรักษาคนติดเหล้า การประเมินต้นทุนเหล่านี้สามารถเข้ามามีบทบาทช่วยเหลือได้อย่างไร

เราสามารถประเมินต้นทุนของคนที่ติดเหล้าว่าสร้างผลกระทบให้สังคมเท่าไร ประเมินว่าในไทยมีคนติดเหล้ากี่คน นำไปเปรียบเทียบกับเงินที่ทำโครงการสร้างหน่วยงานบำบัดต่างๆ ว่าคุ้มค่าหรือไม่ อย่างไร

ส่วนตัวอาจารย์มองว่าคนติดเหล้าเป็นกลุ่มที่เราควรช่วยเหลือ เพราะการดื่มแอลกอฮอล์ตอนแรกอาจเป็นความสมัครใจของผู้ดื่ม แต่ถ้าดื่มถึงขั้นติดนี่ไม่ใช่ความสมัครใจหรือทางเลือกแล้ว เป็นโรคอย่างหนึ่ง รัฐเองก็ควรช่วยเหลือคนกลุ่มนี้ เพราะถ้าเราทำให้เขาเลิกติดเหล้าได้ก็จะมีคุณประโยชน์มาก เช่น ถ้าเขาอายุ 40 ปี ติดเหล้า แต่เราทำให้เขากลับมามีชีวิตปกติได้ หมายความว่าเขาจะมีชีวิตต่อไปอีกอย่างน้อย 20 ปีในการทำงานสร้างรายได้ให้ระบบ (contribute) เศรษฐกิจ ซึ่งมันอาจจะคุ้มค่าก็ได้

The post (Quote) เพราะการดื่มเหล้ากำลังสร้างต้นทุนแก่สังคม – ‘ผศ.ดร.ธัชนันท์ โกมลไพศาล’ appeared first on Alcohol Rhythm.

แน่นอนว่า ลำยองไม่ใช่คนที่ดื่มเหล้ามาตั้งแต่แรก แต่เข้าสู่เส้นทางของสาวนักดื่มจากการแนะนำโดย ‘ยายแล’ แม่ของเธอ ที่บอกว่า จิบยาดองเล็กๆ น้อยๆ หลังคลอดลูก แล้วจะเป็นยาบำรุง ช่วยให้ผิวสวย เลือดลมดี ผิวเปล่งปลั่ง และจะสวยวันสวยคืน

อันที่จริง การส่งต่อวัฒนธรรมการดื่มแอลกฮอลล์ไม่ได้มีแค่ ‘ยายแล’ และ ‘ลำยอง’ เท่านั้น การดื่มเหล้าหรือยาดองโดยเชื่อว่าเป็น ‘ยา’ นั้นเป็นเรื่องปกติในสังคมเอเชียโบราณ ผู้เฒ่าผู้แก่บางคนจะแนะนำให้ดื่มเครื่องดื่มแอลกอฮอล์ชนิดนั้น ชนิดนี้ โดยบอกว่ามีสรรพคุณต่างๆ นานา แต่คำถามมีอยู่ว่า ความเชื่อดังกล่าวนี้ ถูกต้องจริงหรือไม่

Alcohol Rhythm เปลี่ยนจังหวะชีวิตคนติดเหล้า ขอนำเสนอบทความสั้นกะทัดรัด แต่สาระไม่สั้น ว่าด้วยการแหวกม่านสรรพคุณครอบจักรวาล (ตามความเชื่อ) เพื่อเข้าไปพิจารณาดูว่า จริงๆ การดื่มแอลกอฮอล์ส่งผลดีต่อสุขภาพเราจริงไหม และความเชื่อที่ว่าการดื่มแอลกอฮอล์ช่วยบำรุงร่างกายนั้นจริงเท็จประการใด

ความเชื่อว่าด้วย การดื่มสุราแล้วดีต่อสุขภาพ

คนเอเชียเชื่อว่า การดื่มเหล้าดีต่อสุขภาพ เมื่อได้ยินแบบนี้ หลายคนคงจำได้ดีว่าตอนเด็ก ตัวเองเคยโดนอาม่าหรือแม่บังคับให้ดื่มยาดองหรือยาจีนสุดขม หรือพอโตขึ้นมาหน่อย ก็อาจจะคุ้นชื่อกับยาชูกำลังอย่างม้ากระทืบโลงหรือโด่ไม่รู้ล้ม ที่เขาว่ากันว่ามีสรรพคุณร้อยแปด ทั้งบำรุงร่างกาย บำรุงโลหิต แก้ประจำเดือนมาไม่ปกติ ยันเสริมพละกำลัง ความเชื่อเหล่านี้จึงยิ่งน่าเชื่อถือมากขึ้นไปอีก

