ตัดภาพมาที่ประเทศไทยซึ่งดูเหมือนจะประสบปัญหาในทำนองเดียวกัน จากสถิติของกรมสุขภาพจิตปี 2556 ระบุว่า มีผู้ติดสุราประมาณ 2.7 ล้านคนทั่วประเทศ และถึงจะมีระบบการบำบัดรักษาผู้ติดสุรา แต่ผู้ที่เข้ามาบำบัดในระบบกลับมีไม่เกินร้อยละ 7 ของผู้ป่วยทั้งหมดที่มีอยู่

การเข้ารับการบำบัดภาวะติดสุราอาจไม่ใช่เรื่องง่ายสำหรับทุกคน อย่างไรก็ดี เมื่อเทคโนโลยีก้าวหน้ามากขึ้น นักพัฒนาแอปพลิเคชันจึงพยายามเพิ่มการเข้าถึงทรัพยากร จัดสรรให้เกิดตัวเลือกสำหรับการบำบัดแอลกอฮอล์ ผ่านการสร้าง ‘แอปพลิเคชัน’ ที่มีบทเรียนช่วยเลิกเหล้า สร้างชุมชนแลกเปลี่ยนความรู้ ประสบการณ์ รวมถึงช่วยสังเกตสภาพอารมณ์และจิตใจของคุณ

Alcohol Rhythm เปลี่ยนจังหวะชีวิตคนติดเหล้า ชวนคุณทำความรู้จัก 19 แอปพลิเคชันที่จะมาเป็นผู้ช่วยบำบัด เลิกเหล้าให้กับคุณ และสามารถอยู่กับคุณได้ตลอด 24 ชั่วโมงขอแค่มีสมาร์ตโฟน

1. แอปพลิเคชัน ‘Pear reSET’ 

Pear reSET เป็นแอปฯ ทางการแพทย์ที่ช่วยรักษาความผิดปกติการใช้สารเสพติดและแอลกอฮอล์บนมือถือตัวแรก โดยได้รับการอนุมัติจากสำนักงานคณะกรรมการอาหารและยาในสหรัฐอเมริกา 

ผลการทดลองทางคลินิก 12 สัปดาห์ของผู้ป่วย 399 คน พบว่า Pear reSET ช่วยให้ผลการรักษาดีขึ้นอย่างมีนัยสำคัญ โดยอัตราการเลิกบุหรี่สูงขึ้น 40.3% เทียบกับ กับกลุ่มไม่ได้ใช้แอปฯ

แอปฯ นี้จะแนะนำวิธีการบำบัดแก่ผู้ใช้ผ่านชุดบทเรียนที่น่าสนใจ ซึ่งผู้ใช้สามารถเรียนจนจบบทได้ด้วยตัวเอง และทำแบบทดสอบหลังเรียนในแต่ละบทเพื่อรับรางวัลเสมือนจริง อย่างไรก็ดี Pear reSET สามารถดาวน์โหลดได้เฉพาะบุคคลที่มีอายุเกิน 17 ปีและมีใบสั่งยาจากแพทย์เท่านั้น 

2. แอปพลิเคชัน Sober Grid

Sober Grid เป็นแพลตฟอร์มชุมชนออนไลน์ คล้ายๆ Facebook โดยให้ผู้ใช้สามารถสร้างบัญชีส่วนตัว และเข้าไปมีส่วนร่วมกับคนอื่นๆ ที่กำลังบำบัดแอลกอฮอล์เหมือนกัน 

ทั้งนี้ ถ้าผู้ใช้เปิดระบุตำแหน่ง GPS จะสามารถพบปะกับคนอื่นๆ ที่พยายามเลิกดื่มเหมือนกันในบริเวณใกล้ๆ ทำให้สามารถทำความรู้จัก แลกเปลี่ยนความคิดเห็น และเคล็ดลับจากเพื่อนเลิกดื่มได้อย่างใกล้ชิด 

คุณลักษณะพิเศษอีกอย่างหนึ่งของแอปฯ นี้ คือ สามารถสร้างภารกิจที่ต้องทำประจำวัน เช่น อ่านคำคมแรงบันดาลใจ หรือเขียนสิ่งที่อยากขอบคุณลงในสมุดบันทึก เชื่อหรือไม่ว่า เมื่อคุณทำได้ตามเป้าหมายเล็กๆ น้อยๆ เหล่านี้ จะช่วยพัฒนาอารมณ์และลดความคิดเชิงลบไปได้มากทีเดียว

อย่างไรก็ตาม ถ้าคุณอยากใช้แอปฯ นี้โดยไม่ให้ใครรู้จัก ก็สามารถใช้ฟังก์ชันของแอปผ่านรูปแบบไม่ระบุตัวตนได้อีกทางหนึ่ง

3. แอปพลิเคชัน Nomo

Nomo เป็นนาฬิกาที่สามารถทำเครื่องหมายจุดเปลี่ยนทางอารมณ์ ซึ่งจะทำให้คุณสามารถสังเกตจังหวะ หรือช่วงเวลาที่อารมณ์คุณเกิดความเปลี่ยนแปลงได้อย่างชัดเจน รู้ว่าอะไรคือสิ่งที่รบกวนจิตใจ ทำให้คุณโกรธ เศร้า กระทั่งมีความสุข 

นอกจากนี้ คุณยังสามารถแบ่งปันความรู้สึกกลัว สุข หรือ อับอาย ที่มักพบเจอได้ในชีวิตประจำวันลงในแอปฯ เพื่อรับเอฟเฟ็กต์ก้อนกำลังใจใหญ่ๆ วิ่งใส่ให้คุณรู้สึกดีขึ้น และสามารถแบ่งปันไปยังกลุ่มผู้ใช้งานที่คุณอยากให้พวกเขาให้กำลังใจได้อย่าง เพื่อน ครอบครัว คู่รัก หรือคนที่คอยให้ปรึกษา  

ขอบอกเลยว่าแอปฯ นี้จะช่วยให้คุณรู้สึกโดดเดี่ยวน้อยลงเมื่อต้องบำบัดสารเสพติดหรือแอลกอฮอล์อย่างแน่นอน

4. แอปพลิเคชัน SoberTool

ถ้าวันไหนเกิดลังเลใจ อยากจะดื่มขึ้นมา ลองเรียกหาแอปฯ SoberTool ช่วยคุณดู   

แอปฯ นี้มีข้อความสร้างแรงบันดาลใจ ซึ่งจะแจ้งเตือนผู้บำบัดสารเสพติดหรือแอลกอฮอล์ทุกวันเพื่อให้บรรลุเป้าหมาย และสามารถรับรางวัลจากวันที่ไม่ดื่มได้อย่างง่ายๆ อีกทั้งยังช่วยคำนวณเงินออมโดยประมาณจากการไม่ดื่มแอลกอฮอล์ของผู้ใช้อีกด้วย 

