แน่นอนว่าการที่ร่างกายรับสารแอลกอฮอล์เข้าไปอย่างรวดเร็วและมากเกินไป จะทำให้เกิดผลกระทบทั้งกับร่างกายและจิตใจของผู้ดื่ม รวมถึงผลกระทบต่อคนรอบข้าง เช่น อาการเมาสุรา ซึ่งเป็นอาการที่เราเห็นได้ชัดที่สุด และอาจจะก่อให้เกิดผลที่ไม่พึงปรารถนาตามมาด้วย อีกทั้ง เมื่อผู้ดื่มตัดสินใจที่จะบอกลาโต๊ะสังสรรค์ด้วยการตัดสินใจเลิกเหล้า หรืออยากจะงดเหล้าในช่วงเทศกาลสำคัญ ก็อาจต้องประสบกับภาวะขาดแอลกอฮอล์ ลองคิดดูสิว่า ปกติคุณดื่มแอลกอฮอล์ทุกวันหรือเกือบทุกวัน แล้วถ้าวันหนึ่ง สารที่คุณได้รับประจำหายไปแล้ว ร่างกายย่อมต้องได้รับผลกระทบอย่างแน่นอน

Alcohol Rhythm เปลี่ยนจังหวะชีวิตคนติดเหล้า จึงขอพาไปรู้จักกับ ‘ภาวะเมาสุรา’ และ ‘ภาวะขาดสุรา’ อันเป็นผลกระทบจากการดื่มแอลกอฮอล์และจากการขาดแอลกอฮอล์ เพื่อที่จะได้รับมือกับภาวะดังกล่าวอย่างถูกวิธี วันหยุดนี้ถ้ามีฉลองก็อย่าลืมสังเกตอาการหรือคนตัวรอบตัว ไม่เช่นนั้น วันสุขหรรษาอาจจะพังไม่เป็นท่าได้

เมาเป็นแบบไหน อย่างไรเรียกว่าเมา?

จากการสำรวจระบาดวิทยาสุขภาพจิตระดับชาติ ปี พ.ศ. 2551 ของกรมสุขภาพจิต พบว่าคนไทยจำนวนประมาณ 3.2 ล้านคน เป็นโรคติดสุรา

เสียงโหวกเหวกโวยวาย และการเดินโซซัดโซเซเป็นอาการที่เรามักจะเห็นกันบ่อยๆ ในช่วงเวลาหลังสถานบันเทิงปิดทำการ หรือตามงานเทศกาลที่มีการเฉลิมฉลองต่างๆ  ซึ่งลักษณะอากัปกริยานี้ หากมองเห็นเผินๆ เราก็อาจจะตีความได้ทันทีว่า บุคคลดังกล่าว ‘เมาสุรา’ เข้าให้แล้ว

โดยปกติ ร่างกายของเราสามารถเผาผลาญแอลกอฮอล์บริสุทธิ์ได้ 10 กรัมต่อชั่วโมง ซึ่งหากเทียบให้เข้าใจง่ายๆ โดยประมาณ จะเท่ากับเบียร์ 1 กระป๋อง  สุรา 40 ดีกรี 25 ซีซี หรือไวน์ 1 แก้ว แน่นอนว่า หากดื่มในปริมาณมากๆ หรือรีบๆ ดื่มให้หมดแก้ว ซึ่งต้องดื่มด้วยความรวดเร็วนั้น ก็จะส่งผลให้เกิดอาการเมาขึ้นได้

ดังนั้น ‘ภาวะเมาสุรา’ จึงเกิดจากการดื่มสุราเข้าไปด้วยอัตราที่เร็วกว่าการทำลายเผาผลาญแอลกอฮอล์ของร่างกาย จนมีระดับแอลกอฮอล์ในกระแสโลหิตสูง ส่งผลให้เกิดผลกระทบต่อร่างกาย จิตใจ และเกิดพฤติกรรมที่ผิดปกติ รวมถึงความสามารถในการทำหน้าที่ต่าง ๆ ก็จะบกพร่องไปตามระดับความเมาด้วย ถ้าจะให้สรุปง่ายๆ คือ อาการเมาจะรุนแรงแค่ไหน ก็ขึ้นอยู่กับความเข้มข้นของแอลกอฮอล์ในเลือดนั่นเอง