อันที่จริง ในโลกตะวันตก ก็มีความเชื่อในลักษณะนี้เช่นกัน มีงานวิจัยที่พบว่า การดื่มแอลกอฮอล์เป็นการบำรุงร่างกาย เช่น ผู้ที่ดื่มแอลกอฮอล์ในระดับปานกลาง มีความเสี่ยงที่จะเป็นโรคตกเลือดในสมอง และโรคกล้ามเนื้อหัวใจตายเฉียบพลันน้อยกว่าผู้ที่ดื่มแอลกอฮอล์อย่างหนักหรือผู้ที่ไม่ดื่มเลย อีกทั้งงานวิจัยยังเสริมอีกว่า การบริโภคแอลกอฮอล์จะช่วยให้คอเลสเตอรอลดี และไม่ได้เป็นอันตรายต่ออินซูลินในร่างกาย

อาจไม่ใช่ทุกเชื้อชาติที่เหมาะกับการดื่ม

แม้จะมีงานวิจัยสนับสนุน แต่ผลลัพธ์ของการดื่มแอลกฮอลล์ต่อสุขภาพก็ยังเป็นที่ถกเถียงกันอย่างกว้างขวาง เพราะร่างกายมนุษย์มีความซับซ้อนอย่างมาก จนทำให้ปฏิกิริยาที่แอลกฮอล์ทำต่อร่างกายอาจไม่เหมือนกัน

โดยปกติร่างกายมนุษย์จะมียีนอยู่ 1 คู่ที่มีผลอย่างมากในการบริโภคแอลกอฮอล์หรือของเหลวทุกชนิดที่มีส่วนผสมจากแอลกอฮอล์ กล่าวคือ ร่างกายจะมีกระบวนการในการสลายแอลกอฮอล์ในเลือดด้วยกระบวนการ alcohol dehydrogenase (ADH)  ซึ่ง AHD1 จะไปทำปฏิกิริยากับสาร acetaldehyde และสารตัวนี้เองที่เป็นสาเหตุที่ทำให้ผู้ดื่มเมา จนบางครั้งก็ควบคุมสติตัวเองไม่ได้ จากนั้น ร่างกายจะเกิดกระบวนการ aldehyde dehydrogenase (ALDH) ซึ่ง ALDH2 จะทำให้ acetaldehyde กลายเป็น acetate ซึ่งเป็นสารที่ไม่อันตรายต่อร่างกายแล้ว

งานวิจัยเรื่อง “Conventional and genetic evidence on alcohol and vascular disease aetiology: a prospective study of 500,000 men and women in China” ซึ่งเป็นการศึกษาการดื่มแอลกฮอลล์ในชาวจีนกว่า 500,000 คน ระบุว่า ยีนของคนเอเชียอาจไม่รองรับการบริโภคแอลกอฮอล์ โดยพบว่า ชาวแอฟริกันและชาวยุโรปสามารถสลาย acetaldehyde (สารที่ทำให้ผู้ดื่มเมา) ได้รวดเร็วกว่าชาวเอเชีย เพราะในชาวเอเชีย ALDH2 (ยีนหนึ่งบนโครโมโซมคู่ที่ 12) จะไม่ทำงาน ตรงจุดนี้เองที่ทำให้เกิดความแตกต่างในการดื่มแอลกอฮอล์ของชาวเอเชียกับผู้คนจากที่อื่นๆ เพราะการที่ยีนดังกล่าวไม่ทำงาน จะทำให้ร่างกายของชาวเอเชียยิ่งดูดซึมแอลกอฮอล์เข้าสู่กระแสเลือดทำให้รู้สึกเมาหรือหน้าแดงได้ ในขณะเดียวกัน ยีนอย่าง ADH1B ที่อยู่บนโครโมโซมคู่ที่ 4 ที่มีส่วนช่วยในการสลายแอลกอฮอล์ก็เป็นยีนที่ชาวเอเชียมีเหมือนกับชนชาติอื่น