หนึ่งในเครื่องมือที่มีเอกลักษณ์ที่สุดในแอปฯ นี้ ที่ไม่พูดถึงไม่ได้ คือ การทำความรู้จักตัวกระตุ้นและวิธีหลีกเลี่ยงอาการอยากดื่มกำเริบ หากผู้ใช้รู้สึกว่าอยากดื่มมาก เขาสามารถหาคำตอบว่าอะไรคือสาเหตุ และรับคำแนะนำผ่านข้อความที่เป็นประโยชน์ ส่งเสริมแรงบันดาลใจให้ไม่ดื่มได้

5. แอปพลิเคชัน WEconnect

WEconnect เป็นที่แอปฯ ที่จะแจ้งเตือนผู้ใช้ทุกวันเพื่อติดตามว่าคุณทำตามแผนการบำบัดอยู่หรือเปล่า และถ้าเริ่มรู้สึกโดดเดี่ยว หมดกำลังใจล่ะก็ แอปฯ ยังสามารถเตือนให้คุณออกไปพบปะผู้คน โทรหาใครสักคน ไม่ว่าจะเป็น เพื่อน คนรัก ครอบครัว เพื่อช่วยเติมกำลังใจให้ตนเอง กระทั่งมีฟังก์ชัน “SOS” ที่จะมอบความช่วยเหลือพิเศษตอนคุณรู้สึกแย่อีกด้วย  

ยิ่งไปกว่านั้น แอปฯ นี้สามารถเขียนบันทึกเหมือนไดอารี่ได้ตลอดทั้งวัน เช่น แปดโมงเช้าออกไปวิ่งที่สวนสาธารณะ บ่ายโมงไปพบแพทย์ ห้าโมงนั่งฟังเพลงหรือใช้เวลาอยู่กับธรรมชาติ และเป็นช่องทางแจ้งข่าวให้ผู้ใช้เข้าร่วมกิจกรรมต่างๆ เช่น ออกแบบวิธีบำบัดอย่างไรดี ในรูปแบบกลุ่มหรือการพูดคุยแบบตัวต่อตัวกับผู้สนับสนุน 

6. แอปพลิเคชัน rTribe

สำหรับผู้ที่ดาวน์โหลดแอปฯ นี้จะต้องทำการทดสอบ เพื่อประเมินความรุนแรงของการติดยาเสพติดหรือระดับความรุนแรงในการติดแอลกอฮอล์ และแอปฯ จะตอบสนองโดยป้อนผลลัพธ์ออกมาในรูปแบบคำแนะนำที่เกี่ยวกับแผนการบำบัด ซึ่งผู้ใช้สามารถสร้างบัญชีแบบไม่ระบุตัวตน เพื่อเชื่อมต่อกับเพื่อนผู้บำบัดคนอื่นๆ คอยบันทึกแผนการบำบัดของตัวเอง รวมถึงแบ่งปันขั้นตอนการบำบัดแก่เพื่อนๆ ได้ 

นอกจากนี้ แอปฯ ยังช่วยระบุช่วงเวลาที่ผู้ใช้รู้สึก “ถูกกระตุ้น” ให้ใช้สารเสพติดหรือดื่มแอลกอฮอล์ วิธีนี้จะช่วยวางแผนป้องกันการกำเริบของโรคและหาทางรับมือกับตัวกระตุ้นต่างๆ ทั้งยังมีบทความ วิดีโอ วิธีช่วยเหลือเบื้องต้นเมื่อเกิดอาการอยากดื่มหรือเสพให้แก่ผู้ใช้อีกด้วย

7. แอปพลิเคชัน AA Big Book Free – For Alcoholics Anonymous

AA Big Book Free ช่วยให้ผู้ใช้เข้าถึงเนื้อหาทั้งหมดเกี่ยวกับการเลิกแอลกอฮอล์ ซึ่งมาพร้อมกับโปรแกรมการค้นหาการนัดพบ พอดแคสต์ บทสวดมนต์ และเรื่องราวประสบการณ์ส่วนตัว 

ผู้ใช้สามารถใช้แอปฯ นี้ในการ ‘บุ๊คมาร์ก’ หรือเก็บประโยคที่ชอบ ที่มีความหมายต่อชีวิตพวกเขา และสร้างบันทึกความคิดเห็นส่วนตัวได้ในแต่ละบท ทั้งยังมีเครื่องคำนวณการไม่ดื่มของผู้ใช้ เพื่อให้ติดตามความคืบหน้าการบำบัดแอลกอฮอล์ได้

8. แอปพลิเคชัน 24 Hours a Day

 24 Hours a Day สร้างจากหนังสือขายดีของ Richard Walker ตัวแอปฯ มาพร้อมกับ การอ่านทำสมาธิ 366 วัน ที่ผู้ใช้สามารถอ่านได้ตลอดทุกช่วงเวลา ยามที่รู้สึกว่าต้องการแรงสนับสนุน 

ไม่เพียงแต่จะอ่านบทความได้อย่างสะดวกสบาย ผู้ใช้ยังสามารถแบ่งปันข้อความที่ชอบกับเพื่อนผ่านอีเมลหรือระบบส่งข้อความในโทรศัพท์ ค้นหาวิธีทำสมาธิผ่านการใช้คีย์เวิร์ด และแจ้งเตือนให้คุณอ่านบทความอยู่เป็นประจำ ถือเป็นเครื่องมือที่ดีในการช่วยให้ผู้ใช้ลดความอยากดื่มแอลกอฮอล์ 

9. แอปพลิเคชัน 12 Steps AA Companion

12 Steps AA Companion เหมาะสำหรับคนที่เข้าร่วมบำบัดแอลกอฮอล์กับกลุ่ม Alcoholics Anonymous ซึ่งแอปฯ นี้จะมีเนื้อหาเกี่ยวกับวิธีการบำบัดผู้ติดสุรา โดยผู้ใช้สามารถอ่านบทสวด คำสัญญา เน้นจุดสำคัญบนข้อความ และแลกเปลี่ยนเรื่องราวที่บันทึก โดยแต่ละขั้นตอนเป็นส่วนหนึ่งของกระบวนการบำบัดและฟื้นฟู

10. แอปพลิเคชัน Came to Believe in Sobriety

Came to Believe in Sobriety แอปฯ ที่ใช้งานง่าย ถูกออกแบบโดยอดีตผู้ติดยาและผู้ติดแอลกฮฮล์ เพื่อให้การสนับสนุนคนบำบัดแอลกอฮอล์นี้ จะมีตัวละครนกฮูกนำผู้ใช้ไปสู่การฟื้นตัว ช่วยในการตั้งเป้าหมาย บันทึกความคืบหน้า และฉลองให้กับความอดทน หรือเหตุการณ์ต่างๆ ที่สำคัญต่อผู้ใช้ 

จุดเด่นของแอปฯ นี้ คือ โทนของความสนุกสนานและเป็นมิตร เหมาะสำหรับผู้คนทุกวัยที่กำลังฟื้นฟูจากอาการติดแอลกอฮอล์

11. แอปพลิเคชัน SMART Recovery Cost Benefit Analysis

The SMART Recovery Cost Benefit Analysis (CBA) เป็นส่วนเสริมของ SMART Recovery groups ใช้เครื่องมือ CBA หรือการประเมินของคำถาม 4 ข้อ ประกอบไปด้วย  

1 ข้อดีของการใช้ / ทำคืออะไร?

