บทบาทที่เข้าถึงนี้ ทำให้ผู้ชมหลายคนอาจสัมผัสได้ถึงความทรมานจากอาการสั่นของลำยอง และอาจจะเชื่อมโยงกับสถานการณ์ที่คนติดสุราหลายคนต้องเจอเมื่อพยายามเลิกเหล้า — มือสั่น ตัวสั่นเสียจนทำอะไรไม่ได้ นอกจากหวนกลับไปดื่มให้ผ่อนคลายบรรเทา

แต่จริงๆ แล้วอาการสั่นที่ว่าเกิดขึ้นได้อย่างไร มันเกิดขึ้นเพราะอยากดื่มเหล้าต่อ? หรือเป็นส่วนหนึ่งของอาการถอน? Alcohol Rhythm เปลี่ยนจังหวะชีวิตคนติดเหล้า ขอชวนคุณไปทำความเข้าใจอาการสั่นดังกล่าว พร้อมวิธีเยียวยาตัวเองจากอาการเหล่านั้น

มือสั่น เพราะอาการถอนจากแอลกอฮอล์

อาการสั่นจากฤทธิ์แอลกอฮอล์ที่เรียกว่า Tremors มักเกิดขึ้นเมื่อคนที่ปกติดื่มหนักหยุดดื่มทันที เป็นอาการสั่นที่ไม่สามารถควบคุมได้  และมักจะเป็นอาการที่เกิดขึ้นเนื่องจากการถอนแอลกอฮอล์

อาการดังกล่าวมีลักษณะสังเกตได้คือสั่นตามร่างกายอย่างเป็นจังหวะ โดยเฉพาะที่มือ ทำให้มีปัญหาในการเขียน วาดรูป หรือมีปัญหาในการถือและควบคุมอุปกรณ์ต่างๆ ทั้งนี้ อาการสั่นมีมากกว่า 20 ประเภท ซึ่งแบ่งประเภทด้วยแหล่งกำเนิดและลักษณะอาการ และอาจเกิดขึ้นได้จากการดื่มแอลกอฮอล์ หรืออาการถอนแอลกอฮอล์ขั้นรุนแรง 

ปกติแล้ว อาการสั่นของผู้ติดสุรามักเริ่มหลังจาก 5-10 ชั่วโมงหลังจากการดื่มครั้งสุดท้าย นั่นเป็นสาเหตุว่าทำไม่คนที่ดื่มแอลกอฮอล์เป็นประจำจะตื่นขึ้นมาพร้อมอาการสั่น และต้องการดื่มแอลกอฮอล์เพื่อให้รู้สึกนิ่ง โดยอาการสั่นมักจะถึงจุดพีคหลังจากการดื่มครั้งสุดท้ายภายใน 24-78 ชั่วโมง และจะเกิดขึ้นนานหลายสัปดาห์หรือนานกว่านั้น

เมื่อพูดถึงอาการถอนแอลกอฮอล์ คงต้องกล่าวว่ามีความรุนแรงระดับกลางจนถึงรุนแรงถึงขั้นเสียชีวิต อาการที่พบได้บ่อยคือ เหงื่อออก วิตกกังวล นอนไม่หลับ ปวดหัว ท้องเสีย อาเจียน และเกิดอาการสั่นอย่างที่กล่าวไป

ส่วนอาการที่ถือว่ารุนแรง คือ เห็นภาพหลอน ชัก และ delirium tremens หรือกลุ่มอาการเหงื่อออก หัวใจเต้นเร็ว สับสน หากรุนแรงมากและไม่ได้รับการรักษาอย่างถูกต้องอาจทำให้เสียชีวิตได้ ซึ่งถึงแม้ผู้ที่เจออาการถอนเหล่านี้จะมีสัดส่วนน้อย ราว 4-5% ของคนติดเหล้า แต่อย่าลืมว่าถ้าเป็นคนที่ดื่มหนักมาเป็นระยะเวลาหลายปีจะยิ่งมีความเสี่ยงสูงขึ้น ดังนั้นเมื่อไรก็ตามที่เลิกเหล้าแล้วเกิดอาการถอน ก็ควรรีบพบแพทย์เพื่อเข้ารับการรักษาทันที เพราะแม้แต่ผลข้างเคียงเล็กๆ อย่างการอาเจียนหรือเหงื่อออก ก็เสี่ยงต่ออาการขาดน้ำของร่างกายเช่นกัน

ทำไมอาการถอนแอลกอฮอล์ถึงเกิดขึ้น?

แอลกอฮอล์มีฤทธิ์กดประสาท ทำให้การทำงานของสมองช้าลง เมื่อแอลกอฮอล์ที่หลั่งไหลเข้ามาเป็นประจำ สมองก็จะพยายามปรับตัว เอาชนะการกล่อมประสาทด้วยการเพิ่มการทำงานของเส้นประสาทเข้าไป เพื่อให้ร่างกายอยู่ในสภาวะตื่นตัว และต่อให้ไม่ดื่มแอลกอฮอล์ แต่สมองก็ไม่หยุดตาม ยังคงตื่นตัวเสมอ 

อาการจึงเกิดขึ้นเมื่อสมองพยายามปรับตัวให้เข้ากับการไม่มีแอลกอฮอล์ หรือกำลังกลับสู่สภาวะสมดุล

ระยะเวลาและความรุนแรงของอาการถอนขึ้นอยู่กับ ระยะเวลา ปริมาณ และความถี่ของการดื่มแอลกอฮอล์ รวมถึงเพศ น้ำหนัก อายุ ประวัติการติดแอลกอฮอล์ครอบครัวและการใช้สารเสพติดประเภทอื่นๆ นอกจากนี้ อาการถอนอาจได้รับผลกระทบจากทั้งภาวะสุขภาพจิตและสุขภาพร่างกายร่วมด้วย 

สิ่งที่ทำได้ ‘เดี๋ยวนี้’ เพื่อบรรเทาอาการสั่นจากแอลกอฮอล์

เพราะอาการสั่นอาจเป็นหนึ่งในปัจจัยสำคัญที่ทำให้คนยากที่จะเลิกหรือลดการดื่มเหล้าลง เราจึงนำวิธีบรรเทาอาการสั่นง่ายๆ มาฝากคุณเพื่อให้คุณได้ปรับตัวเข้าสู่การบำบัดรักษาในระยะยาวต่อไป

-ดื่มน้ำและเครื่องดื่มที่ไม่มีคาเฟอีน

การดื่มน้ำให้เพียงพอจะช่วยขับสารพิษออกจากร่างกาย ซึ่งอาจทำให้อาการสั่นน้อยลง อีกทั้งร่างกายสามารถเพิ่มอัตราการเผาผลาญเซลล์ได้ด้วยการดื่มน้ำที่มีอิเล็กโทรไลต์ (เครื่องดื่มเกลือแร่) เพื่อปรับสมดุล ดังนั้น การดื่มน้ำตามปริมาณที่แนะนำต่อวันจะทำให้ร่างกายมีพลังงาน ปรับปรุงการทำงานของไตและลำไส้

สถาบันวิทยาศาสตร์ วิศวกรรมศาสตร์ และการแพทย์แห่งชาติ แนะนำให้ดื่มน้ำวันละประมาณ 15 แก้วสำหรับผู้ชายและประมาณ 11 แก้วสำหรับผู้หญิง โดยน้ำประมาณ 80 เปอร์เซ็นต์ที่ดื่มควรมาจากเครื่องดื่มที่ไม่มีคาเฟอีน

-รับประทานอาหารที่มีประโยชน์

ของหวานที่มีน้ำตาลสูงยิ่งทำให้อาการสั่นแย่ลง ดังนั้นควรเน้นอาหารที่มีโปรตีนไม่ติดมัน เช่น ปลา ไก่ เนื้อไม่ติดมัน ถั่ว เนยถั่ว และผลิตภัณฑ์นมที่ไม่มีไขมัน รวมถึงรับประทานอาหารที่อุดมไปด้วยธัญพืช ผักและผลไม้ แต่ควรงดผลไม้ที่มีน้ำตาลสูง

ถ้ารับประทานในครั้งเดียวปริมาณมากได้ยาก อาจเลือกรับประทานอาหารมื้อเล็กๆ หลาย ๆ มื้อต่อวันเพื่อช่วยรักษาระบบเผาผลาญที่ดีและลดความอยากอาหารที่เกิดจากความหิว อย่างไรก็ตาม เมื่อต้องการคำแนะนำเกี่ยวกับอาหารเสริม วิตามิน แร่ธาตุและสารอาหารอื่นๆควรปรึกษากับแพทย์ อย่าด่วนตัดสินใจด้วยตนเอง

-ฝึกการจัดการอารมณ์

โดยปกติ ผู้ติดสารเสพติดมักแสดงความรู้สึกวิตกกังวล กลัว และเครียด อารมณ์เชิงลบเหล่านี้ก่อให้เกิดอาการถอน อย่างเช่น การสั่นอย่างรุนแรง การฝึกโยคะ ฝึกทำสมาธิ จึงไม่เพียงช่วยจัดการกับความเครียดเท่านั้น แต่ยังส่งเสริมความรู้สึกดีๆ สร้างความคิดเชิงบวกที่บรรเทาอาการป่วยเรื้อรัง หรือจะเลือกการหายใจช้าๆ ลึกๆ ก็ได้ เพราะการหายใจช้า ลึก ช่วยให้หัวใจ หลอดเลือดแลระบบทางเดินหายใจดี อารมณ์ดี และร่างกายผ่อนคลาย

-หากิจกรรมให้ตัวเองทำ

กิจกรรมสนุกๆ จะช่วยขจัดความเครียดและความอยากดื่ม ซึ่งอาจช่วยลดอาการสั่น เช่น การออกกำลังกายเป็นประจำ เพลิดเพลินไปกับธรรมชาติ ปั่นจักรยาน สร้างงานศิลปะ สนุกไปกับการฟังเพลง จดบันทึกประจำวัน ฟังหรืออ่านคำพูด/เรื่องราวที่สร้างแรงบันดาลใจ ทำงานอดิเรกหรือหางานอดิเรกใหม่ๆ ดูหนังตลก ออกไปพบปะเพื่อนฝูง สิ่งเหล่านี้จะช่วยลดความเครียด สนุกกับชีวิต และช่วยในการฟื้นตัวของตัวเอง

-พักผ่อนให้เพียงพอ

การนอนอย่างมีคุณภาพเป็นกุญแจสำคัญในการเอาชนะอาการเสพติด อย่างไรก็ตาม ผู้ติดสุราบางรายอาจมีปัญหานอนไม่หลับหลังหยุดดื่ม และอาจต้องเวลาหลายเดือนกว่าจะกลับมานอนหลับปกติ ดังนั้น เราอาจต้องฝึกจัดการกับความเครียดด้วยวิธีที่กล่าวข้างต้นประกอบกัน เพื่อช่วยให้กลับมานอนหลับได้มีคุณภาพมากขึ้น 

-สร้างความสัมพันธ์ที่ดี

ครอบครัวหรือเพื่อนสนิทที่เข้าใจและพร้อมสนับสนุนเป้าหมายเป็นสิ่งที่มีค่ามากสำหรับการบำบัดผู้ติดสุรา เพราะระหว่างการบำบัดอาจทำให้ผู้ติดสุรารู้สึกโดดเดี่ยว ดังนั้นยิ่งมีคนที่ไว้ใจและสนับสนุบการเดินทางมากเท่าไหร่ ก็ยิ่งมีโอกาสที่จะประสบความสำเร็จมากขึ้นเท่านั้น คนรอบข้างจึงควรเอาใจใส่ ให้กำลังใจอยู่เป็นระยะ อีกทั้งคนรอบข้างยังมีส่วนช่วยในการสร้างสภาพแวดล้อมที่ปราศจากแอลกอฮอล์เพื่อป้องกันไม่ให้เขากลับไปติดอีกด้วย 

-เข้าร่วมกระบวนการบำบัดอย่างมีวินัย 

ช่วงระหว่างเลิกเหล้าและเข้าบำบัด ต้องตระหนักถึงเป้าหมายและเหตุผลที่ทำให้อยากเลิกดื่มแอลกอฮอล์ กระตุ้นเตือนตนเองอย่างสม่ำเสมอ และเมื่อจบการรักษาแล้ว ให้ลองติดตามสังเกตตนเองอยู่เรื่อยๆ เพื่อความสำเร็จในระยะยาว

ที่มา :

Alcohol Shakes or Tremors https://www.alcohol.org/effects/alcohol-shakes/

Understanding Alcohol “Shakes” and How to Stop Them https://www.bluecrestrc.com/understanding-alcohol-shakes/

เรื่องและภาพ: ทีมงาน Alcohol Rhythm

The post เลิกเหล้าแล้วมือสั่น? ทำความเข้าใจอาการสั่นและวิธีเยียวยาตัวเอง appeared first on Alcohol Rhythm.