อาการเมาที่สามารถเห็นได้อย่างชัดเจนคือ พูดไม่ชัด มีการเคลื่อนไหวที่ไม่ประสานกัน เดินโซเซ นัยน์ตากระตุก สมาธิหรือความทรงจำบกพร่อง และมีอาการซึมมากจนอาจถึงขั้นหมดสติ นอกจากนี้ ยังมีการแสดงอากัปกริยาด้านพฤติกรรมที่แสดงถึงภาวะความแปรปรวนภายใน (อารมณ์และจิต) อย่างเห็นได้ชัด เช่น การแสดงพฤติกรรมก้าวร้าว หรือการร้องไห้ เป็นต้น

การเรียนรู้วิธีการช่วยเหลือเบื้องต้นจึงเป็นเรื่องที่สำคัญและจำเป็นอย่างมาก ถ้าหากคนใกล้ชิดของเรามีอาการเมาสุรา ญาติพี่น้องหรือเพื่อนฝูงสามารถดูแลผู้ที่มีภาวะเมาสุราแบบไม่รุนแรงได้ที่บ้าน โดยนำผู้ที่มีอาการเมาสุราออกจากสถานที่ที่มีการดื่ม และให้หยุดการดื่มในทันที พร้อมทั้งจัดสถานที่นอนหลับให้สะดวกสบายและปลอดภัย มีการเฝ้าดูอาการอย่างใกล้ชิด หากมีอะไรผิดปกติให้พาไปรักษายังโรงพยาบาลทันที

จากอาการ ‘เมา’ สู่การ ‘ขาด’ สุรา

เมื่อเริ่มดื่มได้ ก็ต้องเลิกดื่มได้ เรามักจะเห็นว่า มีผู้ดื่มสุราหลายๆ คนตัดสินใจจะวางแก้ว และออกจากวงการการดื่มสุราแบบถาวร โดยเฉพาะตามช่วงเทศกาลต่างๆ เช่น เทศกาลเข้าพรรษา ที่คนมักยึดเป็นหมุดหมายในการเลิกดื่ม แต่การงดเหล้าและหยุดดื่มถือเป็นอะไรที่ยากยิ่ง โดยเฉพาะกับผู้ดื่มที่ดื่มสุราเสมือนหนึ่งเป็นกิจวัตรประจำวัน หลายคนอาจเกิดอาการอยากและมีภาวะบางอย่างเกิดขึ้นกับร่างกาย จนต้องกลับมาคว้าแก้วดื่มอีกครั้ง

หากพูดให้เข้าใจง่าย ๆ ผู้ป่วยเหล่านี้กำลังมีภาวะ ‘ขาด’ สุรา ซึ่งหมายถึง ผู้ที่มีสภาวะการเปลี่ยนแปลงทางสรีรวิทยาหรือสภาวะทางจิตใจ ที่เกิดขึ้นหลังจากผู้ติดสุราหยุดดื่มสุราหรือลดปริมาณการดื่มลง

ข้อมูลจากสถาบันบำบัดรักษาและฟื้นฟูผู้ติดยาเสพติดแห่งชาติบรมราชชนนี (สถาบันธัญญารักษ์เดิม) และกรมสุขภาพจิต รายงานสถิติผู้ป่วยที่มีปัญหาจากการดื่มสุรา ที่เข้ารับการรักษาในสถานพยาบาลทุกระดับในเกือบทุกภูมิภาคว่า มีแนวโน้มเพิ่มขึ้นจากหนึ่งแสนคนเป็นสองแสนกว่าคนภายในระยะ 3 ปี (พ.ศ. 2553-2555) โดยเฉพาะอย่างยิ่ง ผู้ป่วยที่มีภาวะขาดสุราระดับรุนแรงและซับซ้อน ซึ่งเป็นปัญหาที่บุคลากรทางการแพทย์เกือบทุกคนต้องเผชิญ

สาวิตรี อัษณางค์กรชัย ผู้ประพันธ์หนังสือ ‘ปัญหาและความผิดปกติจากการดื่มสุรา: ความสำคัญและการดูแลรักษาในประเทศไทย’ ให้ข้อสังเกตว่า ช่วงเวลาที่ผู้ป่วยที่มีภาวะขาดสุราถูกส่งตัวเข้ามารับการรักษา เป็นช่วงเวลาก่อนจะเริ่มเทศกาลเข้าพรรษา เนื่องจากผู้ติดสุราจำนวนหนึ่งได้ปฏิบัติตามกิจกรรมรณรงค์ ‘งดเหล้าเข้าพรรษา’ ซึ่งกลุ่มนักดื่มกลับใจเหล่านั้นจะหยุดกิจกรรมที่เกี่ยวข้องกับน้ำเมาทันทีเมื่อเริ่มเข้าพรรษา จนเกิดอาการขาดสุราตามมา ดังนั้น ผลกระทบที่เกิดจากความรุนแรงของอาการขาดสุราอันกลายเป็นปัญหาและอุปสรรคของบรรดาอดีตนักดื่มคอทองแดง จึงเป็นเรื่องที่ผู้ป่วยและคนใกล้ชิดจะต้องรับรู้เพื่อเตรียมรับมือ