2 ข้อเสียของการใช้ / ทำคืออะไร?

3 ข้อดีของการไม่ใช้ / ไม่ทำคืออะไร?

4 ข้อเสียของการไม่ใช้ / ไม่ทำคืออะไร?

การตอบคำถามเหล่านี้จะทำให้ผู้ใช้ได้ทบทวนตัวเอง และช่วยให้ผู้คนจำนวนมากฟื้นฟูจากการเสพติดตั้งแต่การใช้สารเสพติด แอลกอฮอล์ ไปจนถึงการเสพติดทางเพศ ได้ง่ายขึ้น 

12. แอปพลิเคชัน Headspace

Headspace ออกแบบมาเพื่อให้การนั่งทำสมาธิเป็นเรื่องง่ายและสะดวก ซึ่งการนั่งสมาธิสามารถสร้างฐานคิดแบบใหม่ ๆ อีกทั้งช่วยให้มองโลกในแง่บวกมากกว่าแง่ลบ โดยการศึกษา ระบุว่า การทำสมาธิสามารถทำให้จิตใจสงบและช่วยลดความเครียดทางจิตใจได้ เช่น ความวิตกกังวล ความเจ็บปวดและภาวะซึมเศร้า เพราะงั้นจึงเป็นอีกหนึ่งทางเลือกหนึ่งที่ดีสำหรับการบำบัดหรือเลิกเหล้า

13. แอปพลิเคชัน Simple Habit

อีกหนึ่งแอปพลิเคชันที่ออกแบบมาให้ใช้งานง่ายสำหรับการทำสมาธิ ยิ่งถ้าวิถีชีวิตของคุณพบเจอแต่ความวุ่นวาย นี่เป็นเครื่องมือที่ยอดเยี่ยมที่จะช่วยให้ผ่อนคลาย ลดความเครียด และหายใจช้าลง ไม่ว่าจะเจอเหตุการณ์ที่ดูจะสร้างความวิตกกังวล เช่น เช้านี้ต้องเข้าประชุมใหญ่หรือนัดเดทครั้งแรก ทั้งยังเป็นเครื่องมือทำให้นอนหลับสบายได้อีกด้วย

เพราะการพักผ่อนก็เป็นอีกเรื่องสำคัญที่ทำให้สุขภาพหลังเลิกเหล้าอย่างไรล่ะ

14. แอปพลิเคชัน Tide

การสร้างความสมดุลเรื่องงานและชีวิตให้ดีเป็นสิ่งที่สำคัญมาก โดยเฉพาะในช่วงที่กำลังบำบัดอาการติดสารเสพติดหรือแอลกอฮอล์ เพราะเป็นช่วงที่ง่ายต่อการเกิดความเครียด ซึ่งเจ้าความเครียดนี้ก็มักผลักดันให้กลับไปติดสุราหรือยาเสพติดอีก

Tide จะช่วยให้ผู้ใช้มีสมาธิและทำงานได้อย่างมีประสิทธิภาพมากขึ้นด้วยเสียงชวนผ่อนคลายเล็กๆ น้อยๆ เช่น เสียงป่า เสียงฝน เสียงทะเล และตัวจับเวลา โดยตัวจับเวลาสร้างสมาธิสามารถตั้งได้นานถึงครั้งละ 25 นาที และคั่นด้วยช่วงพักสั้น ๆ 5 นาที เมื่อมีสมาธิทำงานมากขึ้น งานสำเร็จลุล่วง ก็จะมีเวลาพักผ่อนที่ดีมากขึ้น ถือเป็นตัวจัดระเบียบชีวิตอีกหนึ่งแอปฯ ที่น่าสนใจ 

15. แอปพลิเคชัน Strides

Strides ช่วยให้ผู้ใช้มีความรับผิดชอบ และกำหนดความก้าวหน้าเพื่อไปสู่เป้าหมายของตนเอง 

ผู้ดาวน์โหลดแอปฯ นี้สามารถติดตาม วิธีการกินอาหารที่ดี วิธีทำสมาธิ การออกกำลัง และอื่นๆ โดย Stridesให้ผู้ใช้ปรับแต่งประเภทของการติดตามได้ 4 ประเภท คือ 

1 เลือก ‘Target’ ถ้าต้องการไปถึงเป้าหมายในเวลาที่แน่นอน 

2 เลือก ‘Habit’ ถ้าต้องการเลิกพฤติกรรมที่ไม่ดี 

3 เลือก ‘Average” เพื่อติดตามค่าเฉลี่ยในช่วงเวลาหนึ่งๆ 

และ 4 เลือก ‘Milestones’ เพื่อติดตามความก้าวของผู้ใช้เพื่อทำโครงการให้สำเร็จ 

16. แอปพลิเคชัน Yonder

ท่ามกลางช่วงเวลาของการบำบัด บางคนอาจต้องการประสบการณ์การท่องเที่ยวใหม่ๆ เพื่อทำให้จิตใจผ่อนคลาย และหลงลืมการดื่มแอลกอฮอล์ไป Yonder จะช่วยวางแผนการผจญภัยครั้งใหม่ของผู้ใช้ โดยสามารถวางแผนการเดินทาง ทั้งเดินป่า ทริปพายเรือคายัค ปีนเขา ฯลฯ ที่จะทำให้คุณมีสุขภาพกายและสุขภาพใจที่ดีขึ้น

17. แอปพลิเคชัน Forks Over Knives

แอปฯ นี้ออกแบบโดยผู้สร้างภาพยนตร์เรื่อง Forks Over Knives และมีสูตรอาหารที่มาจากพืชผัก มากกว่า 300 สูตร ที่จะช่วยให้ผู้ใช้ได้กินอาหารคลีนและผ่านการแปรรูปน้อยที่สุด 

โดยแต่ละเมนูมีวิธีทำอาการแบบทีละขั้นตอน และยังมีรูปภาพที่ช่วยให้เตรียมอาหารได้อย่างง่าย ๆ ซึ่งผู้ใช้สามารถสร้างบันทึกอาหารจารโปรดและสร้างรายการการซื้อของได้อีกด้วย ถ้าลด ละ เลิกจากการดื่มเหล้าได้แล้ว ก็อย่าลืมหันมาใส่ใจอาหารการกินเพื่อสุขภาพที่ดีอย่างยั่งยืน

18. แอปพลิเคชัน Nudge

แอปฯ นี้สามารถ ‘ติดตาม’ กิจกรรมทั้งหมดของผู้ใช้ ทั้งจำนวนก้าวเดิน การวิ่ง และ Apple Health เพื่อช่วยให้บรรลุเป้าหมายในการอดอาหารหรือลดน้ำหนัก 

แอปฯ นี้สามารถเชื่อต่อกับชมรมต่าง ๆ เพื่อรับคำแนะนำ การสนับสนุน และแรงบันดาลใจจากผู้ใช้งานคนอื่นได้ 

Nudge ยังเชื่อมต่อคุณกับโค้ชส่วนตัวของผู้ใช้ ถ้าหากต้องการรักษาสุขภาพหลังเลิกดื่มและแรงบันดาลใจมากกว่าเดิม Nudge ก็เป็นอีกตัวเลือกที่ไม่เลว

19. แอปพลิเคชัน Lose It!