แม้อันที่จริง สิ่งเดียวที่ช่วยลดความเข้มข้นของแอลกอฮอล์ในกระแสเลือดได้คือเวลา แต่ดูเหมือนว่าหลายคนคงไม่เห็นด้วยนักถ้าจะต้องนอนอืดบนเตียงให้เสียงานเสียการ ครั้นจะสะกิดถามคนใกล้ชิดหรือเปิดค้นหาเคล็ดลับสร่างเมาในกูเกิ้ล ก็ไม่แน่ว่าจะได้ผลจริงเพราะส่วนใหญ่ไม่มีงานวิจัยทางวิทยาศาสตร์สนับสนุนให้น่าเชื่อถือเสียด้วย

วันนี้ Alcohol Rhythm เปลี่ยนจังหวะชีวิตคนติดเหล้า จึงขอเสนอวิธีหลีกเลี่ยงอาการเมาหนักจนแฮงก์หมดสภาพ เคล็ดลับดูแลตัวเองให้สร่างเมาได้อย่างปลอดภัย พร้อมสำรวจว่าความเชื่อเรื่องการแก้แฮงก์แบบไหน ที่อาจไม่เป็นความจริง 

ว่าด้วยเรื่องอาการเมา

ก่อนอื่น เราอยากชวนคุณมาทำความเข้าใจอาการเมาเสียก่อนว่า เวลาดื่มเหล้านั้น แอลกอฮอล์จะถูกดูดซึมเข้ากระแสเลือดผ่านทางเยื่อบุกระเพาะอาหาร และลำไส้เล็กก่อนถูกส่งไปทำลายที่ตับ ซึ่งกระบวนการทั้งหมดใช้เวลาประมาณ 1 ชั่วโมงในการสลายแอลกอฮอล์ในกระแสเลือดสำหรับเครื่องดื่มแอลกอฮอล์ปริมาณมาตรฐาน (เบียร์หนึ่งขวด ไวน์หนึ่งแก้ว หรือเหล้าหนึ่งช็อต) หากเผลอดื่มแอลกอฮอล์เร็วเกินกว่าที่ตับจะสลายได้ ระดับแอลกอฮอล์ในเลือดก็จะสูงขึ้นและทำให้เริ่มรู้สึกเมา

ปัจจัยที่ทำให้เมาช้าเร็วจึงขึ้นอยู่กับปริมาณการดื่ม ความเร็วในการกระดก ความเข้มข้นของดริงก์ที่เราดื่ม น้ำหนักตัว และอาหารที่กินก่อนดื่ม หากควบคุมปัจจัยดังกล่าวได้ก็จะช่วยทำให้อาการเมาค้างเกิดขึ้นเบาลง ตัวอย่างวิธีง่ายๆ ในการดื่มไม่ให้แฮงก์หนักมี 5 วิธี ได้แก่

1. ใช้วิธีการนับจำนวนเครื่องดื่มมึนเมาที่กระดกเข้าไป และจำกัดการดื่มของตัวเองว่าจะกี่ขวด กี่แก้ว ควรดื่มเท่าที่ไหว ไม่เมามากเกินไป

2. วัดปริมาณการดื่ม โดยปกติปริมาณมาตรฐานที่ตับจะย่อยสลายได้ภายใน 1 ชั่วโมง อยู่ที่เบียร์แอลกอฮอล์ 5% ในปริมาณ 330 มิลลิลิตร สำหรับไวน์ แอลกอฮอล์ 11-13% จะอยู่ที่ 100 มิลลิลิตร และสำหรับเหล้า แอลกอฮอล์ 40-43% จะอยู่ที่ 30 มิลลิลิตร นักดื่มสามารถควบคุมให้ปริมาณการดื่มไม่มากเกินไปจนเมาแอ๋

3. เลือกดื่มเครื่องดื่มมึนเมาที่มีความเข้มข้นของแอลกอฮอล์น้อย เช่น เบียร์ที่มีเปอร์เซ็นต์แอลกอฮอล์น้อย

4. เปลี่ยนวิธีการดื่ม ดื่มให้ช้าลง และสลับมาจิบน้ำเปล่า โซดา น้ำผลไม้ เพื่อให้มีเวลาตับได้ทำงาน

5. กินอาหารรองท้องก่อนดื่ม เพราะถ้าปล่อยให้ท้องว่างจะทำให้แอลกอฮอล์ดูดซึมได้เร็วจนเมาเร็วตามไปด้วย

ความเชื่อผิดๆ เกี่ยวกับการทำให้สร่าง

สำหรับบางคนอาจจะบอกว่าไม่ทันเสียแล้ว รู้ตัวอีกทีก็เมาแล้ว และกำลังหาวิธีทำให้ตัวเองสร่างเมาจากการดื่มหนัก ต้องขอบอกว่าอยากให้คุณลองดูดีๆ เพราะหลายวิธีที่ “ดู” จะได้ผล หรือทำให้ “รู้สึก” ดีขึ้นจากปากคำของคนอื่น อาจจะไม่เป็นจริงก็ได้ เช่น 

– ดื่มกาแฟเข้มๆ แล้วจะสร่างเร็ว

ปกติแล้วเวลาดื่มเครื่องดื่มมึนเมาไปสักพักจะทำให้นักดื่มรู้สึกง่วงนอน การดื่มกาแฟอาจจะช่วยทำให้ตื่น แต่นั่นไม่ได้ช่วยทำให้แอลกอฮอล์ถูกสลายได้เร็วขึ้น ดังนั้นข้อควรระวังคือมันอาจทำให้นักดื่มรู้สึกว่าตัวเองสร่างและกล้าที่จะขับรถ ซึ่งอาจทำให้เกิดอุบัติเหตุตามมาได้

– อาบน้ำเย็น ปลุกตัวเองให้ไม่เมา

การอาบน้ำเย็นทำให้รู้สึกกระปรี้กระเปร่ามากขึ้นก็จริง แต่มันไม่ได้ลดผลกระทบจากแอลกอฮอล์ต่อร่างกาย ในทางตรงกันข้าม การอาบน้ำเย็นอาจทำให้ร่างกายของผู้ดื่มหนักเข้าสู่ภาวะช็อก หรือหมดสติได้

– อ้วกเหล้าออกมาซะ แล้วจะดีขึ้น

หากไม่ได้พยายามล้วงคอตอนเพิ่งกลืนทันที การพยายามขย้อนหลังจากนั้นก็ไม่ได้มีผลกับอาการสร่างเมา เนื่องจากแอลกอฮอล์อยู่ในกระแสเลือดไปแล้ว อย่างไรก็ตาม เวลาอ้วกก็จะช่วยทำให้รู้สึกดีขึ้นจากอาการคลื่นไส้

– กินอาหารที่มีไขมันตามเข้าไปจะช่วยทำให้สร่าง

อย่างที่กล่าวไปข้างต้นว่าแอลกอฮอล์จะถูกดูดซึมผ่านเยื่อบุกระเพาะอาหาร หากรับประทานอาหารจำพวกไขมันจนเต็มท้อง เมื่อเริ่มดื่มเหล้า แอลกอฮอล์ก็อาจจะถูกดูดซึมเข้าสู่กระแสเลือดได้ช้าลง ซึ่งปกติร่างกายจะใช้เวลาดูดซึมแอลกอออล์เข้าสู่กระแสเลือดภายในเวลาประมาณ 10 นาทีเท่านั้น ถ้าแอลกอฮอล์อยู่ในเลือดของคุณแล้ว ก็สายเกินไปที่อาหารจะมีผลกระทบใดๆ มิหนำซ้ำ ต้องระวังว่าหากกินอาหารที่มีไขมันและแอลกอฮอล์รวมกันอาจทำให้เกิดอาการท้องร่วงแทนก็ได้

เคล็ดลับดูแลตัวเองเมื่อเมาค้าง

อันนั้นก็ไม่ช่วย อันนี้ก็ไม่ดีต่อการสร่างเมา คุณคงเกิดคำถามว่าแล้วจะดูแลตัวเองอย่างไรให้ปลอดภัยและถูกต้อง

สำหรับการดูแลตัวเองเมื่อเมาค้าง อาจจะแบ่งเป็น 2 ช่วง ได้แก่ ช่วงก่อนเข้านอน และช่วงเช้าที่ต้องตื่นมาชดใช้กรรม

วิธีดูแลตัวเองเมื่อเมาค้างก่อนเข้านอนที่ดีที่สุด คือการนอนหลับเต็มอิ่ม ให้เวลาตับได้ทำงานสลายแอลกอฮอล์ในร่างกาย (ขอขีดเส้นใต้ย้ำไว้ว่าการหลับ ไม่นับสลบเหมือดที่อาจจะเป็นเรื่องปกติของนักดื่ม) อย่างไรก็ตาม ก่อนเข้านอน นักดื่มตัวยงควรระวังอันตรายจากการอาเจียนขณะหลับและสำลักจนเสียชีวิต เพราะแอลกอฮอล์ในเลือดที่อยู่ในระดับสูงอาจส่งผลต่อเส้นประสาทที่รับผิดชอบเกี่ยวกับการป้องกันการสำลักหรือกลืน (gag reflex) แม้กระทั่งตอนหลับอยู่ก็ตาม 

นอกจากการนอนหลับแล้ว คำแนะนำที่ช่วยทำให้การตื่นในตอนเช้าไม่นรกจนเกินไป ได้แก่

– การดื่มน้ำแก้วใหญ่ก่อนเข้านอน และวางแก้วน้ำไว้ใกล้เตียงไว้จิบ เพื่อช่วยให้ร่างกายไม่ขาดน้ำ

– ทิ้งถังขยะ ถุง ภาชนะต่างๆ ไว้ข้างเตียงเผื่ออาจจะต้องอาเจียน

– อย่ากินยานอนหลับหรือยาต้านเศร้าอื่นๆ หลังจากดื่ม และทิ้งยาแก้ปวดที่ไม่ต้องสั่งโดยแพทย์ (over-the-counter OTC) เช่น ยา Advil ไว้ที่โต๊ะข้างเตียงเพื่อรับประทานในตอนเช้า โดยหลีกเลี่ยงผลิตภัณฑ์ที่มี acetaminophen เช่น Tylenol และ Excedrin เพราะอาจทำให้ตับถูกทำลายได้เมื่อดื่มแอลกอฮอล์ในช่วง 24 ชั่วโมงเดียวกัน