หนังสือแนวปฏิบัติในการดูแลผู้ป่วยภาวะขาดสุรา โดยสถาบันบำบัดรักษาและฟื้นฟูผู้ติดยาเสพติดแห่งชาติบรมราชชนนี ได้มีการพูดถึงระดับความรุนแรงของการอาการขาดสุราไว้ 3 ระดับ ดังนี้

ระดับแรก จะเป็นอาการขาดสุราเล็กน้อย สังเกตง่าย ๆ เมื่อผู้ป่วยมีอาการ มือสั่น หงุดหงิด วิตกกังกล (ในระดับเล็กน้อย) ปวดมึนศีรษะ เหงื่อออก เบื่ออาหาร มีความดันโลหิตสูง คลื่นไส้ อาเจียนและนอนไม่หลับ ซึ่งอาการเหล่านี้จะเกิดขึ้น หลัง 6 ชั่วโมง จนถึง 36 ชั่วโมงหลังมีการดื่มครั้งสุดท้าย

ระดับที่สอง จะเป็นอาการขาดสุราปานกลาง ซึ่งอาการของผู้ป่วยจะมีอาการชีพจรเต้นเร็ว ความดันโลหิตสูง กระวนกระวายกระสับกระส่ายมากขึ้น (กว่าระดับแรก) เบื่ออาหาร คลื่นไส้ และอาเจียน อาการจะเกิดในช่วง 24 ชั่วโมง ถึง 72 ชั่วโมง หลังการดื่มครั้งสุดท้าย

ระดับสุดท้าย เป็นอาการขาดสุราขั้นรุนแรง ซึ่งจะมีอาการเกิดขึ้นในช่วง 48 ชั่วโมง ถึง 96 ชั่วโมงหลังการดื่มสุราครั้งสุดท้าย โดยผู้ป่วยจะมีภาวะสับสน วัน เวลา และ สถานที่ (Delirium Tremens) รวมถึงจะมีอาการกระสับกระส่ายอยู่นิ่งไม่ได้ร่วมอยู่ด้วย ทั้งนี้สมาธิของผู้ป่วยจะลดลง ชีพจรเต้นเร็วขึ้น มีไข้ และอาจเกิดภาพหลอน หูแว่ว ตลอดจนมีอาการหวาดระแวงรวมอยู่ด้วย

เพื่อช่วยรักษาอาการดังกล่าว ในทางสุขภาพและการแพทย์จึงมีหลักการบำบัดรักษาผู้ป่วยภาวะขาดสุรา อันเป็นกระบวนการที่จะช่วยให้ผู้ที่ติดสุราสามารถหยุดดื่มสุราได้ โดยให้มีอาการขาดสุราน้อยที่สุด เพราะผู้ที่เสพติดสุรามักมีอาการผิดปกติเมื่อหยุดดื่ม บางรายอาจรุนแรงจนถึงแก่ชีวิตได้ ซึ่งหลักการรักษาภาวะขาดสุราประกอบด้วย

การให้ยาระงับประสาทกับผู้ป่วย โดยการรูปแบบการให้ขนาดยาควรพิจารณาตามระดับความรุนแรงของผู้ป่วยแต่ละคน

การบรรเทาอาการทางกาย ซึ่งเป็นเรื่องที่ที่จำเป็นสำหรับผู้ป่วยที่มีภาวะขาดสุรา มีความสำคัญเท่า ๆ กับการให้ยาระงับประสาท ผู้ป่วยควรได้รับการรักษาตามอาการที่เกิดขึ้น

การเสริมวิตามินและเกลือแร่ เป็นเรื่องที่ไม่ควรมองข้ามสำหรับผู้ป่วยส่วนใหญ่ที่กำลังอยู่ในช่วงถอนพิษสุรา