แม้ว่า Lose it! จะเป็นแอปฯ ที่ดูเหมือนใช้เพื่อลดน้ำหนัก แต่ด้วยฟังก์ชันสูตรอาหารเพื่อสุขภาพ และภารกิจท้าทายในการออกกำลังกาย ตลอดจนวิธีติดตามเป้าหมายการออกกำลังกายของผู้ใช้ รวมถึงคุณประโยชน์ที่เป็นเอกลักษณ์ คือ การมี The embodyDNA ที่ให้ข้อมูลเชิงลึกเกี่ยวกับอาหาร เครื่องดื่มและกิจกรรมที่สามารถช่วยให้ลดน้ำหนัก ทำให้เป็นอีกแอปฯ หนึ่งที่เราอยากให้คุณรู้จักไว้เพื่อรักษาสุขภาพของตนเองในระยะยาว

ที่กล่าวมาทั้งหมด คือ แอปฯ ที่เปรียบเสมือนเพื่อนแท้ คอยชุบชูใจในสถานการณ์ความเมาและไม่เมาที่ผ่านเข้ามาในชีวิต ถ้าใครอ่านมาถึงตรงนี้แล้วรู้สึกอยากบำบัดอาการติดเหล้าหรืออยากเป็นตัวช่วยผลักดันให้คนที่ติดเหล้า ลด ละ เลิกเหล้าให้ได้นั้น เพียงแค่คว้าโทรศัพท์ แล้วกดเลือกดาวน์โหลดแอปฯ ตามที่ต้องการ เพียงเท่านี้การเดินทางบำบัดก็สามารถเกิดขึ้นได้อย่างง่ายดาย และเท่ากับว่าจุดหมายการเลิกเหล้าได้ใกล้เข้ามาอีกขั้น

https://www.rehabs.com/smartphone-apps-for-recovery/?fbclid=IwAR1OrOaVdMaWS79Hq4QomY0Uu5eIdDgEpLaOR5JIh067nTNB9DOKHN_oCSE

เรื่องและภาพ: ทีมงาน Alcohol Rhythm

The post ‘ติดเหล้าไม่โดดเดี่ยว’ 19 แอปพลิเคชันที่จะช่วยคุณเลิกเหล้า appeared first on Alcohol Rhythm.

ทั้งนี้ ในช่วงหลายปีที่ผ่านมา หน่วยงานด้านสาธารณสุขและภาคส่วนที่เกี่ยวข้อง ได้ร่วมกันพัฒนานวัตกรรมที่ช่วยบรรเทาปัญหาดังกล่าว ตั้งแต่ต้นทางอย่างการป้องกันนักดื่มหน้าใหม่ ไปจนถึงปลายทาง อย่างการติดตามดูแลผู้ป่วยจากการติดสุราหลังได้รับการบำบัดรักษา 

ดร.หรรษา เศรษฐบุปผา อาจารย์กลุ่มวิชาการพยาบาลจิตเวช คณะพยาบาลศาสตร์ มหาวิทยาลัยเชียงใหม่ คือบุคลากรที่คลุกคลีกับการแก้ไขปัญหาสุขภาพอันเกี่ยวเนื่องจากสารเสพติดมายาวนาน โดยโครงการหนึ่งที่นับเป็นผลงานชิ้นโบว์แดง คือโปรแกรม ‘ใกล้บ้าน สมานใจ’ ที่ช่วยประคับประคองผู้ติดสุราหลังเข้ารับการบำบัด ให้กลับมาใช้ชีวิตได้ตามปกติ และสามารถลด ละ เลิก ได้จริงโดยที่ไม่กลับไปติดสุราซ้ำอีก โดยอาศัยการลงพื้นที่และเฝ้าติดตามอย่างใกล้ชิดจากบุคลากรด้านสุขภาพภายในชุมชน 

สำหรับประสิทธิผลในการนำโปรแกรมใกล้บ้านสมานใจไปใช้ทั่วประเทศ ในปี 2554-2555 พบว่า เมื่อผู้ติดสุราได้รับการดูแลติดตามเยี่ยมบ้านตามโปรแกรม สามารถลดการดื่มสุราได้ถึงร้อยละ 90-98 เลิกดื่มสุราได้ถึงร้อยละ 29-35 มีการกลับไปรักษาซ้ำลดลงและมีคุณภาพชีวิตที่ดีขึ้น โดยปัจจุบันกรมควบคุมโรค กระทรวงสาธารณสุข ได้ประกาศเป็นนโยบายให้โรงพยาบาลทั่วประเทศ ใช้โปรแกรมนี้เป็นหนึ่งในชุดเครื่องมือสำหรับบำบัดผู้ติดสุราหลังจำหน่าย 

Alcohol Rhythm ถือโอกาสนี้สนทนากับ ดร.หรรษา ว่าด้วยที่มาที่ไปและกระบวนการของโปรแกรม‘ใกล้บ้าน สมานใจ’ ตลอดจนวิธีคิดและมุมมองต่อปัญหาผู้ติดสุราในประเทศไทย 

อยากให้อาจารย์ช่วยเล่าที่มาที่ไปของโปรแกรม ‘ใกล้บ้าน สมานใจ’ ให้ฟังคร่าวๆ

ใกล้บ้านสมานใจ พัฒนาขึ้นมาภายใต้แนวคิด ‘การบำบัดดูแลเชิงรุกในชุมชน’ ซึ่งตั้งต้นมาจากงานวิจัยในอเมริกา ที่ใช้วิธีการนี้ช่วยเหลือผู้ที่มีปัญหาจิตเวชหลังออกจากโรงพยาบาล ไม่ให้ต้องกลับเข้าโรงพยาบาลอีก และสามารถใช้ชีวิตอยู่ในชุมชนได้นานที่สุดโดยให้บุคลากรด้านสุขภาพที่อยู่ในพื้นที่ เข้าไปช่วยดูแล ประคับประคอง และให้คำปรึกษา