– สุดท้ายสำหรับคนที่ต้องการตื่นเช้าอาจจะตั้งนาฬิกาปลุกไว้เตือนตนเองก็ย่อมได้

อันที่จริง อาการเมาค้างส่วนใหญ่สามารถหายได้เองภายใน 24 ชั่วโมง แต่ก็มีเคล็ดลับวิธีดูแลตัวเองในตอนเช้าเมื่อเผชิญอาการเมาค้าง ตั้งแต่การกินยาแก้ปวดที่วางไว้โต๊ะข้างเตียง เพื่อบรรเทาอาการเวียนหัว, ดื่มน้ำแก้วใหญ่ เพื่อไม่ให้ร่างกายขาดน้ำ, กินอาหารรสจืดอย่างแครกเกอร์และขนมปัง เพื่อช่วยเพิ่มระดับน้ำตาลในเลือด ไม่ให้น้ำย่อยกัดกระเพาะอาหาร ที่สำคัญคืออย่าดื่มเหล้าต่อโดยคิดว่าช่วยถอนได้ เพราะนั่นกลับจะทำให้ยิ่งแย่ลง

นอกจากนี้ คุณอาจจะเลือกกลับไปนอนหลับต่อ เพราะแม้การนอนหลับไม่ได้ช่วยทำให้แอลกอฮอล์ในเลือดลดลง แต่ก็ช่วยบรรเทาอาการเมาค้างได้ รวมไปถึงยังมีทางเลือกอื่น อย่างดื่มเครื่องดื่มเกลือแร่ที่มีวิตามินและแร่ธาตุ หรือ ใช้ยาอย่าง Pepto-Bismol หรือ Tums เพื่อรักษาอาการไม่สบายของระบบทางเดินอาหาร (gastrointestinal upset), ปิดผ้าม่านหรือใส่แว่นตากันแดด เป็นต้น

นี่คือเคล็ดลับการดูแลตัวเองขณะเมาค้างที่เอามาฝากกัน หวังว่านักดื่มจะหยิบยกเอาไปใช้ เพื่อให้การสร่างเมาปลอดภัยยิ่งขึ้น

ที่มา: https://www.healthline.com/health/how-to-sober-up?fbclid=IwAR0rveKHIHzLKKCwvKDdneN6_fHmFXXgbsAj0Z4RRlJOor8hYLY0QHtCl8w#ways-to-avoid-getting-too-drunk

https://www.morporor.org/storage/images/knowledge/pdf/1554898536.pdf

https://www.health.harvard.edu/staying-healthy/7-steps-to-cure-your-hangover-and-ginkgo-biloba-whats-the-verdict?fbclid=IwAR27fU2nah6SkUHkemeYMoGbUDJl4IW0j4VsxGAgOEpH9f6hc9DQAg6C9eg

https://th.wikihow.com/%E0%B8%AA%E0%B8%A3%E0%B9%88%E0%B8%B2%E0%B8%87%E0%B9%80%E0%B8%A1%E0%B8%B2%E0%B8%AD%E0%B8%A2%E0%B9%88%E0%B8%B2%E0%B8%87%E0%B8%A3%E0%B8%A7%E0%B8%94%E0%B9%80%E0%B8%A3%E0%B9%87%E0%B8%A7

เรื่องและภาพ: ทีมงาน Alcohol Rhythm

The post เคล็ดลับสร่างเมาไว และอะไรที่เข้าใจผิดเกี่ยวกับการทำให้สร่างเมา appeared first on Alcohol Rhythm.

หรือเคยไหมกับการที่ต้องอดทนกับเพื่อนที่มักบอกว่า คุณนั่นแหละเป็นผู้เปิดโอกาสให้คนรักดื่มหนัก

หากเคยและมีประสบการณ์มากกว่านั้น อาจปฏิเสธไม่ได้ว่าคุณทั้งหลายกำลังตกอยู่ในความทุกข์ทรมานกับปัญหาแอลกอฮอล์จากคนที่คุณรัก ซึ่งฟังดูเป็นเรื่องที่ค่อนข้างยากและ (อาจ) ทำให้แสลงหู ความคิดประเภทที่ว่า “ตัวฉันเองต้องเปลี่ยนแปลงเพื่อคนรักที่เป็นโรคติดสุรา” คงสร้างคำถามคาใจสำหรับคุณไม่น้อยเพราะมันเป็นปัญหาของเขา ไม่ใช่ของคุณไม่ใช่หรือ แต่ถ้าโชคไม่ดีจริงๆ คุณอาจจะต้องเปลี่ยนแปลง เพราะนั่นเป็นวิธีที่จะขัดขวางและเปลี่ยนสถานการณ์ระหว่างคุณกับคนรักที่มีความผิดปกติจากการใช้แอลกอฮอล์

สำหรับคนที่กำลังใช้ชีวิตกับผู้ติดแอลกอฮอล์หรือผู้ที่กำลังพยายามเลิกแอลกอฮอล์มักเป็นกลุ่มที่ได้รับผลกระทบอย่างมากจากประสบการณ์ดังกล่าว ทว่าหลายครั้งความอัดอั้นและความเครียด ดันเกิดจากการกระทำที่คนไม่ติดสุราเลือกปฏิบัติกับคนรักที่ติดสุราเสียเอง

ดังนั้น นี่จึงเป็นที่มาที่คุณจะต้องปรับเปลี่ยนวิธีการปฏิบัติและทัศนคติ โดยต่อจากนี้ คุณไม่จำเป็นต้องแสร้งว่าคุณมีความสุขกับปัญหาเหล่านี้อีกต่อไป และนี่คือ 10 คำแนะนำการรับมือและช่วยเหลือคนรักที่ติดแอลกอฮอล์ ซึ่งน่าจะเป็นตัวช่วยบรรเทาความกดดันได้ดีทีเดียว

• หยุดโทษตัวเอง

นี่คือเรื่องปกติที่คนติดสุราจะพยายามโทษการดื่มของตัวเองกับสถานการณ์ที่เกิดขึ้น หรืออย่างอื่นรอบ ๆ ตัว รวมถึงบุคคลที่พวกเขาใกล้ชิดด้วย เช่น คำพูดประเภท “เหตุผลเดียวที่ฉันดื่มก็เพราะคุณ” 

ถ้าได้ยินแบบนี้ อย่าไปเชื่อว่าเป็นความจริงเลย ถ้าคนที่คุณรักเป็นคนติดสุราแบบตัวจริงเสียงจริง ไม่ว่าคุณจะทำหรือจะพูดอะไรก็ตาม พวกเขาก็ยังจะดื่ม และเรายืนยันได้ว่า การที่พวกเขาดื่มไม่ใช่ความผิดของคุณเลยแม้แต่น้อย พวกเขาต้องพึ่งพาแอลกอฮอล์และไม่สามารถหยุดหรือมีสิ่งใดมากั้น ระหว่างเขากับแอลกอฮอล์ที่รักยิ่งได้

• ไม่เก็บมาคิด

เมื่อคนติดสุราสัญญาว่า “เขาจะไม่ดื่มอีกต่อไปแล้ว” แต่เพียงระยะเวลาสั้น ๆ พวกเขาก็กลับมาดื่มอีก ก็เป็นเรื่องง่ายมากที่คนในครอบครัวหรือคู่สมรสจะเก็บเอาการผิดสัญญาและคำโกหกนั้นมาคิดทบทวนซ้ำไปซ้ำมา คิดแต่ว่า “ถ้าเธอรักฉันจริง เธอก็ไม่ควรโกหกสิ”

พึงระลึกไว้ว่า ในกลุ่มผู้ติดแอลกอฮอล์ สารในสมองอาจมีการเปลี่ยนแปลงฉับพลัน ซึ่งอยู่ในจุดที่พวกเขาเองก็ประหลาดใจไม่น้อยกับพฤติกรรมที่แสดงออก เพราะพวกเขาไม่สามารถควบคุมการตัดสินใจเองได้

• เพิกเฉยเมื่อถึงจุดวิกฤติ

โดยธรรมชาติแล้ว คนที่มีสมาชิกในครอบครัวติดสุราจะพยายามทำทุกสิ่งทุกอย่างเพื่อหาหนทางให้คนรักเลิกดื่ม แต่โชคไม่ดีที่ผลลัพธ์จากหัวมักออกเป็นก้อยเสมอ กล่าวคือ ความพยายามที่ว่านี้ทำให้คนที่พยายามหาทางให้คนรักเลิกดื่มต้องอยู่อย่างโดดเดี่ยวและรู้สึกอัดอั้นมากขึ้น แม้คุณอาจบอกกับตัวเองว่า มันต้องมีบางอย่างที่คุณทำได้แน่ ๆ

ในทางตรงกันข้าม ผู้ติดสุราเองก็ควบคุมการดื่มไม่ได้ แม้เขาจะพยายามเท่าที่ทำได้ และแม้คุณจะรู้ความจริงข้อนี้ ก็ยังมิวายที่คุณยังอยากจะเข้าไปช่วยคนรักเมื่อเขาอยู่ในจุดวิกฤตของความพยายามเลิกเหล้า

แล้วคุณควรทำอย่างไรน่ะเหรอ … จริงๆ แล้ว ช่วงเวลานี้เป็นเวลาที่ครอบครัวไม่ควรทำอะไรเลย เพราะในบางครั้ง เมื่อผู้ที่ติดสุราไปถึงจุดวิกฤต เขาถึงจะยอมรับว่า ตนเองกำลังเจอปัญหาเข้าให้แล้ว และเป็นจุดเริ่มต้นในการขอความช่วยเหลือจากคนอื่นๆ แต่ถ้ายังไม่ถึงจุดวิกฤตที่ว่า ความช่วยเหลือที่ครอบครัวหรือเพื่อนพยายามหยิบยื่นให้ก็อาจจะไม่ก่อให้เกิดผลสำเร็จนัก

อย่างไรก็ดี เราเข้าใจว่า มันยากแสนสาหัสเหลือเกินที่จะเพิกเฉยและปล่อยให้คนที่คุณรักเดินเข้าสู่สถานการณ์วิกฤต พวกเขาอาจตกงาน หรือแม้กระทั่งถูกดำเนินคดีตามกฎหมายเพราะกระทำผิดบางอย่าง ‘การไม่ทำอะไรเลย’ จึงอาจเป็นความคิดที่ยอมรับได้ยาก และตรงข้ามกับสิ่งที่คุณเชื่อ แต่การทำอะไรสักอย่างก็เป็นหนึ่งในสาเหตุที่ทำให้วงจรนี้วนซ้ำไปเรื่อยๆ

ดังนั้น คุณไม่จำเป็นต้องปล่อยให้วงจรนี้วนซ้ำไปเรื่อยๆ และไม่จำเป็นต้องสร้างวิกฤตขึ้นมาอีก แต่อาจจะถึงเวลาแล้ว ที่คุณจะได้เรียนรู้การ ‘แยก’ ออกมา เพราะหลายครั้งที่วิกฤตก่อให้เกิดการเปลี่ยนแปลง หรือถ้าพูดให้ถึงที่สุด วิกฤตอาจเป็นทางเดียวที่ก่อให้เกิดการเปลี่ยนแปลงขึ้นได้