สุดท้ายคือ การจัดการสิ่งแวดล้อม ซึ่งควรจัดให้เงียบสงบ มีแสงสว่างเพียงพอ และมีอากาศเย็นสบาย ไม่ทำให้ผู้ป่วยรู้สึกตกใจหรือหวาดกลัว เนื่องจากสิ่งแวดล้อมที่มีเสียงดังรบกวน ไม่สะดวกสบาย หรือมีสิ่งเร้ามากเกินไป จะทำให้อาการขาดสุราทวีความรุนแรงมากขึ้น และควรมีเจ้าหน้าที่ที่มีทักษะการใช้เทคนิคการจัดการทางพฤติกรรมเพื่อบรรเทา และรักษาอาการตื่นกลัวของผู้ป่วย นอกจากนี้ ยังควรแยกผู้ป่วยเพื่อจำกัดการพบปะของผู้ป่วยหรือบุคคลอื่น ๆ หรือให้น้อยที่สุดถ้าผู้ป่วยมีอาการสับสน ไม่รับรู้เกี่ยวกับบุคคล เวลา และสถานที่

จะเห็นว่าภาวะเมาและขาดสุราเป็นสิ่งที่สามารถเกิดขึ้นได้เสมอ และถ้ารุนแรง ก็อาจจะทำให้ถึงขั้นเสียชีวิตได้ จึงจำเป็นอย่างยิ่งที่ผู้ดื่มสุรา หรือคนใกล้ตัวของผู้ดื่มสุรา ควรจะมีความรู้ ความเข้าใจ ในภาวะเมาและขาดสุรา รวมถึงคอยสังเกตอาการอย่างใกล้ชิด เพื่อที่ปาร์ตี้ชิกๆ ในวันฉลองของคุณจะได้ไม่กลายเป็นปาร์ตี้พังล่มไม่เป็นท่า

ที่มา:

ปัญหาและความผิดปกติจากการดื่มสุรา : ความสำคัญและการดูแลรักษาในประเทศไทย โดย สาวิตรี อัษณางค์กรชัย, สุวรรณา อรุณพงค์ไพศาล

แนวปฏิบัติในการดูแลผู้ป่วยภาวะขาดสุรา โดย สถาบันบำบัดรักษาและฟื้นฟูผู้ติดยาเสพติดแห่งชาติบรมราชชนนี  กรมการแพทย์ กระทรวงสาธารณสุข

พิชัย แสงชัยชาญ (ม.ป.ป.) สายด่วน 1413 ศูนย์ปรึกษาปัญหาสุรา

เรื่องและภาพ: ทีมงาน Alcohol Rhythm

The post จาก ‘เมา’ สู่ภาวะ ‘ขาด’ สุรา: รู้จักและรับมือกับปัญหาที่ไม่ควรมองข้าม appeared first on Alcohol Rhythm.

แต่ถึงจะเป็นเช่นนั้น เรากลับพบว่า ผู้ป่วยประเภทนี้ไม่ค่อยเข้าถึงระบบบริการสุขภาพ หรือถ้าเข้าสู่บริการสุขภาพแล้ว ก็มีอัตราการไม่มารับการรักษาตามนัดสูง ส่งผลให้การรักษาไม่ดี และอาจจะนำไปสู่ความเสี่ยงอื่นๆ ต่อไป เช่น เสี่ยงต่อการมีพฤติกรรมรุนแรง มีปัญหาครอบครัว หรือมีปัญหาทางกฎหมาย

เมื่อเป็นเช่นนี้ เท่ากับว่า ภาวะโรคร่วมเป็นอีกหนึ่งปัญหาที่ทั้งตัวผู้ดื่มและคนใกล้ชิดพึงใส่ใจและสังเกต เพราะเมื่อใดก็ตามที่ผู้ติดสุรามีภาวะโรคร่วมแล้ว ก็ย่อมมีโอกาสสูงที่จะเกิดความเสี่ยงกับสังคมส่วนรวมและสุขภาพของผู้ดื่มเอง

เพื่อเป็นการรู้จักภาวะโรคร่วมทางจิตเวชให้มากขึ้น Alcohol Rhythm เปลี่ยนจังหวะชีวิตคนติดเหล้า จึงขอนำเสนอบทความย่อยง่าย ว่าด้วยเรื่องภาวะโรคร่วมทางจิตเวชที่เกิดร่วมกับอาการติดสุรา อ่านจบแล้วอย่าลืมสังเกตคนรอบตัวคุณ เพื่อที่ว่าถ้าเขามีอาการผิดปกติอะไร จะได้ทำการรักษาได้อย่างทันท่วงที

ภาวะโรคร่วมคืออะไร?