เราจึงนำแนวคิดนี้มาปรับใช้กับผู้ที่มีปัญหาจากการดื่มสุรา โดยทำเป็นงานวิจัยที่เกิดจากความร่วมมือกันของแผนวิจัยระบบสุรา (IMAP) คณะพยาบาลศาสตร์ มหาวิทยาลัยเชียงใหม่  โรงพยาบาลสวนปรุง  และโรงพยาบาลจอมทอง เชียงใหม่ เป้าหมายคือมุ่งเน้นการช่วยเหลือติดตามในเชิงรุก โดยอาศัยทีมบุคลากรด้านสุขภาพที่รับผิดชอบในพื้นที่ที่ผู้ติดสุราอาศัยอยู่ ร่วมกับการประคับประคอง ดูแลให้กำลังใจจากญาติและครอบครัว เพื่อช่วยให้ผู้ติดสุราหลังการบำบัดสามารถลด ละ เลิกการดื่มสุรา และไม่กลับไปติดสุราซ้ำอีก 

ช่วงแรกที่เริ่มโครงการนี้ ค้นพบอะไรบ้าง

เราพบว่า ผู้ติดสุราส่วนใหญ่ เขาจะมีปัญหาจากการดื่มสุรา และติดสุรา พอเข้ามาโรงพยาบาล เราแก้เรื่องทางกายได้ คึอช่วยถอนพิษสุรา แต่เราจะพบว่า ผู้ติดสุราเหล่านี้ จะเข้าออกโรงพยาบาลบ่อยมาก บางคนกลับมา 40-60 ครั้ง ในระยะเวลา 20-30 ปี จึงพยายามหาสาเหตุว่าเกิดจากอะไร ก็พบว่า คนเหล่านี้แม้จะรักษาทางกายแล้ว แต่ยังมีปัญหาเรื่องติดทางใจ เช่น เมื่อรักษาทางกายออกจากโรงพยาบาลไปแล้ว กลับไปอยู่ในชุมชน เจอสิ่งยั่วยุ หรือเจอปัญหาชีวิต ก็กลับไปดื่มอีก และกลับมาเป็นโรคติดสุราซ้ำแล้วซ้ำอีก

แผนงานวิจัยระบบสุรา จึงมีความคิดว่า น่าจะมีแนวทางประคับประคองคนเหล่านี้ให้มีประสิทธิภาพมากขึ้น เพราะโรคติดสุราไม่เหมือนโรคทั่วไปที่รักษาแล้วหายขาด แต่โรคนี้มันมีทั้งติดทางกาย และติดทางใจ จึงเป็นที่มาที่ไปว่า จะทำอย่างไรให้คนที่เข้ามารักษาอาการทางกายแล้ว กลับออกไปใช้ชีวิตในชุมชนได้นานขึ้น โดยไม่ต้องกลับมารักษาอีก 

ด้วยเหตุนี้เราจึงเห็นว่า การบำบัดดูแลเชิงรุกในชุมชน น่าจะเป็นวิธีที่เหมาะที่จะช่วยเหลือคนกลุ่มนี้ได้ ก็เลยทำเป็นงานวิจัยเชิงปฏิบัติการแบบมีส่วนร่วม โดยพัฒนาโปรแกรม ‘ใกล้บ้าน สมานใจ’ ขึ้นมาในพื้นที่จังหวัดเชียงใหม่ก่อน ใช้วิธีการลงพื้นที่ ซึ่งไม่ใช่แค่การเยี่ยมบ้านอย่างเดียว แต่เราใส่การบำบัดดูแลเข้าไปด้วย ซึ่งประกอบด้วย 3 ด้าน 9 องค์ประกอบ ที่ได้มาจากงานวิจัย

3 ด้าน 9 องค์ประกอบที่ว่า มีอะไรบ้าง และนำไปปฏิบัติอย่างไร

3 ด้าน คือ 1) การดูแล ประกอบด้วย เรื่องยา การให้คำปรึกษา และการเข้ารับบริการสุขภาพ  2) การฟื้นฟูสภาพ จะเน้นเรื่องการส่งเสริมสุขภาพ และการดำเนินชีวิตประจำวัน  3) การบริการสนับสนุนและประคับประคอง ประกอบด้วยเรื่องโอกาสในการทำงาน การจัดการเอกสารต่างๆ การช่วยเหลือเรื่องที่พักอาศัย และการจัดการค่าใช้จ่าย 

พอเรามี 3 ด้าน 9 องค์ประกอบที่ว่ามา ก็นำมาสู่การปฏิบัติ ลงพื้นที่ เพื่อบำบัดดูแล โดยจะลงทั้งหมด 10 ครั้งใน 1 ปี โดย 5 ครั้งแรก เราจะลงสัปดาห์ละครั้ง 5 สัปดาห์ติดต่อกัน เพื่อจะทำกระบวนการบำบัดให้ครบ 9 องค์ประกอบ

ครั้งแรก จะดูเรื่องที่อยู่อาศัยกับกิจวัตรประจำวัน กำจัดสิ่งที่ยั่วยุ เช่น ขวดสุรา ขวดเบียร์ เพื่อจะได้ไม่มีตัวกระตุ้น ส่วนกิจวัตรประจำวัน ก็จะให้เขาดูแลในส่วนของการแต่งกาย เสื้อผ้า ความสะอาด 

ครั้งที่สอง เป็นเรื่องของการดูแลตรวจสอบปัญหาอื่นๆ ที่เกี่ยวเนื่องมาจากการดื่มสุรา เช่น เวลาที่เขาอาจเมาค้างมา หรือถอนพิษมา ถ่ายเป็นเลือด เขาก็จะได้รับการชี้แนะว่าต้องทำอย่างไร ควรปรับพฤติกรรมแบบไหน 

ครั้งที่สาม จะเป็นเรื่องการดูแลสุขภาพกายและใจ ทางกายก็เช่น การรับประทานยาให้สม่ำเสมอ รู้ว่าผลของยาคืออะไร ส่วนทางใจ ก็เช่นการสอนให้รู้จักขอโทษ รู้จักยอมรับความผิดพลาด ที่สำคัญคือ เวลามีสิ่งเร้า หรือมีคนมาชวน จะปฏิเสธยังไง เพราะบางคนปฏิเสธไม่เป็น เวลามีคนชวนไปดื่ม ควบคุมตัวเองไม่ได้ พวกนี้เราจะฝึกทักษะให้หมดเลย

ครั้งที่สี่ เป็นเรื่องของงานกับเงิน ตามไปดูว่าการทำงานเป็นยังไงบ้าง มีอะไรขาดตกบกพร่องมั้ย หรือไปทำงานแล้วยังดื่มสุราอยู่มั้ย บางคนเป็นช่างฝีมือดี แต่พอติดสุราแล้วทำงานไม่ได้ มือไม้สั่น มีผลข้างเคียง ก็จะทำให้เขาเสียโอกาสในการทำงาน แล้วผลที่ตามมาก็คือเงินขาดมือ สุดท้ายก็วนเป็นวัฏจักร 