• หยุดรักษาคนติดแอลกอฮอล์ด้วยตนเอง

การติดสุราเป็นโรคเรื้อรังซึ่งบางครั้งสามารถลุกลามจนถึงแก่ชีวิต และแน่นอนว่า คุณไม่ใช่ผู้เชี่ยวชาญด้านการดูแลสุขภาพ คุณเป็นเพียงคน ๆ หนึ่งที่รักใครสักคนที่ติดแอลกอฮอล์ ซึ่งเขาต้องไปหาผู้เชี่ยวชาญเพื่อรักษาให้กลับมาสุขภาพดีอีกครั้ง แต่ถึงคุณจะเป็นผู้เชี่ยวชาญด้านการดูแลสุขภาพ คุณก็ไม่ควรแบกความรับผิดชอบในการรักษาเพื่อนหรือสมาชิกในครอบครัวที่ติดสุราอยู่ดี เพราะการรักษากลุ่มโรคติดสุราเรื้อรังจำเป็นต้องอาศัยความช่วยเหลือจากคนอื่นๆ ที่ไม่ใช่คนใกล้ชิดด้วย

และเพราะปัญหาดังกล่าวนี้ไม่ได้เป็นความรับผิดชอบของคุณ ดังนั้น ก่อนพิจารณาตัวเลือกอย่างการรักษาบำบัดกลุ่มแบบเป็นครอบครัว หันมาใช้เวลาสักระยะเพื่อศึกษาเพิ่มเติมเกี่ยวกับวิธีดูแลตัวคุณเอง เพราะบ่อยครั้ง นี่เป็นวิธีเดียวที่ผู้ติดสุราจะได้รับความช่วยเหลือที่ต้องการ 

• อย่าช่วยปิดบัง

“การปฏิเสธว่าฉัน เธอ เขาไม่ใช่ผู้ติดสุรา” เป็นเรื่องตลกร้ายที่เกิดขึ้นจริงในวงจรการบำบัด เพราะหลายครั้ง คนที่ติดสุราไม่ต้องการให้คนอื่นรู้ว่าพวกเขาดื่มแอลกอฮอล์ถึงระดับไหน เพราะถ้าคนเหล่านั้นรู้ถึงปัญหาที่แท้จริงก็จะพยายามเข้ามาช่วยเหลือ

ถ้าสมาชิกในครอบครัวปิดบังเรื่องการดื่มและพยายามแก้ตัวแทน คุณจะกลายเป็นผู้เล่นที่ดีในเกมการปฏิเสธของผู้ติดสุรา และต้องยอมรับว่า การเผชิญหน้ากับปัญหาอย่างเปิดเผยและซื่อตรงคือวิธีบำบัดการติดแอลกอฮอล์ที่ดีที่สุด

• เลิกยอมรับพฤติกรรมที่ไม่สมควร

หลายครั้งที่คนในครอบครัวของผู้ติดสุรายอมรับพฤติกรรมที่น่าไม่ยอมรับ เช่น การที่คนติดสุราทำร้ายคุณ แต่คุณกลับคิดว่า “พวกเขาแค่ดื่มมากเกินไปเลยแสดงพฤติกรรมแบบนี้ออกมา” แต่อย่าลืมว่า ครั้งหน้าพฤติกรรมของคนติดสุราจะแย่ลง และแย่ลงไปเรื่อยๆ และกว่าคุณจะรู้ตัว ก็อาจจะตกอยู่ในความสัมพันธ์ที่รุนแรงขั้นสูงสุดแล้วก็ได้

แน่นอน การทำร้ายกันเป็นสิ่งที่ไม่ควรยอมรับและไม่ควรอดทนกับมัน โปรดระลึกไว้ว่า คุณมีทางเลือกเสมอ และที่สำคัญไปกว่านั้น ถ้าคุณอยู่เป็นครอบครัวและมีลูกด้วย คุณจะต้องปกป้องเด็กๆ จากการโดนทำร้าย เพราะความคิดเชิงลบหรือความเจ็บปวดที่เด็กๆ ได้รับสามารถสร้างความเสียหายต่อจิตใจของเขาชนิดคาดไม่ถึง จนอาจเป็นแผลที่ติดอยู่ในใจไปตลอดกาล

ฉะนั้น ปกป้องเด็กๆ และตัวคุณด้วย เอาเด็กและตัวเองออกห่างจากใครบางคนที่ติดสุราและล้ำเส้นขอบเขตที่กั้นเอาไว้

• ไม่คาดหวัง

“ความคาดหวัง” นี่คือหนึ่งในปัญหาที่คุณต้องจัดการกับผู้ติดสุรา เมื่อผู้ติดสุราสาบานว่าพวกเขาจะไม่แตะต้องแอลกอฮอล์ คุณอาจคาดหวังว่าพวกเขาจะจริงใจและจะไม่ดื่ม

แต่สำหรับผู้ติดสุราความคาดหวังนั้นไม่ค่อยสมเหตุสมผล เพราะอย่างที่บอกบางครั้งคนติดสุราไม่สามารถควบคุมตนเองได้ 

• ใช้ชีวิตอยู่กับปัจจุบัน

กุญแจที่ช่วยจัดการกับผู้ติดสุราในครอบครัว คือ การตั้งใจอยู่กับปัจจุบัน โรคติดสุราเป็นโรคที่ลุกลาม และไม่อยู่ในระดับเดิมนาน แต่จะค่อนข้างแย่ลงเรื่อย ๆ จนกว่าผู้ที่เป็นโรคดังกล่าวจะขอความช่วยเหลือ

คุณไม่สามารถปล่อยให้ความผิดหวังและความผิดพลาดในอดีตส่งผลต่อการเลือกของคุณในวันนี้ เพราะสถานการณ์อาจเปลี่ยนไปแล้ว

• เปิดโอกาสให้ผู้ติดแอลกอฮอล์เจ็บปวด

บ่อยครั้ง ความช่วยเหลือกลายเป็นการทำลายผู้ติดสุราแทน เพราะความช่วยเหลือทำให้พวกเขาไม่ได้เผชิญกับผลตามธรรมชาติที่เกิดจากการกระทำของพวกเขา และผู้ติดสุราจะเริ่มร้องขอความช่วยเหลือก็ต่อเมื่อพวกเขาพบว่า ไม่มีโอกาสอะไรหลงเหลืออยู่อีกแล้ว

แต่หากคุณเข้าไปช่วยก่อนเวลาที่เหมาะสม โดยทั่วไปจะเกิด 2 สิ่ง คือ ผู้ติดสุราจะไม่รู้สึกเจ็บปวด และพฤติกรรมของผู้ติดสุราจะหลุดการจดจ่อ

ถ้ายกตัวอย่างให้เห็นภาพ เช่น ถ้าคนที่คุณรักหมดสติที่สวน และคุณค่อยๆ ช่วยพาเขามาในบ้าน พาไปยังเตียงนอนอย่างอ่อนโยน พวกเขาจะสนใจแต่ความช่วยเหลือของคุณ มากกว่าสนใจว่าตัวเองดื่มจนหมดสติที่สวน ส่วนคนที่เจ็บปวดก็คือคุณ

ในทางกลับกัน ลองนึกภาพว่า พวกเขาตื่นขึ้นมาที่สนามหญ้าในตอนเช้า โดยมีเพื่อนบ้านแอบมองออกมาจากนอกหน้าต่าง จากนั้นพวกเขาก็เข้ามาในบ้าน ในขณะที่คุณและลูกๆ กำลังรับประทานอาหารเช้าอย่างมีความสุข คนดื่มหนักคนนั้นจะกลายเป็นคนที่ต้องเผชิญกับความเจ็บปวด 

กล่าวอีกนัยหนึ่ง เขาจะเริ่มสนใจพฤติกรรมของตัวเองมากกว่าความช่วยเหลือของคุณ และเมื่อเราประสบกับความเจ็บปวดของตัวเอง เราก็จะเริ่มรู้สึกว่าตนเองต้องเปลี่ยนแปลง แน่นอน การปฏิเสธไม่ช่วยคนติดสุราอาจฟังดูโหดร้าย แต่จริงๆ แล้ว นี่เป็นการป้องกันตัวคุณเองด้วย

“ไม่ใช่หน้าที่คุณที่ต้องรักษา แต่ควรอนุญาตให้ผลของธรรมชาตินั้นเกิดขึ้น เพื่อผลักดันคนรักให้ชนะการเสพติดแอลกอฮอล์

• ขอความช่วยเหลือ

คนติดสุรามักปิดบังเรื่องการติดสุราและไม่พูดถึงปัญหาที่เกิดขึ้น ซึ่งมีแต่ครอบครัวเท่านั้นที่รับรู้ สิ่งที่คุณทำได้คือ การติดต่อขอความช่วยเหลือจากกลุ่มต่าง ๆ เช่น กลุ่มสนับสนุน Al-Anon Family Groups ฯลฯ

มีหลายล้านคนพบวิธีแก้ปัญหา โดยที่พาตัวเองออกไปขอความช่วยเหลือ ซึ่งเมื่อทำสำเร็จตามคำแนะนำจากกลุ่มต่าง ๆ เสียงตอบรับส่วนใหญ่มักพูดว่า ฉันควรทำมันตั้งแต่หลายปีก่อน!

จาก 10 คำแนะนำที่กล่าวมาข้างต้น คุณสามารถนำไปปรับใช้และบอกต่อเพื่อก่อให้เกิดประโยชน์แก่คนอื่นที่ต้องเผชิญกับสภาวะที่คนรักของพวกเขาติดแอลกอฮอล์เช่นกัน

“จงหยุดให้ปัญหาการดื่มของคนรักมาครอบงำความคิดและชีวิตของคุณ โปรดเลือกสิ่งที่ดีต่อสุขภาพกายและใจก่อนจะสายเกินแก้”

ที่มา: 10 Things to Stop Doing If You Love an Alcoholic

เรื่องและภาพ: ทีมงาน Alcohol Rhythm

The post ‘ก้าวไปพร้อมกัน’ 10 คำแนะนำการรับมือและช่วยเหลือคนรักที่ติดแอลกอฮอล์ appeared first on Alcohol Rhythm.