ภาวะโรคร่วม คือ โรคที่เกิดจากการที่ผู้ป่วยมีความผิดปกติจากการดื่มสุราร่วมกับโรคอื่น ๆ ทางจิตเวช (โรคหรืออาการที่ผิดปกติทางจิต) ที่มีการเกิดร่วมกัน ซึ่งส่งผลให้การดูแลรักษามีความยากเพิ่มมากขึ้น เนื่องจากผู้ที่มีภาวะโรคร่วม จะมีอาการรุนแรงมากกว่าผู้ที่ไม่มีภาวะนี้ โรคจิตเวชที่มักพบร่วมกับความผิดปกติจากการดื่มสุรา เช่น โรคซึมเศร้า โรคอารมณ์แปรปรวน โรคเครียดหลังเหตุการณ์สะเทือนขวัญ (PTSD) หรือบุคลิกภาพผิดปกติแบบต่อต้านสังคม เป็นต้น

ในประเทศสหรัฐอเมริกา ได้มีการศึกษาระบาดวิทยาของโรคจิตเวช ที่ให้ข้อมูลความชุกของภาวะโรคร่วมระหว่างความผิดปกติจากการดื่มสุราและโรคจิตเวชหลายโครงการ ซึ่งหนึ่งในโครงการที่น่าสนใจ คือ โครงการ NESARC ที่ได้ทำการสํารวจประชากรทั่วไปที่มีอายุ 18 ปีขึ้นไป จำนวน 43,093 คน ในปี พ.ศ. 2544 – 2545 และอีกสามปีถัดมา ได้มีการกลับมาสำรวจซ้ำในกลุ่มเดิมจำนวน 35,653 คน ผลการศึกษาของโครงการนี้พบว่า ผู้ที่มีความผิดปกติจากการดื่มสุรามีโอกาสสูงที่จะเป็นโรคจิตเวชอื่นๆ ร่วมด้วย โดยพบว่าภาวะดื่มแบบผิดแผน (alcohol abuse) ทีเกิดขึ้นในช่วง 12 เดือนที่ผ่านมา สัมพันธ์กับความผิดปกติจากการใช้สารเสพติดชนิดอื่นใน 12 เดือนที่ผ่านมา แต่ไม่สัมพันธ์กับโรคจิตเวชอื่นๆ ขณะที่โรคติดสุรา (alcohol dependence) สัมพันธ์กับการใช้สารเสพติดชนิดอื่นทุกชนิด รวมถึงโรคจิตเวชอื่นๆ ได้แก่ กลุ่มโรคอารมณ์แปรปรวน กลุ่มโรควิตกกังวล และโรคบุคลิกภาพผิดปกติอย่างมีนัยยะสำคัญ โดยมีอัตราส่วนเสี่ยง 2.1-4.8

สําหรับประเทศไทย ผลสำรวจจากกรมสุขภาพจิต กระทรวงสาธารณสุข ปี พ.ศ. 2551 พบว่า ความชุกของความผิดปกติจากการดื่มสุราในประชากรไทยเท่ากับร้อยละ 10.9 ซึ่งกลุ่มผู้ที่มีความผิดปกติจากการดื่มสุราร้อยละ 7.1 มีโรคทางจิตเวชอย่างน้อยอีกหนึ่งโรคร่วมด้วย ซึ่งโรคที่พบบ่อยที่สุด ได้แก่ โรคในกลุ่มโรคอารมณ์แปรปรวน รองลงมา คือ กลุ่มโรควิตกกังวล และกลุ่มโรคจิต

โรคร่วมเกิดได้แบบไหนบ้าง?

โรคร่วมจะเกิดได้ทั้งหมด 4 ลักษณะ

ลักษณะแรก คือ ความผิดปกติจากการดื่มสุรากับโรคจิตเวชชนิดอื่นเกิดขึ้นพร้อมกัน พูดง่าย ๆ คือ โรคทั้งสองนี้เป็นอิสระต่อกัน กล่าวคือ โรคทั้งสองอาจเกิดขึ้นมาเองโดยไม่มีอะไรร่วมกัน หรืออาจเป็นเพราะโรคทั้งสองชนิดมีปัจจัยกระตุ้นร่วมกัน และยังอาจเกิดจากปัจจัยทางพันธุกรรม หรือบุคลิกภาพที่ผิดปกติของผู้ป่วย