หรือสำหรับคนที่ยังไม่มีงาน บางทีบุคลากรด้านสุขภาพที่ไปลงพื้นที่ ก็อาจช่วยออกหน้าให้ เช่น พาไปฝากงานตามปั๊มน้ำมัน ช่วยยืนยันว่าคนนี้ทำงานได้นะ ไม่ติดเหล้าแล้ว เพราะเมื่อเขามีงานทำ เขาก็จะรู้สึกว่ามีคุณค่าในตัวเองมากขึ้น ส่วนด้านการเงิน ก็จะสอนให้เขารู้จักการออม งดดื่ม แล้วเอาเงินที่จะไปดื่มมาหยอดกระปุกออมสิน ทำเป็นบัญชีครัวเรือน

นั่นคือการดูแลต่อเนื่อง 4 สัปดาห์ พอสัปดาห์ที่ 5 เราจะเช็คว่ามีปัญหาตรงไหนบ้างที่ยังไม่ได้แก้ไข เป็นการเช็ครอบสุดท้ายเพื่อดูว่าก๊อกไหนยังรั่วอยู่ ถ้าเจอตรงไหนรั่ว ก็อุดมันซ้ำ ซึ่งการเยี่ยมครั้งที่ 5 นี้ จะเป็นแนวทางของการเยี่ยมครั้งที่ 6 – 10 เพราะหลังจากครั้งนี้ เราจะไม่มาทุกสัปดาห์แล้ว แต่จะเว้นระยะหนึ่งเดือน สามเดือน หกเดือน เก้าเดือน สิบสองสองเดือน จนครบ 10 ครั้งในหนึ่งปีพอดี

โดยในครั้งที่ 5 เราจะให้เขาทำหนังสือสัญญาไว้ แล้วลงชื่อสามฝ่าย คนตัวเขาเอง ญาติหรือครอบคัว และบุคลากรผู้ดูแล ในสัญญาจะให้เขาเขียนถ้อยคำไว้ เช่น ถ้ามีคนชวนกินเหล้า ข้าพเจ้าจะปฏิเสธ, ข้าพเจ้าจะพูดดีๆ กับภรรยา ไม่ใช้อารมณ์ เพื่อจะได้ไม่นำไปสู่การทะเลาะวิวาท, ข้าพเจ้าจะดูแลร่างกาย ออกกำลังกายเพื่อให้ร่างกายแข็งแรง เป็นต้น พอทำสัญญาแล้ว การเยี่ยมตั้งแต่ครั้งที่ 6 เป็นต้นไป ซึ่งมีระยะห่าง เราก็ต้องวัดใจเขา จะบอกเขาว่าเราไม่ได้มาบ่อยแล้วนะ เพราะเรารู้ว่าคุณจะพยายามเปลี่ยนแปลงตัวเอง

การลงพื้นที่ช่วงแรก จำเป็นต้องเช็คให้ครบทุกองค์ประกอบไหม เพราะแต่ละคนก็อาจมีปัญหาต่างกันไป ทำไมไม่เจาะจงไปที่ปัญหารายบุคคลไปเลย

เราก็เคยคิดแบบนั้น แต่เอาเข้าจริงแล้ว เวลาเราลงพื้นที่ เราไม่มีทางรู้ร้อยเปอร์เซนต์หรอกว่าใครมีปัญหาอะไร ความเชื่อพื้นฐานของเราคือ อาจมีอะไรบางอย่างซึ่งเขาไม่บอก แล้วในเมื่อไหนๆ เราพบว่า 9 องค์ประกอบนี้แหละ คือตัวการที่นำไปสู่การดื่มสุราซ้ำ ฉะนั้นเราก็ดูแลทั้ง 9 องค์ประกอบเลยละกัน 

เป้าหมายของโปรแกรมนี้ คือการทำให้เขาเลิกโดยเด็ดขาดเลยไหม

ไม่ใช่ โปรแกรมนี้เราไม่ได้เน้นให้เลิก เพราะส่วนใหญ่คนเหล่านี้จะดื่มมานาน ดื่มเยอะ อย่างต่ำๆ ก็ยี่สิบปีขึ้นไป ฉะนั้นเป้าหมายจึงไม่ใช่การทำให้เลิกขาด เขาอาจยังดื่มอยู่ก็ได้ แต่อย่าดื่มจนป่วยอีก ทีนี้ สิ่งที่เราได้มาเป็นของแถม คือมีคนที่เลิกขาดได้ถึง 29-35% ซึ่งเป็นสิ่งที่เราตื่นเต้นมาก และแสดงให้เห็นว่าแนวคิดที่เราใช้ สามารถช่วยปิดช่องว่างที่จะทำให้เขากลับไปดื่มได้จริง 

จากที่เล่าว่าเริ่มต้นทดลองใช้ในเชียงใหม่ หลังจากนั้นทำอย่างไรให้โปรแกรมนี้ยกระดับไปสู่ระดับประเทศได้

จากโมเดลที่เล่าให้ฟัง ซึ่งเราทดลองนำไปใช้ในพื้นที่เชียงใหม่ ก็ได้นำมาสู่การทำวิจัยชุดที่สอง เพื่อศึกษาว่าโมเดลนี้สามารถนำไปใช้ในวงกว้างได้หรือไม่ คือการศึกษาผลลัพธ์ทางกระบวนการ เพื่อทดสอบว่า ทำได้ไหม ทำได้จริงรึเปล่า ทำแล้วเป็นที่พอใจของผู้ติดสุรา รวมถึงญาติและบุคลากรด้านสุขภาพไหม 

อีกส่วนคือการวัดผลลัพธ์ทางคลินิค คือลดการดื่มลงได้จริงรึเปล่า ความรู้สึกมีคุณค่าในตัวเองเป็นยังไง คุณภาพชีวิตเป็นยังไง 

ส่วนสุดท้าย คือการดูต้นทุนประสิทธิผล ว่าใช้แล้วสิ้นเปลืองค่าใช้จ่ายไหม เหมาะสำหรับการนำไปปรับใช้ในนโยบายระดับประเทศไหม มีความคุ้มค่าคุ้มทุนไหม 

โดยเราทำการศึกษาใน 4 ภูมิภาค ทั่วประเทศ ตั้งต้นจากโรงพยาบาลจิตเวช ในสังกัดกรมสุขภาพจิต กระทรวงสาธารณสุข โดยอาศัยความร่วมมือจากโรงพยาบาลชุมชนที่เป็นลูกข่ายของโรงพยาบาลจิตเวชนั้นๆ ใช้เวลาศึกษาอยู่ราวๆ สองปี ซึ่งได้คำตอบที่น่าสนใจคือ สามารถลดละเลิกการดื่มสุรา เฉลี่ยในระดับประเทศได้ 95-98 % โดยมีคนที่สามารถเลิกดื่มได้ 29-35% อย่างที่บอกไป