หนึ่งในนั้นคือ การประกาศหยุดซื้อขายสุรา ตั้งแต่วันที่ 10 เมษายน 2563 เป็นต้นมา เป็นผลให้คนจำนวนหนึ่งต่างพากันซื้อเหล้ากักตุนไว้ที่บ้าน หวังดื่มคลายเครียดช่วงถูกกักตัวและเว้นระยะห่างทางสังคม จนน่าเป็นห่วงว่าปัญหาต่างๆ จากการดื่มสุราอาจพุ่งสูงขึ้นในเวลาอันสั้น 

ขณะเดียวกัน อีกหนึ่งปัญหาที่ไม่ควรมองข้ามนอกจากการดื่มสุรา คือ ‘การหยุดดื่ม’ อย่างฉับพลันของกลุ่มผู้ติดสุราเรื้อรัง เพราะไม่สามารถหาซื้อเครื่องดื่มแอลกอฮอล์ได้ ซึ่งอาจทำให้ร่างกายไม่ทันปรับตัว จนเกิด ‘ภาวะขาดสุรา’  ดังที่เราได้ยินข่าวคนเพ้อคลั่ง ชัก หวิดจะเสียชีวิตในช่วงนี้อยู่เนืองๆ 

Alcohol Rhythm เปลี่ยนจังหวะชีวิตคนติดเหล้า จึงขอสรุปข้อควรระวังเรื่องเหล้าและการดูแลผู้ติดเหล้าที่ต้องหยุดดื่มจนอาจ ‘ลงแดง’ ด้วยข้อมูลจากศูนย์วิจัยปัญหาสุรา และ สสส. มาแนะนำแก่คุณในช่วงที่โควิด-19 คืบคลานเข้ามากล้ำกรายสังคมไทย

1.ไม่ควรดื่มสุราระหว่างกักตัว 

มีรายงานว่า หลังจากที่รัฐบาลออกประกาศการงดขายเหล้าและเครื่องดื่มแอลกอฮอลล์ ตลอดจนยาสูบ ทำให้ผู้คนแห่กันออกไปห้างสรรพสินค้าเพื่อกักตุนเครื่องดื่มแอลกอฮอล์ สำหรับช่วงที่ไม่สามารถซื้อขายสินค้าดังกล่าว

แต่เราไม่ควรที่จะดื่มเครื่องดื่มแอลกอฮอลล์ในระหว่างกักตัวไม่ว่าสาเหตุใดก็ตาม

2.แอลกอฮอล์จากสุรากันโควิด-19 ไม่ได้ 

ในยามที่ทั่วโลกกำลังต่อสู้กับการแพร่ระบาด ความหวังและความเชื่อของชาวบ้านในยามที่ยังไม่มียารักษาหรือวัคซีนป้องกันเชื้อไวรัส อาจกลายเป็นสิ่งที่น่ากังวล โดยเฉพาะข่าวสารและความเชื่อผิดๆ เรื่องการใช้แอลกอฮอล์ฆ่าเชื้อโรค ‘ในร่างกาย’ ผ่านการดื่มเหล้า ตามที่ปรากฏเป็นข่าวว่า “ชาวอิหร่านกว่า 600 คน ถูกหามส่งโรงพยาบาล หลังดื่มเหล้ากลั่น เพราะมีความเชื่อว่า แอลกอฮอล์ในเหล้าสามารถยับยั้งไวรัสและช่วยลดโอกาสการติดเชื้อ COVID-19 ได้” 

3.อย่าลืมสังเกตอาการลงแดงจากการขาดสุรา

ตั้งแต่วันที่ 10 เมษายน 2563 เป็นมา รัฐบาลได้เห็นชอบให้มีการงดจำหน่ายสุราและบุหรี่ สำหรับผู้ติดสุราเรื้อรัง การงดอย่างฉับพลันเช่นนี้อาจนำไปสู่อาการขาดสุรา หรือลงแดงได้ 

โดยกลุ่มที่ต้องเฝ้าระวังเป็นพิเศษคือ

-กลุ่มผู้ดื่มสุราที่มีอายุมากกว่า 60 ปี

-ผู้ที่ดื่มสุราคราวละมากกว่า 150 กรัมต่อวัน ต่อเนื่องเป็นระยะเวลานานและต้องหยุดดื่มกะทันหัน

–ผู้ที่เคยมีประวัติผู้มีอาการเพ้อคลั่งและสั่น หรือภาษาทางการแพทย์เรียกว่า delirium tremens (DTs) 

คำแนะนำสำหรับผู้ติดสุราเรื้อรังจากแพทย์ คือ การค่อยๆ ลดระดับการดื่มแอลกอฮอลล์ลงในช่วงที่มีการงดจำหน่ายสุราเพื่อป้องกันไม่ให้เกิดอาการ

แนวทางการรับมืออาการขาดสุราสำหรับแพทย์

ศูนย์วิจัยปัญหาสุรา และ สสส. เผยแนวทางการรักษา 6 ประการต่อผู้ทีประสบปัญหาจากการขาดสุราในระยะห้ามซื้อขายเครื่องดื่มแอลกอฮอล์ สำหรับสถานพยาบาล

แนวทางการรักษา 5s

ผู้ป่วยจากอาการขาดสุราจะถูกประเมินเป็น 3 ระดับ ได้แก่

ระดับต่ำ มักจะเกิดขึ้นหลังจากที่มีการหยุดสุราเป็นระยะเวลา 6-36 ชั่วโมง จะมีอาการมือสั่น วิตกกังวลเล็กน้อย หงุดหงิด ปวดมึนศีรษะ เหงื่อออก ใจสั่น ความดันโลหิตสูงขึ้นเล็กน้อย เบื่ออาหาร คลื่นไส้ผะอืดผะอม อาเจียน นอนไม่หลับ 

ระดับปานกลางถึงรุนแรง เกิดหลังจากหยุดดื่ม 24-72 ชั่วโมง ผู้ป่วยมักมีอาการกระสับกระส่าย กระวนกระวาย ผุดลุกผุดนั่ง เหงื่อออกมาก ไม่อยากอาหาร คลื่นไส้ อาเจียน ท้องเสีย ชีพจรเต้นเร็วมากกว่า 120 ครั้งต่อนาที 

ระดับรุนแรงมากถึงขั้นเพ้อคลั่งหรือ DTs มีอาการหลังจากดื่ม 48-96 ชั่วโมง คือ กระสับกระส่ายมาก อยู่ไม่นิ่ง เดินไปเดินมา มือสั่น ตัวสั่น ไม่รู้วันเวลา สถานที่ ชีพจรเต้นเร็ว เห็นภาพหลอน หูแว่ว

สำหรับการรักษาผู้ป่วยลงแดงเหล่านี้จะใช้แนวทางการรักษา 5s ซึ่งประกอบด้วย

The post ขาดเหล้า.. ไม่ขาดใจ : ดูแลคนติดเหล้ายุค COVID-19 appeared first on Alcohol Rhythm.

ป้านวล (นามสมมติ) เริ่มต้นด้วยการบอกเล่าเรื่องราวในฐานะ ‘คุณแม่ของคน (เคย) ติดเหล้า’ ในวงอบรม ‘5 เคล็ดลับช่วยคนรักเลิกเหล้าให้สำเร็จ’ จัดโดยศูนย์ปรึกษาปัญหาสุรา 1413 สายด่วนเลิกเหล้า ซึ่งมุ่งให้ผู้เข้ารับการอบรมเรียนรู้ พัฒนาความสัมพันธ์ระหว่างตนเองกับผู้ดื่ม และให้กล้าที่จะสื่อสารเพื่อจูงใจ และช่วยเหลือผู้ติดสุราให้สามารถเลิกสุราได้สำเร็จ

แม้การอบรมในครั้งนี้จะเน้นไปที่ญาติหรือผู้ใกล้ชิดของคนติดเหล้า แต่ผู้ที่มาเข้าร่วมนั้นมีความหลากหลาย ทั้งญาติ ผู้ที่ทำงานเพื่อสังคม ไปจนถึงผู้ติดเหล้าและอดีตคนที่เคยติดเหล้าเอง

แน่นอนว่าทุกคนที่เข้าร่วมการอบรมล้วนมาจากต่างที่ ต่างวาระ และมีเรื่องเล่าต่างกัน แต่สิ่งที่เราเห็นได้จากทุกคนคือ แววตากระตือรือร้นที่จะเข้ารับการอบรม เพื่อนำเนื้อหาไปปรับใช้กับชีวิตของตนเอง และแววตาที่เปี่ยมไปด้วยความหวังว่า ผู้เป็นที่รักของพวกเขาจะเอาชนะอาการติดเหล้าได้

ในกรณีของป้านวล สิ่งที่เราเห็นได้ชัดเจนคือ ความปลื้มปิติที่คุณนัท (นามสมมติ) ลูกชายของเธอ เลิกเหล้าได้แล้วเป็นระยะเวลา 2 เดือน

แม้ระยะเวลาในการเลิกเหล้าที่ถือว่าเป็นผู้ที่สามารถเลิกได้คือราว 1-2 ปีขึ้นไป ระยะเวลา 2 เดือนที่คุณนัทไม่ดื่มเหล้าจึงยังไม่นับเป็นระยะปลอดภัย แต่อย่างน้อย นี่ก็นับเป็นก้าวแรกที่ดีอย่างปฏิเสธไม่ได้

“แล้วคุณนัทรู้สึกอย่างไรบ้างครับที่คุณแม่ภูมิใจในตัวคุณ” วิทยากรหันไปถามทางคุณนัทที่นั่งข้างแม่ของเขา

“ผมก็ภูมิใจกับตัวเองเหมือนกัน” คุณนัทตอบกลับมา

แม้มองไม่เห็นสีหน้าของเขา แต่จากน้ำเสียง เราสัมผัสได้ถึงรอยยิ้มในนั้น

-1-

ทุกเรื่องเล่ามี ‘เหล้า’ เป็นองค์ประกอบ

“ทำไมคนเราต้องดื่มเหล้า?”

อาจารย์ธวัชชัย กุศล รองหัวหน้าโครงการศูนย์ปรึกษาปัญหาสุรา สายด่วนเลิกเหล้า 1413 และวิทยากรผู้จัดอบรมเคล็ดลับเลิกเหล้าในโรงพยาบาลพระมงกุฎเกล้า เริ่มต้นเนื้อหาการอบรมด้วยคำถามที่ฟังดูง่าย แต่ตอบยากแสนยาก

“เหตุผลมีไม่กี่คำครับ ให้จำคำ 4 คำนี้เอาไว้ ต้องการความสุข คลายทุกข์ เคยชินทุกกิจกรรม และสุขทุกข์คิดถึงเหล้า” ธวัชชัยกล่าวต่อ “ผมอยากให้เข้าใจก่อนว่า เราเริ่มดื่มเหล้า เพราะสังคมเชิญชวนเรา เราเห็นคำว่ามิตรภาพที่ผูกโยงเข้ากับการดื่ม จึงเริ่มดื่มเพื่อเข้าสังคม จนกลายเป็นการดื่มคนเดียว ดื่มทุกวัน และกลายเป็นการดื่มทั้งวันในที่สุด”

เขาขยายความว่า เมื่อดื่มไปมากๆ เข้าจนเริ่มติดแล้ว ต่อให้ไม่เจอวงเหล้าหรือไม่มีขวดเหล้าอยู่ตรงหน้า ก็สามารถนึกถึงเหล้าได้ บางคนแค่เข้าครัวและลงมือทำกับข้าว ก็พาลนึกถึงบรรยากาศตอนทำกับแกล้มกินกับเหล้า ทั้งบรรยากาศ สถานที่ และสิ่งแวดล้อม จึงล้วนเป็นตัวกระตุ้นได้ทั้งสิ้น

“ทุกอย่างมีเรื่องเล่า และเรื่องเล่าพวกนั้นก็เกี่ยวกับเหล้า ต่อให้ไม่หยิบขวดเหล้าก็จะพาลนึกถึงเรื่องเหล้าโดยธรรมชาติ” ธวัชชัยกล่าวสรุป

-2-

สุรานำพาโรค

คนหลายคนอาจคุ้นชินกับความคิดที่ว่า ดื่มเหล้ามากๆ จะก่อให้เกิดโรคตับแข็ง แต่อันที่จริง การจะเป็นโรคตับต้องใช้เวลาอย่างน้อย 10 กว่าปีขึ้นไป จนบางครั้ง ผู้ดูแลคนติดเหล้าเสียชีวิตไปก่อนคนติดเหล้าเสียด้วยซ้ำ แต่การดื่มสุราสามารถนำมาซึ่งโรคอื่นที่เราอาจคาดไม่ถึงได้ด้วย

“ส่วนใหญ่แล้ว คนดื่มสุราร้อยละ 51 เป็นโรคเครียด ร้อยละ 48 มีอาการซึมเศร้า ต้องได้รับการบำบัด และร้อยละ 11 มีความคิดอยากฆ่าตัวตายหรืออาจอยากฆ่าคนอื่น” ธวัชชัยอธิบาย และเสริมว่า ในกรณีที่พ่อแม่ดื่มเหล้า ลูกที่เกิดมามีโอกาสจะมีปัญหาสุขภาพจิตมากกว่าคนทั่วไปถึงร้อยละ 11