ถ้าคุณกำลังงงกับศัพท์ชวนปวดหัวเต็มไปหมด เราขออธิบายง่ายๆ สไตล์ Alcohol Rhythm ดังนี้

เริ่มแรก คุณต้องรู้ก่อนว่า ร่างกายของเรามีกระบวนการสลายแอลกอฮอล์ในเลือด ซึ่งกระบวนการดังกล่าวจะไปทำปฏิกริยากับสารที่ทำให้ผู้ดื่มเมา โดยการทำให้สารดังกล่าวไม่มีอันตรายต่อร่างกายอีกต่อไป

ฟังดูเหมือนจะดี แต่การวิจัยพบว่า ร่างกายของชาวแอฟริกันและชาวยุโรป สามารถสลายสารที่ทำให้ผู้ดื่มเมาได้รวดเร็วกว่าชาวเอเชีย เพราะว่าชาวเอเชียมียีนคู่หนึ่งซึ่งไม่ทำงาน ซึ่งเจ้ายีนนี่แหละที่เป็นปัญหา เพราะพอไม่มียีนตัวนี้ ร่างกายก็จะดูดซึมแอลกอฮอล์เข้าสู่กระแสเลือด ทำให้ผู้ดื่มเมาหรือหน้าแดงนั่นเอง

อย่างไรก็ตาม ผลการศึกษานี้เป็นเพียงแต่ผลวิจัยเชิงสถิติที่ทำในประเทศจีนเท่านั้น  โดยเป็นการเก็บข้อมูลการดื่มแอลกอฮอล์ระหว่างชายและหญิงแยกกัน และมีการกำหนดตัวแปรเกี่ยวกับยีนในกลุ่มตัวอย่างผู้ชาย แต่ไม่มีการกำหนดยีนให้เป็นตัวแปรในกลุ่มผู้หญิง ซึ่งกลุ่มตัวอย่างที่เป็นผู้หญิงเป็นกลุ่มที่ไม่ได้ดื่มแอลกอฮอล์มากนัก ดังนั้น ข้อสรุปนี้จึงเป็นข้อสรุปในเบื้องต้น นอกจากนี้ การทดลองนี้ยังเกิดขึ้นเพื่อพิสูจน์ว่า การดื่มแอลกอฮอล์ของชาวเอเชียไม่ได้สัมพันธ์กับยีนผ่านทางมิติของเพศภาวะด้วย

ในประเด็นที่เกี่ยวข้องกับสุขภาพ งานวิจัยยังพบว่า ผู้ชายมีโอกาสจะเป็นโรคที่เกิดจากการดื่มแอลกอฮอล์ได้มากกว่าผู้หญิง เช่น โรคความดันเลือดสูง ไขมันเส้นเลือดสูง โรคตับ แต่นั่นไม่ได้หมายความว่าผู้หญิงจะไม่เป็นโรคพวกนี้ เพราะหากดื่มมากเกินไป ก็อาจจะเป็นอันตรายต่อร่างกายผู้หญิงได้เช่นเดียวกัน

อ่านมาถึงตรงนี้แล้ว เราไม่ได้หมายความว่า คุณต้องวิ่งกลับบ้านไปโยนขวดยาดอง หรือสุราทิ้งซะเดี๋ยวนี้ แต่ก่อนที่จะดื่ม คุณควรต้องคิดให้ดีและถี่ถ้วน โดยเฉพาะอย่างยิ่ง หากจะดื่มด้วยเชื่อว่าสุขภาพจะดี เพราะแอลกฮอลล์ไม่ได้ทำปฏิกิริยากับร่างกายอย่างตรงไปตรงมา

หากต้องการมีสุขภาพที่ดี ทางเลือกอีกทางที่ปลอดภัยแน่ๆ คือ เลือกทานอาหารให้ครบตามหลักโภชนาการแทนการดื่มแอลกฮอลล์ (ตามความเชื่อ)

The post “ดื่มเพื่อสุขภาพ(?)” เมื่อยีนส่งผลให้แอลกอฮอล์ออกฤทธิ์กับคนแตกต่างกัน appeared first on Alcohol Rhythm.