ส่วนผลลัพธ์ทางคลินิก เราพบว่าคุณภาพชีวิตเขาดีขึ้นจริง มีปัญหาจากการดื่มสุราลดลง ส่วนผลลัพธ์ทางกระบวนการ เราพบว่าผู้ติดสุราพอใจกับสิ่งที่เกิดขึ้น โดยเราประเมินจากประโยชน์ที่เกิดขึ้นกับเขา ผลที่ได้คือ เขาบอกว่าเขาได้ประโยชน์จริง เพราะสามารถกลับไปทำงานได้ เขามีเงินเพียงพอสำหรับใช้จ่าย เขาสุขภาพแข็งแรงขึ้น ที่สำคัญคือเขาเป็นที่ยอมรับของคนในหมู่บ้านและชุมชน ไม่ถูกมองเป็นขยะของสังคมอีกต่อไป

ส่วนความพึงพอใจของญาติ ก็เป็นไปในทำนองเดียวกัน คือรู้สึกว่าได้คนของเขากลับคืนมา บางรายร้องไห้ บอกว่ายิ่งกว่าถูกล็อตเตอรี่รางวัลที่หนึ่ง เพราะบางกรณี ช่วงที่เขายังติดสุรานั้น ถึงกับต้องขายบ้าน ขายรถ ขายที่ดิน ถูกไล่ออกจากงาน

มีกรณีตัวอย่างที่น่าสนใจไหม

มีเคสหนึ่งเราตามไปเยี่ยม อยู่ที่ลำปาง พบว่าเขาไม่เหลืออะไรเลย เคยทำงานราชการ ก็ถูกไล่ออก แม้เจ้านายจะให้ไปบำบัดแล้ว กลับมาก็ยังเลิกไม่ได้ สุดท้ายเขาสูญเสียทุกอย่าง แต่พอมีโปรแกรมนี้ลงไป ใช้เวลาหนึ่งปีเต็ม ปรากฏว่าหลังจากการติดตามผลเมื่อผ่านไปสามปี เขาได้งานกลับคืนมาทั้งหมด ได้ที่ดินใหม่ เริ่มต้นครอบครัวใหม่ ที่สำคัญคือ แม่เขาพูดจากปากเลยว่า ต่อให้ไฟไหม้บ้าน ก็ยังไม่เสียหายเท่ากับลูกติดเหล้า เพราะเขาเหมือนได้รับชีวิตใหม่ 

อีกเคสที่เป็นเคสคลาสสิก คือลุงคนนึงที่อยู่ภาคใต้ เคยเมาหนักจนพลัดตกท้องร่อง มีปัญหาทะเลาะตบตีภรรยา แต่พอโปรแกรมนี้ลงไป ก็ช่วยชุบชีวิตเขาใหม่ เราไปเยี่ยมหลังจากห้าปีผ่านไป พบว่าลุงคนนี้กลายเป็นคนใหม่ หน้าตาสดชื่นแจ่มใส ดูดี ที่สำคัญคือกำลังจะสมัครเป็นนายก อบต. 

ตลอดหลายปีที่ทำมา เราพบกรณีที่น่าสนใจมากมาย แต่โดยรวมคือมันสามารถทำให้คุณภาพชีวิตของเขาดีขึ้นได้ รวมถึงคนรอบข้างก็ดีขึ้น นี่คือผลลัพธ์เชิงกระบวนการ

ส่วนสุดท้ายที่ยังไม่ได้พูด คือด้านต้นทุนประสิทธิผล เราพบว่าการที่เขาไม่ต้องกลับไปรักษาตัวที่โรงพยาบาลซ้ำแล้วซ้ำอีก ช่วยประหยัดงบประมาณได้มหาศาล ยกตัวอย่างง่ายๆ ว่า คนไข้หนึ่งราย เข้ารับการบำบัดหนึ่งครั้ง จะหมดเงินราวๆ สองหมื่นบาทต่อคน ต่อครั้ง แล้วลองคิดดูว่า ถ้าคนหนึ่ง ต้องเข้าออกโรงพยาบาลหลายๆ ครั้ง เช่น มารักษาแล้วกลับออกไปได้เดือนเดียว กลับมาอีกด้วยโรคเดิม เพราะไม่สามารถควบคุมหรือประคับประคองตัวเองได้ จะคิดเป็นค่าใช้จ่ายเท่าไหร่ 

อย่างที่เล่าให้ฟังว่า บางรายกลับมา 20 กว่าครั้ง หนักๆ หน่อย ก็ 30-40 ครั้ง ในระยะเวลาหลายสิบปี แล้วเอาสองหมื่นคูณเข้าไป คิดเป็นเงินมหาศาล ซึ่งการทำโปรแกรมนี้ เอาเข้าจริงแล้วไม่แทบเสียเงินด้วยซ้ำ เพราะยังไงเจ้าหน้าที่สาธารณสุข บุคลากรสุขภาพในชุมชน เขาต้องลงพื้นที่อยู่แล้ว เป็นงานประจำของเขา อาจเสียเงินค่าเอาไข่เอาข้าวไปฝาก (หัวเราะ) เป็นสินน้ำใจ หรืออาจมีค่าน้ำมันนิดๆ หน่อยๆ แต่โดยพื้นฐานมันเป็นงานในหน้าที่ของเขาอยู่แล้ว 

แต่ในเมื่อมันเป็นงานวิจัย เราก็ต้องคำนวณหน่อย ซึ่งพอคำนวณออกมา เป็นเงินเฉลี่ย 150 บาทต่อการเยี่ยมหนึ่งครั้ง หรือ 1,500 บาทต่อการเยี่ยมสิบครั้งก็ถือว่าคุ้มค่าคุ้มทุน ประหยัดกว่าการที่เขาต้องกลับไปอยู่ในโรงพยาบาลแน่นอน 

ที่สำคัญคือ บุคลากรที่ไปเยี่ยม ก็คือคนใกล้บ้านที่ทำหน้าที่ตรงนั้นอยู่แล้ว มีต้นทุนทางสังคมคือรู้จักสมาชิกในชุมชนดีอยู่แล้ว แล้วก็สามารถลงพื้นที่ได้ 24 ชั่วโมง นี่คือความ ‘ใกล้บ้าน’ ส่วนเรื่อง’สมานใจ’ ก็คือการติดตามใน 3 ด้าน 9 องค์ประกอบอย่างที่บอกไป ซึ่งผลลัพธ์ที่ออกมา คือสามารถช่วยจัดการกับผู้ที่จะกลับไปดื่มสุราซ้ำ รวมถึงการป่วยด้วยโรคติดสุราได้อย่างยั่งยืน