โรคต่อมาคือโรคกระเพาะ เพราะคนที่ดื่มเหล้ามักจะดื่มตอนท้องว่าง แต่ลักษณะของกระเพาะคนเราเป็นเนื้อเยื่อ การที่ดื่มแอลกอฮอล์ตอนท้องว่าง ก็เหมือนกับการเอาแอลกอฮอล์ราดใส่แผลสด ทำให้ผู้ดื่มบางคนอาจจะเกิดภาวะเลือดซึม เมื่อถึงระดับที่ร่างกายเก็บไว้ไม่ไหว ก็จะอาเจียนหรือถ่ายออกมาเป็นเลือดสด ซึ่งธวัชชัยให้ข้อสังเกตไว้ว่า ที่อาเจียนออกมาเป็นเลือดสด เพราะร่างกายเก็บเลือดไว้ไม่นาน แต่ถ้าอาเจียนออกมาเป็นเลือดดำเมื่อไหร่ นั่นอาจเป็นสัญญาณของมะเร็งลำไส้หรือมะเร็งกระเพาะอาหาร

“อีกโรคหนึ่งที่คนไม่ค่อยเข้าใจ คือเบาหวาน” ธวัชชัยว่า “ต้องบอกก่อนว่า ร่างกายเรามีตับอ่อน ซึ่งตัวของตับอ่อนด้านหลังจะทำหน้าที่ควบคุมน้ำตาล แต่สุราจะไปจำกัดน้ำตาล หรือทำให้น้ำตาลมีมากเกินไป จนตับอ่อนอักเสบ และผลิตอินซูลินยับยั้งน้ำตาลไม่ได้ ทำให้เกิดเป็นแผลง่าย”

ในขณะที่โรคสุดท้ายซึ่งต้องใช้เวลานานในการเกิด แต่เป็นโรคที่คนมักรู้จักกันดีที่สุดคือ โรคตับ สาเหตุที่โรคนี้เกิดขึ้นช้าที่สุด เพราะตับมีความแข็งมาก แต่น้ำตาลจากเบียร์ เหล้า จะก่อให้เกิดไขมันพอกตับ นำมาซึ่งอาการตับอักเสบ จนนำไปสู่อาการตับแข็ง อีกทั้ง ด้วยความที่ตับมีหน้าที่ขจัดของเหลวและสารพิษทุกอย่างของร่างกาย แต่เมื่อตับไม่ทำงาน จึงทำให้ร่างกายเกิดอาการบวมน้ำ ตาบวม ท้องมวน (ท้องมาน) ตามมา

นอกจากโรคสารพัดที่จะเกิดจากการดื่มเหล้ามากเกินไปแล้ว แอลกอฮอล์จะทำให้สมรรถภาพทางเพศของผู้ดื่มเสื่อม ถ้าเป็นผู้ชายอสุจิจะฝ่อ ไม่แข็งแรง มีลูกยาก และอาจจะมีหน้าอกโต เพราะความเป็นชายทำงานได้ไม่ดี ในขณะที่ผู้หญิงซึ่งดื่มเหล้าขณะตั้งครรภ์ ลูกที่จะเกิดออกมามีความเสี่ยงเป็นดาวน์ซินโดรม สมาธิสั้น หรือออทิสติก

-3-

ติดเหล้า

หนึ่งในคำถามที่ใครหลายคนคงคาใจคือ อาการ ‘ติดเหล้า’ เกิดจากอะไร และเป็นแบบไหน

ธวัชชัยตอบคำถามดังกล่าวว่า การติดเหล้าคือการที่เหล้าเข้าไปที่สมองมากๆ เป็นอาการเจ็บป่วยอย่างหนึ่ง คนที่ติดเหล้าจะมีอาการกระสับกระส่าย คันตัว หูแว่ว หรือแม้กระทั่งประสาทหลอน ซึ่งญาติหรือคนใกล้ชิดอาจไม่เข้าใจ และคิดว่าเป็นเรื่องของพฤติกรรมเสียมากกว่า

“ถ้าถามว่า ทำไมต้องดื่มเหล้า ต้องถามก่อนว่าถ้าคุณนอนไม่หลับ กระสับกระส่าย คุณทรมานไหม นึกภาพสิว่าเราควบคุมเรื่องเหล่านี้ไม่ได้ แต่เรารู้ว่ามียาวิเศษคือเหล้า กินแล้วหาย คนดื่มเลยดื่มเพื่อดับอาการนั้น อย่างสมมติว่าคุณปวดหัวเพราะเครียด ทำไมคุณไม่แก้ที่ต้นเหตุ แต่กลับไปกินยาแก้ปวดบรรเทาอาการแทน เพราะอาการมันปวดตอนนี้ มันต้องหายตอนนี้ใช่ไหม คนติดเหล้าเองเช่นกัน เขากินเหล้าแล้วหาย ดับความทรมานได้ นี่ถึงเรียกว่าอาการลงแดง”

อีกอาการหนึ่งที่บ่งชี้ว่าคุณติดเหล้าเข้าให้แล้ว คืออาการติดลม หลายคนคงเคยคิดว่าจะดื่มแค่นิดเดียวแล้วไปนอน แค่พอประคองร่างกายให้อยู่ได้ แต่ทำไปทำมากลับติดลมบน ทำให้พลอยดื่มยาวนานกว่าที่ตั้งใจ ซึ่งธวัชชัยชี้ว่านี่เป็นผลมาจากอาการสมองติดเหล้า ไม่ว่าจะสุขหรือทุกข์ก็จะคิดถึงเหล้า และมีเหล้าเป็นองค์ประกอบทั้งหมด

“นอกจากนี้ คนติดเหล้าจะหมกมุ่นกับการหาเหล้ามาดื่ม ไม่ว่าจะกี่โมง จะไกลแค่ไหน ก็จะดั้นด้นไปหามาดื่มจนได้ ซึ่งแม้จะมีอาการข้างเคียง แต่อีกด้านคือความสุข สุขจนลืมไปว่ามันมีผลเสียอย่างไร”

เมื่อเหล้าเข้าสู่ร่างกาย จะออกฤทธิ์ต่อสมอง 2 ส่วน ได้แก่สมองส่วนอยาก ที่ถูกกระตุ้นให้หลั่งสารแห่งความสุข ผ่อนคลาย ออกมา เมื่อเหล้าหมดฤทธิ์ก็จะต้องหาเหล้าดื่มอีก จนเกิดเป็นอาการเสพติด และลงแดงเวลาไม่ดื่ม ขณะที่สมองอีกส่วนคือสมองส่วนคิด ที่ถูกกดทำให้มึนงง ตัดสินใจได้ไม่ดี นานวันเข้าก็จะมีพฤติกรรมก้าวร้าวรุนแรง และฉุนเฉียวง่าย สุดท้ายจะเกิดอาการสมองเสื่อม นำไปสู่อาการทางจิตและโรคจิตแบบถาวรได้

ธวัชชัยอธิบายให้เราเห็นภาพง่ายขึ้นว่า คนทุกคนย่อมเอาตนเองรอดเป็นอย่างแรก โดยเฉพาะเมื่อเราเจ็บปวด นี่ไม่ใช่เรื่องเห็นแก่ตัว แต่เป็นเรื่องสัญชาตญาณของมนุษย์ที่จะรักตัวเองก่อน เยียวยาตัวเองก่อน แม้จะเป็นความรักแบบผิดๆ ก็ตาม เหล้าออกฤทธิ์ต่อสมอง เพราะฉะนั้น คนติดเหล้าจึงพลอยไม่ได้นึกถึงญาติหรือคนใกล้ชิด ตรงนี้เป็นอะไรที่ญาติและคนใกล้ชิดอาจต้องพยายามทำความเข้าใจ เพื่อจะดูแลจิตใจของตนเองด้วย

“ทีนี้ ถามว่าเราจะบอกเขาเรื่องติดเหล้าอย่างไร เราอาจไม่จำเป็นต้องบอกเขาตรงๆ ยิ่งอ้างว่าหมอบอกมายิ่งไม่ต้อง เพราะคนที่จะเลิกเหล้าร้อยทั้งร้อย มักจะเลิกเพราะสุขภาพ ไม่ก็เลิกเพื่อคนที่รัก ลองเอาเช็กลิสต์ง่ายๆ ไปให้เขาดู ให้เขาทำความเข้าใจด้วยตนเองก่อนว่า เขาติดเหล้าแล้ว แล้วจึงหาวิธีการพูดกันต่อไป”

-4-

เข้าข้างใจ

“ก่อนจะให้เขายอมรับว่าเขาติดเหล้า เราต้องคิดไว้ก่อนว่า มนุษย์เราห่วงตัวเองมากที่สุด ที่เขาดื่มก็เพื่อดับอาการอะไรสักอย่าง เช่น ท้องไส้ปั่นป่วน ทรมาน เขาดื่มเพื่อดับทุกข์ตรงนี้ ให้แสดงว่าเราเป็นห่วงเขา เรารู้ว่าเขาทรมาน เข้าข้างใจที่ทรมานนั้นก่อน ให้เขารับรู้ว่าเรากำลังคุยภาษาเดียวกัน ถ้าวันนี้เรายังเข้าข้างใจเขาไม่ได้ เราก็ยังไม่เข้าใจเขาจริงๆ เวลาคนติดรู้สึกว่ามีคนเข้าใจเขา มันจะไปสู่กระบวนการต่อไปได้ เราไม่รู้หรอกว่ามันจะถึงเวลาเมื่อไหร่ แค่รับมือให้ดี เมื่อถึงเวลาที่เขาพร้อม เขาจะยินดีมาบำบัดเอง”

เพื่อให้เห็นภาพชัดเจนยิ่งขึ้น ธวัชชัยได้ให้ผู้เข้าร่วมการอบรมคนหนึ่งรับบทเป็นภรรยาที่เพิ่งเผชิญกับอาการเมามายของสามีมาเมื่อคืนนี้ และถามสามีของตนในตอนเช้าที่เขาสร่างเมาแล้วว่า ‘ดื่มเหล้าแล้วมีความสุขไหม?’ จากนั้นจึงถามความรู้สึกของคนได้ยินว่า รู้สึกอย่างไรกับประโยคนี้

แน่นอน คนฟังรู้สึกเหมือนตนเองถูกกล่าวหา ถูกประชด แต่ต้องอย่าลืมว่า ตัวคนพูดเองก็เพิ่งเผชิญและเจ็บปวดกับอาการเมาอย่างหนักของสามีมาเมื่อคืนเช่นกัน

“พอคนเมาเมามากๆ แล้วภาพจะตัดไปเลย (black out) จำอะไรไม่ได้ คุยไปก็คุยไม่รู้เรื่อง จนคนคุยด้วยพาลอารมณ์เสียเปล่าๆ และจะพกอารมณ์ขุ่นมัวติดตัวมาด้วยในตอนเช้า แต่คนเมาที่เพิ่งสร่างเมาเขาจำอะไรไม่ได้เลย แต่จะให้เราถามเขาว่า สบายดีไหม ก็พูดไม่ออก เพราะเมื่อวานเราก็โดนอารมณ์ของเขาซัดมาเหมือนกัน”

ธวัชชัยเปรียบเทียบว่า การคุยกับคนเมาเปรียบได้กับการยืนอยู่หน้าพายุ ถ้าเราเห็นว่าข้างหน้ามีพายุ เราจะยังเดินฝ่าเข้าไปในพายุหรือไม่ การคุยกับคนเมาก็เหมือนการเดินเข้าไปในพายุ อย่างไรเราก็เหนื่อย ขณะที่เขาไม่รู้ตัวเลย ดังนั้น คำแนะนำจากนักจิตวิทยาผู้นี้คือ ถ้าเจอคนเมา อย่าพูดอะไร มันไม่มีประโยชน์ เพราะเขาไม่มีสติพอ

“ถ้าเจอคนใกล้ตัวเมา อย่างแรกคืออย่ายุ่ง ตัวใครตัวมัน ไม่ต้องคุยด้วย ต้องรู้ว่าเราอยู่กับคนเมา ไม่ใช่สามี พ่อ แม่ หรือลูกคนเดิมของเรา ผมถามก่อนว่าทำไมก่อนหน้านี้คุณถึงให้เขาดื่ม ทำไมถึงยังอยู่กับเขา ทำไมเคยคิดว่าเหล้าไม่ใช่ปัญหา เพราะเราคิดว่าเรารับมือได้ใช่ไหม คิดว่านิดเดียวไม่เป็นไร ผมขอบอกว่าเหล้าเป็นสารเสพติด ควบคุมไม่ได้ ถ้าใครสักคนต้องใช้เหล้าเป็นเครื่องมือทำให้ตัวเองอยู่รอด เขาจะไม่มีทางดื่มนิดเดียวได้ แต่เขาจะ ‘เสพ’ มันแทน”

เมื่อสร่างเมาแล้ว คำแนะนำต่อมาจากธวัชชัยคือ อย่าด่า อย่ากระตุ้น ให้อยู่นิ่งๆ ไว้ เพราะปัญหาของคนติดเหล้าคือไม่รู้ว่าตัวเองติด ไม่ได้มองว่าเหล้าเป็นปัญหา แต่มองว่าคือตัวช่วยดับความทรมาน ดังนั้น หน้าที่เราคือการให้เขาประเมินตัวเอง ให้ยอมรับว่าตนเองติดเหล้าแล้ว เพื่อจะเข้าสู่กระบวนการบำบัดรักษาต่อไป

-5-

เมื่อสามีคุณติดเหล้า

เคสภรรยาทะเลาะกับสามีที่ติดเหล้าเป็นปัญหาคลาสสิกอย่างหนึ่งในสังคมไทยที่ธวัชชัยหยิบยกขึ้นมา เขาฉายภาพให้เห็นว่า สภาพครอบครัวไทยส่วนใหญ่มักปลูกฝังว่า ภรรยาต้องรักสามี ต้องเป็นภรรยาที่ดี ดังนั้น เวลาสามีเมากลับบ้านมา ภรรยาก็คอยดูแล คอยปรนนิบัติ เมื่ออาเจียนก็คอยเก็บกวาดให้ ซึ่งธวัชชัยบอกว่า การกระทำเหล่านี้อาจไม่ได้ทำให้เขาเห็นคุณค่าในตัวเรา แต่กลับทำให้สามีได้ใจมากขึ้น

“สุราจะกดสมองส่วนคิดเอาไว้ เพราะฉะนั้น เขาจะไม่ได้คิดถึงความดีของเรา ไม่ใช่ว่าเราไม่มีความดีนะ แต่สามีจะเข้าใจว่าภรรยายอมรับการกระทำนี้ได้ คือเวลาคนหิวมากๆ ต้องกินข้าว เหม็นทั้งตัวก็อาบน้ำ เพราะสมองส่วนสัญชาตญาณทำงานทำให้เราต้องรักตัวเองก่อน แต่พอภรรยาดูแลสามี สามีก็อาจจะมองว่า ยังไงเราก็มาจะเก็บกวาดให้ นี่คือการส่งเสริมทางอ้อม คือการที่คุณยอมรับสิ่งนี้ไปแล้ว”

อีกปัญหาหนึ่งคือ ปัญหาในครอบครัว เมื่อลูกเห็นแม่โดนพ่อว่าตอนเมา ก็จะพลอยเกลียดพ่อไปด้วย จากประสบการณ์บำบัดคู่สามีภรรยาของธวัชชัย ภรรยาส่วนมากมักจะบอกว่า ไม่อยากเลิกกับสามี เพราะกลัวลูกไม่มีพ่อ แต่คำถามที่แท้จริงคือ ลูกยังเห็นพ่อเป็นพ่ออยู่ไหม ลูกบางคนไม่ได้เห็นพ่อ แต่เห็นแม่ที่ถูกกระทำมากกว่า

“จะมีสักกี่คนที่เข้าใจเรื่องสมองติดเหล้า คุณลองดูจำนวนผู้ติดเหล้า แล้วคนติดเหล้านั้นต้องมีภรรยา มีลูก มีครอบครัว ก็จะมีผู้ได้รับผลกระทบเพิ่มขึ้นเข้าไปอีก เพราะฉะนั้นไม่ต้องแปลกใจเลยว่า ทำไมมันเป็นปัญหา”

“ถ้าคุณเป็นภรรยาและแม่ ให้ดูแลตัวเองให้ดี มีความสุขให้ได้ก่อน ไม่งั้นจะส่งผลต่อลูก และลูกก็อาจจะมีปัญหาตามมา เราต้องรู้ว่า เขาไม่ได้พยายามจะออกมาจากตรงนั้น ยิ่งเราดึงเขา เราก็จะจมตามเขาไปด้วย สุดท้ายเราก็จะเหนื่อยและป่วย สิ่งที่ต้องทำคือญาติต้องดูแลตัวเองก่อน รักษาใจตัวเองก่อน”

-6-

สักวันจะเป็นเวลาของเรา

หลายคนอาจคิดว่า การรักษาด้วยการพบแพทย์และทานยาก็เพียงพอ แต่ธวัชชัยอธิบายว่า การที่จะถือว่าเป็นผู้ที่สามารถเลิกได้ต้องใช้เวลาราว 1-2 ปีขึ้นไป เพราะฉะนั้น การเลิกเหล้าไม่ใช่แค่การหยุดดื่มหรือทานยา แต่คือการปรับเปลี่ยนวิถีชีวิตของตนเอง

และเพราะสมองติดเหล้าไปแล้ว ทำให้การเกิดเหล้านั้นยากยิ่งขึ้น ซ้ำยังมีตัวกระตุ้นอยู่มากมายคอยแต่จะดึงรั้งผู้ดื่มให้กลับไปหาขวดเหล้า ซึ่งตัวกระตุ้นแบ่งเป็นภายนอก ได้แก่ อุปกรณ์การดื่ม สถานที่ที่เคยดื่ม เห็นเพื่อนดื่ม ส่วนตัวกระตุ้นภายในคือความรู้สึกทุกอย่างที่เรามี ไม่ว่าจะรู้สึกอะไร เราจะมีข้ออ้างในการดื่มให้ตนเองเสมอ

“ถ้าคนใกล้ตัวเราติดเหล้า อย่างแรกที่ต้องถามตัวเองคือ เขาดื่มเพราะตัวกระตุ้นอะไร เป็นเพราะเราไหม มันเป็นเรื่องภายใน เรื่องความเจ็บปวด ต้องมีการบำบัดที่มากกว่าหาหมอ กินยา เลิกเหล้า แต่ต้องขจัดความเจ็บปวดของเขาให้หมดไป”

“แต่ถ้าวันนี้คุณทุกข์ คุณจำเป็นต้องดูแลตัวเองก่อน หาคนช่วย ร้องไห้ออกมาให้เต็มที่ เพราะเราไม่ใช่คนวิเศษหรือสมบูรณ์แบบ สักวันหนึ่ง เราจะมีเวลาดูแลตัวเอง เข้าใจคนอื่น และเป็นพลังให้กับคนอื่นได้ มันอาจไม่ใช่วันนี้ แต่สักวันจะเป็นเวลาของเราเอง” ธวัชชัยกล่าวทิ้งท้ายการอบรม

หมายเหตุ: เก็บความจากการอบรม ‘5 เคล็ดลับช่วยคนรักเลิกเหล้าให้สำเร็จ’ จัดขึ้นวันที่ 4 ตุลาคม พ.ศ. 2562 โดยศูนย์ปรึกษาปัญหาสุรา 1413 สายด่วนเลิกเหล้า ที่โรงพยาบาลพระมงกุฎเกล้า

เรื่องและภาพ: ทีมงาน Alcohol Rhythm

The post ‘แล้วสักวันจะเป็นเวลาของเรา’: เข้า (ข้าง) ใจ มั่นคง และผ่อนปรน เพื่อช่วยคนรักให้เลิกเหล้าได้สำเร็จ appeared first on Alcohol Rhythm.

พ้นหลังอาคารหลากสีเข้าไปด้านใน ต้นไม้น้อย-ใหญ่ขึ้นทั่วบริเวณสุดลูกหูลูกตา ทราบว่ากินพื้นที่กว่าสองร้อยไร่ จากลมร้อนก็คลายเป็นร่มเย็น

เราได้พบกับผู้รักษาอาการติดเหล้าเรื้อรังที่เข้ามาฟื้นฟูร่างกายที่นี่ เธอส่งรอยยิ้มต้อนรับให้กับคนแปลกหน้า ใบหน้าปราศจากความกังวล ไม่ทิ้งร่องรอยจากความหวาดกลัวที่เรามักได้ยินมาเสมอว่า “คนที่เข้ามาที่นี่เสมือนถูกขังคุก” แต่เราอาจเข้าใจอะไรผิดไป ผู้หญิงที่อยู่ตรงหน้ากำลังพิสูจน์ให้เราเข้าใจเสียใหม่

“เราดื่มตั้งแต่อายุ 20 ปี เริ่มด้วยเหล้าขาว ดื่มมาเรื่อยๆ กับเพื่อนไม่เคยหยุด พอถึงจุดหนึ่งร่างกายไม่ไหว แย่มาก กินข้าวไม่ได้ เป็นลมบ่อย วันหนึ่งชักคาวงเหล้า ญาติเลยพามาส่งโรงพยาบาล” – เรือง (นามสมมติ) อายุ 45 ปี ผู้ป่วยบำบัดสุราหญิง เล่าถึงจุดเริ่มต้นของการเข้ามาบำบัดรักษาตัวที่สถาบันธัญญารักษ์

ในวัยเด็กเรืองบอกว่าเขาใช้ชีวิตแบบ “เกเรสุดเหวี่ยง” ตั้งแต่ขโมยเงินไปเล่นไพ่ “ป๊อกเด้ง” ไปจนถึงขโมยเหล้าจากร้านขายของชำที่บ้านไปแบ่งเพื่อน ตั้งวงร่วมดื่ม

สำหรับเรือง ช่วงเวลาที่ได้ดื่มเหล้าคือช่วงเวลาที่เธอนิยามว่า “สนุกมาก” ทำให้การดื่มเหล้ากลายเป็นกิจวัตรประจำวัน ที่ควบคู่ไปกับการทำงานก่อสร้างและดูแลต้นไม้ที่รีสอร์ทของญาติ

กระทั่งเกิดเหตุการณ์ชักคาวงเหล้าขึ้น เรืองเล่าว่า “เมื่อบำบัดรอบแรกเสร็จ ก็กลับไปดื่มกับเพื่อนต่อ แล้วก็โดนส่งตัวกลับมาใหม่ วนเวียนแบบนี้อยู่สามรอบ จนรอบที่สี่ ร่างกายและจิตใจบอกว่าต้องเอาชนะให้ได้ นอกจากบำบัดรักษาด้วยยา ก็เข้ากิจกรรมบำบัดฟื้นฟูและฝึกอาชีพ”