ทราบมาว่าปัจจุบัน กระทรวงสาธารณสุข ได้บรรจุโปรแกรมนี้เข้าไปเป็นส่วนหนึ่งของนโยบายแล้ว

ใช่ ปัจจุบัน กรมควบคุมโรค กระทรวงสาธารณสุข ได้บรรจุโปรแกรม ใกล้บ้านสมานใจ ให้เป็นกระบวนการช่วยเหลือผู้ติดสุราชุดที่ 3 เพื่อนำไปใช้การดูแลและประคับประคองหลังจากผู้ป่วยถูกจำหน่ายออกจากโรงพยาบาล ต่อเนื่องจากชุดที่ 1 คือการคัดกรองผู้มีปัญหาจากสุรา เพื่อส่งเข้าระบบ ถ้าพบว่ามีปัญหา ก็จะส่งเข้าไปบำบัดในโรงพยาบาลด้วยเครื่องมือการบำบัด ชุดที่ 2  ต่อมาเมื่อจำหน่ายจากโรงพยาบาลแล้ว ก็จะทำการติดตามและประคับประคองด้วยเครื่องชุดที่ 3 คือโปรแกรมใกล้บ้านสมานใจ ต่อด้วยชุดที่ 4 คือการดูแลประคับประคองร่วมกับกับ อสม. และคนในพื้นที่ ด้วยมาตรฐานชุมชน

โดยส่วนตัว อาจารย์ค้นพบอะไรใหม่ๆ จากการทำโปรแกรมนี้ไหม

รู้สึกว่างานดูแลผู้ติดสารเสพติด เป็นงานที่ละเอียดอ่อนและซับซ้อน การที่คนๆ หนึ่งเข้าไปพัวพันกับการใช้สารเสพติด โดยเฉพาะสารเสพติดประเภทสุรา ซึ่งถูกกฎหมาย เป็นอะไรที่คนข้างนอกอาจมองไม่เห็น ว่าเพราะอะไรเขาถึงต้องไปยุ่งเกี่ยวหรือใช้สารเสพติดประเภทสุราจนเขาป่วย 

แต่เมื่อเราได้ลงไปสัมผัสและทำงานกับกลุ่มคนเหล่านี้ เราจะเริ่มเห็นว่า ตอนแรกๆ เขาอาจจะหลงเข้าไปอยู่กับสุรา แต่เมื่อเวลาผ่านไป มันมีปัจจัยอีกมากมาย โดยเฉพาะ 3 ด้าน 9 องค์ประกอบ ที่เราใช้เป็นแนวทางในการดูแล ล้วนเป็นปัจจัยที่นำไปสู่การกลับไปดื่มซ้ำทั้งสิ้น 

ที่สำคัญ คำว่าสารเสพติด มันคือสารเคมีที่มีผลต่อสมอง เมื่อเขาหลงเข้าไปในวังวนนั้นแล้ว จึงเป็นเรื่องยากมากที่เขาจะหลุดออกมาได้ด้วยตัวเอง ฉะนั้น นอกจากการเปลี่ยนแปลงด้วยตัวเองเป็นหลักแล้ว ยังต้องอาศัยการประคับประคองจากคนใกล้ตัว รวมถึงผู้รู้อย่างบุคลากรด้านสุขภาพด้วย เขาจึงจะสามารถหลุดออกจากวังวนนั้นได้ แล้วกลับมาเป็นคนที่มีคุณภาพต่อสังคมดังเดิม

แต่กับคนทั่วไป อาจไม่ได้มองอย่างเข้าใจขนาดนั้น

ใช่ คนทั่วไปมักเข้าใจว่าการลด เลิก ตัด ไม่ใช้สารเสพติด ไม่ดื่มเหล้า ไม่น่าจะใช่เรื่องยาก แต่ในความเป็นจริง มันเป็นเรื่องของการติด เป็นเรื่องของสมอง ซึ่งแก้ยาก ดังนั้นถ้าไม่มีใครช่วยเหลือ ช่วยประคับประคองเขา กระทั่งไปประณาม ตั้งข้อรังเกียจ มองว่าเป็นการหาเรื่องใส่ตัว ทำตัวเอง แก้ปัญหาผิดๆ โดยไม่ได้ให้ความสำคัญและช่วยเหลือเขาอย่างจริงจัง แบบนั้นถือว่ามาไม่ถูกทาง

สำหรับคนที่ไม่ติด เราอาจมองแบบนั้นได้บ้าง เพราะเขายังไม่ป่วย แต่กับคนที่ติด มันหมายความว่าเขาป่วย ยังไงเราก็ต้องช่วยเขา ฉะนั้นโดยส่วนตัว จึงมองว่าควรต้องช่วย และควรต้องช่วยอย่างจริงจัง เพราะตัวเขาเองก็ทุกข์อย่างแสนสาหัสกับการต้องติดอยู่ในหลุมดำของการติดสุรา

นอกจากโปรแกรม ‘ใกล้บ้าน สมานใจ’ แล้ว ดร.หรรษา เศรษฐบุปผา ยังดูแลรับผิดชอบโครงการเกี่ยวกับการเลิกสุราอีกหลายโปรแกรม อาทิ โครงการ โทรถามตามเยี่ยม, เลิกเหล้าเพราะมีเรา, แอพพลิเคชั่น ‘เลิกเหล้าเข้าท่า’, ปัญญาชนคนไม่เมา ฯลฯ

เมื่อเดือนกรกฎาคมที่ผ่านมา เธอได้รับรางวัลธัญญารักษ์อวอร์ด ประจำปี 2561 ประเภทผู้ที่มีผลงานวิชาการด้านการบำบัดรักษาผู้เสพ ผู้ติดยาเสพติด การป้องกันและการแก้ไขปัญหายาเสพติด

ส่วนโปรแกรม ‘ใกล้บ้าน สมานใจ’ เคยได้รับรางวัลชนะเลิศ การประกวดนวัตกรรมเพื่อประชาชน จากสมาคมพยาบาลแห่งประเทศไทย และสภาพยาบาลแห่งประเทศไทย ในปี 2558 และได้รับการคัดเลือกให้เป็น 1 ใน 10 สุดยอดนวัตกรรมแห่งประเทศ จากเวที National Innovation Award ประจำปี 2561

 

Download คู่มือการดูแลผู้ติดสุราสำหรับ ‘ญาติ’ ในโปรแกรมใกล้บ้านสมานใจ

Download คู่มือการดูแลผู้ติดสุราสำหรับ ‘บุคลากรสุขภาพ’ ในโปรแกรมใกล้บ้านสมานใจ

เรื่องและภาพ: ทีมงาน Alcohol Rhythm

The post ‘ใกล้บ้าน สมานใจ’ : คุยกับ ดร.หรรษา เศรษฐบุปผา ว่าด้วยนวัตกรรมบำบัดคนติดสุรา appeared first on Alcohol Rhythm.