สถาบันบำบัดรักษาและฟื้นฟูผู้ติดยาเสพติดแห่งชาติบรมราชชนนี หรือสถาบันธัญญารักษ์เดิม เป็นหนึ่งในไม่กี่โรงพยาบาลที่มีหอบำบัดผู้ป่วยสุราโดยเฉพาะ และยังรับบำบัดผู้ติดสารเสพติดทุกชนิด

การบำบัดของสถาบันธัญญารักษ์ครอบคลุมตั้งแต่การบำบัดด้วยยา การฟื้นฟูร่างกายและฝึกอาชีพ ควบคู่ไปกับการจัดการศึกษานอกโรงเรียน (กศน.) สำหรับผู้ป่วยที่สนใจด้วย

เรืองบอกว่า หลังจากบำบัดรักษาด้วยยาเสร็จแล้ว ผู้ป่วยสามารถลงมาสังเกตการณ์กิจกรรมการบำบัดฟื้นฟูและการฝึกอาชีพ หรือที่เรียกกันว่า “ดูงาน” และหากผู้ป่วยต้องการจะเข้ารับการบำบัดฟื้นฟูและฝึกอาชีพต่อ ก็สามารถทำได้ โดยไม่เสียค่าใช้จ่าย

“ตอนที่บำบัดด้วยยา เราไม่ต้องทำอะไรเลยเพราะมีคนช่วยทุกอย่าง แค่กินกับนอนเพื่อให้ร่างกายเตรียมพร้อม  แต่พอตัดสินใจจะรับการฟื้นฟู เราจะกังวลเรื่องกฎที่เข้มงวดมากขึ้น แรกๆ ก็กลัวเรื่องกฎระเบียบนี่แหละ แต่พอเข้าใจ เราก็ไม่กลัว” เรืองอธิบายถึงการที่เธอไม่เข้าบำบัดฟื้นฟูในสามครั้งแรก ทำให้เธอต้องเข้าๆ ออกๆ การรักษาตัว จนต้องมาถึงสี่ครั้ง

เรืองบอกอีกว่า การบำบัดฟื้นฟูจะมีตารางเวลาชัดเจน มีการแบ่งหน้าที่งานกันทำในกลุ่มผู้เข้าบำบัด จากที่เคยกลัวกฎระเบียบ แต่เธอกลับมองใหม่ว่าการมีกฎดีกว่าไม่มี ทำให้เธอรู้สึกว่าได้ช่วยให้เลิกเหล้าได้จริงๆ

“บางคนอาจจะมองว่าที่นี่เหมือนเรือนจำ เหมือนถูกกักขัง แต่ที่นี่ไม่ได้เป็นแบบนั้น บรรยากาศดี พยาบาลใจดี เพื่อนๆ น่ารัก และอาหารอร่อย” เรืองยิ้ม

“ถ้ากลับไปคราวนี้ เพื่อนชวนดื่มเหล้าอีกจะทำยังไง” เราลองท้าทายเธอ

“ไม่แล้วแน่นอน” เรืองตอบทันทีด้วยน้ำเสียงหนักแน่นและว่า “ที่นี่สอนให้เราปฏิเสธเป็น คำว่าเพื่อนยังคงเหมือนเดิม แค่เราไม่ดื่มเท่านั้นเอง”

เรืองกำลังจะออกไปเริ่มต้นชีวิตใหม่ เธอบอกจะกลับไปทำงานที่รีสอร์ท ช่วยญาติดูแลต้นไม้เหมือนเดิม เพราะได้ฝึกอาชีพการเกษตรจากที่นี่เพิ่มมาแล้ว เธอทำได้ตั้งแต่เพาะต้นกล้า จนดูแลต้นไม้ทั้งสวนได้

เป็นไปได้ว่าจากที่ร่างกายร้อนด้วยฤทธิ์เหล้า พอเข้าบำบัดฟื้นฟู เรืองก็กลายเป็นคนมือเย็น

…

จากสถิติของกรมสุขภาพจิตในปี 2556 พบว่ามีผู้ติดสุราประมาณ 2.7 ล้านคน และประมาณร้อยละ 3.5 มีภาวะติดสุรา ถึงจะมีระบบการบำบัดสุรา แต่ก็พบว่าผู้ที่เข้าสู่ระบบมีไม่เกินร้อยละ 7 เท่านั้น

คำถามสำคัญคือ ทำไมผู้ป่วยถึงไม่เข้ารับบริการบำบัดรักษา นี่คือโจทย์ใหญ่ที่สังคมไทยกำลังแบกรับ

ไม่มีเงิน ไม่มีเวลา ขาดความเข้าใจว่าตนเองต้องไปที่ไหน หรือการติดภาพว่าการบำบัดเหล้าต้องเข้าไปอยู่ในที่น่ากลัว หรือกระทั่งกลัวว่าสังคมจะรู้และถูกตราหน้าว่าเป็นคนขี้เหล้า ก็อาจเป็นไปได้ทั้งหมด

ภาพชุดนี้พยายามทำความเข้าใจจังหวะชีวิตของผู้ติดเหล้าที่เข้าบำบัดรักษาในสถาบันธัญญารักษ์ นอกจากแสงสว่างที่ผู้เข้าฟื้นฟูจะได้พบด้วยตัวเองแล้ว อาจเป็นแสงสว่างของความเข้าใจใหม่ว่า ถ้าการติดเหล้าน่ากลัวสำหรับใครหลายคน การเลิกเหล้าก็จำเป็น และกระบวนการเลิกเหล้าไม่ได้น่ากลัวอย่างที่เชื่อกัน

1.เรือง (นามสมมติ) อายุ 45 ปี หนึ่งในผู้ป่วยที่เข้ารับการบำบัดสุราที่สถาบันธัญญารักษ์ ที่อาการพิษสุราเรื้อรังได้หมดลงไปแล้ว จากที่ก่อนหน้านี้เธอมีอาการถอนพิษรุนแรง เช่น ชัก เพ้อสับสน ซึ่งอาจนำไปสู่อุบัติเหตุหรือโรคแทรกซ้อนอื่นๆ ได้ การได้รับการบำบัดรักษาเร็วเท่าไหร่ โอกาสในการหายจากพิษสุราก็มีมากขึ้นเท่านั้น

2.เมื่อผู้ป่วยโรคพิษสุราเรื้อรังเข้าสู่สถาบันธัญญารักษ์แล้ว พวกเขาต้องเริ่มทำการบำบัดรักษาด้วยยาก่อน เพื่อให้ร่างกายหายจากอาการถอนพิษ ก่อนเตรียมก้าวสู่ขั้นตอนต่อไปคือการฟื้นฟู ในภาพเป็นผู้ป่วยชายที่อยู่ในช่วงบำบัดด้วยยากำลังเข้ารับการตรวจร่างกายประจำวัน

3.เมื่อร่างกายแข็งแรงและหายจากอาการพิษสุราเรื้อรังแล้ว ผู้ป่วยบางคนเลือกที่จะกลับบ้าน แต่บางคนเลือกที่จะทำการบำบัดฟื้นฟูร่างกายต่อ ดังเช่นผู้ป่วยในภาพ พวกเขากำลังรับประทานอาหารกลางวันร่วมกัน ก่อนจะแยกย้ายไปทำการฝึกอาชีพต่อในช่วงบ่าย

4.สมาชิกผู้ป่วยนั่งล้อมวงกันเพื่อฟังเพื่อนสมาชิกแบ่งปันประสบการณ์จากการติดสุราและสารเสพติด ส่วนสีชุดที่แตกต่างกันของผู้ป่วยไม่ใช่การอิงตารางเสื้อสีมงคลแต่อย่างใด แต่สีต่างๆ บอกสถานะที่แตกต่างกันของผู้ป่วย เช่น ผู้ป่วยที่สวมชุดสีม่วงเป็นผู้ป่วยที่อยู่ในระยะบำบัดรักษาด้วยยา ขณะที่ผู้ป่วยในชุดสีชมพูเป็นผู้ป่วยที่อยู่ในระยะฟื้นฟูร่างกาย

5.ช่วงบ่ายของวัน หากไม่มีการฝึกอาชีพ ผู้ป่วยจะเข้าประชุมกลุ่มโดยนำหลักการของ ‘สมาคมผู้ติดยาเสพติดนิรนาม’ (Narcotic Anonymous: NA) มาประยุกต์ใช้ อาทิ การผลัดกันอ่านข้อความที่เปลี่ยนความเชื่อเก่าๆ และให้แรงบันดาลใจ

6.ก่อนการประชุมจะจบลง ผู้ป่วยจะลุกขึ้นยืนจับมือกัน พร้อมทั้งเปล่งเสียงด้วยความมุ่งมั่นว่าตนเองจะไม่กลับไปติดสุราหรือใช้สารเสพติดทุกชนิดอีก

7.ที่หน้าตึกบำบัดฟื้นฟู รองเท้าของผู้ป่วยวางเรียงรายกันอยู่ บางคู่เขียนชื่อ บางคู่วาดรูป สร้างความแตกต่างและเอกลักษณ์เฉพาะตัว เป็นอีกหนึ่งในภาพสะท้อนตัวตนของผู้ป่วย

8.การฝึกอาชีพช่างไม้เป็นที่นิยมในหมู่ผู้ป่วยชาย โดยที่สถาบันฯ มีโรงไม้และอุปกรณ์เครื่องมือครบครันไว้ให้ฝึกทักษะ เริ่มตั้งแต่การขัดไม้ ฝึกใช้เครื่องมือช่าง ไปจนถึงการประกอบเฟอร์นิเจอร์ เช่น โต๊ะหรือเก้าอี้

9.ภายในห้องเรียนเสริมสวยที่มีบรรยากาศคล้ายกับร้านทำผมทั่วไป ผู้ป่วยหญิงที่เลือกเรียนเสริมสวยกำลังฝึกทักษะต่างๆ พวกเขาผลัดกันเป็นลูกค้าและช่างทำผม โดยมีอาจารย์ที่ปรึกษาคอยให้คำแนะนำอย่างใกล้ชิด

10.การฝึกอาชีพเกษตร เป็นการฝึกอาชีพที่ผู้ป่วยทั้งชายและหญิงเลือกเรียนรู้ ที่สถาบันฯ จะมีสวนและแปลงผักขนาดใหญ่ไว้ให้ฝึกตั้งแต่เริ่มเพาะต้นกล้า เจ้าหน้าที่สถาบันฯ บอกว่า ผักที่ผู้ป่วยปลูกร่วมกันเป็นผักปลอดสารพิษที่นำมาใช้ประกอบอาหารในสถาบันฯ ด้วย

11.แม้ในช่วงการบำบัดฟื้นฟูจะมีกฎเกณฑ์ที่ค่อนข้างเข้มงวด แต่ช่วงเวลาผ่อนคลาย เช่น การเต้นแอโรบิกหลังการประชุมกลุ่มด้วยเพลงลูกทุ่งจังหวะสนุกสนาน มีอาสาสมัคร 2-3 คนเต้นนำอยู่ด้านหน้า ก็เป็นกิจกรรมที่เรียกทั้งเหงื่อและรอยยิ้มจากผู้ป่วยทุกคนได้

The post Alcohol Rhythm เปลี่ยนจังหวะชีวิตคนติดเหล้า (Photo essay) appeared first on Alcohol Rhythm.