ลักษณะที่สอง คือ โรคหนึ่งอาจจะส่งผลให้เกิดโรคที่สองตามมา เช่น การดื่มสุราอย่างหนักเป็นประจำจะส่งผลต่อสมอง ทำให้เป็นโรคจิตหรือโรคซึมเศร้าได้ ในการรักษา แพทย์จึงจำเป็นต้องสนใจสองโรคนี้ไปพร้อมๆ กัน หรือผู้ป่วยบางคนอาจมีโรคทางจิตเวชอยู่ก่อน ซึ่งเป็นปัจจัยที่ทำให้เขาดื่มสุราได้เป็นประจำ จนกลายเป็นโรคติดสุราต่อมา

ลักษณะที่สาม คือ โรคร่วมเกิดขึ้นกับผู้ที่พยายามดื่มสุราเพื่อรักษาอาการของโรคจิตเวชที่เป็นอยู่ก่อนให้ดีขึ้นด้วยตนเอง (self-medication) เช่น ผู้ป่วยอาจจะดื่มสุราโดยหวังให้อาการซึมเศร้าดีขึ้น หรือเพื่อลดอาการข้างเคียงของยารักษาโรคทางจิตเวช ในกรณีนี้ความผิดปกติจากการดื่มสุราอาจจะกลายเป็นโรคเรื้อรังได้ในที่สุด

ลักษณะสุดท้าย การดื่มสุราหรือการใช้สารเสพติดทําให้เกิดอาการของโรคจิตเวชอื่นตามมา ซึ่งโรคจิตเวชนี้อาจจะเกิดขึ้นชั่วคราวในขณะที่ผู้ป่วยมีอาการเมาสุราหรือขาดสุรา เมื่อเกิดขึ้นแล้วโรคจะคงอยู่ถาวร ถึงแม้ผู้ป่วยจะหยุดดื่มสุราไปแล้วก็ตาม

รูปแบบของการรักษาโรคร่วม

การทำความเข้าใจลักษณะของโรคร่วมทำให้สามารถเลือกใช้รูปแบบการรักษาที่เหมาะสมได้ โดยรูปแบบของระบบบริการบำบัดรักษาผู้ป่วยที่มีภาวะโรคร่วมแบ่งออกเป็น 4 รูปแบบ คือ

รูปแบบแรก: การให้บริการแยกส่วนทีละระบบต่อกันไป (Serial or sequential or consecutive services) เป็นการบริการที่แยกส่วนระหว่างหน่วยบริการผู้ป่วยจากการใช้สารเสพติดและผู้ป่วยโรคจิตเวช โดยการรักษาผู้ป่วยจะเรียงลำดับไปตามความรุนแรงของปัญหา เช่น ถ้าปัญหาหลักของผู้ป่วยเกิดจากการดื่มสุรา ผู้ป่วยก็จะได้รับการบำบัดสุราก่อน จนกว่าอาการจะดีขึ้น แล้วจึงถูกส่งไปรักษาในหน่วยบริการทางจิตเวชต่อไป

รูปแบบที่สอง: การให้บริการทั้งสองระบบขนานกันไป (Parallel services) ผู้ป่วยจะได้รับการดูแลรักษาเพื่อแก้ปัญหาทั้งสองด้านไปพร้อมๆ กัน แต่ทีมผู้รักษาจะแยกออกจากกันเป็นสองทีม ซึ่งถ้าทั้งสองทีมขาดการติดต่อประสานงานกัน จะทำให้การดูแลรักษาขาดความเชื่อมโยง และอาจเกิดปัญหาเกี่ยงความรับผิดชอบในการรักษา

รูปแบบที่สาม: การให้บริการทั้งสองด้านแบบบูรณาการในหน่วยบริการเดียว  (Integrated or specialist dual diagnosis team services) เป็นการดูแลรักษาแบบผสมผสานโดยทีมผู้รักษาทีมเดียว ซึ่งเป็นผู้เชี่ยวชาญด้านการดูแลรักษาผู้ป่วยที่มีภาวะโรคร่วมระหว่างโรคจิตเวชและโรคจากการดื่มสุราโดยเฉพาะ ผลดีของการดูแลรักษาผู้ป่วยแบบนี้คือ ต้นทุนต่ำ ผู้ป่วยได้รับการดูแลแบบองค์รวม และไม่เกิดความซ้ำซ้อนในการดูแลรักษา แต่หน่วยบริการที่ทีมผู้รักษามีความสามารถในการดูแลปัญหาทั้งสองระบบมักจะมีน้อย

รูปแบบที่สี่: การให้บริการจากทีมผู้รักษาเฉพาะด้านสองระบบที่ทำงานร่วมกัน (Shared care model) ซึ่งจะมีผู้ให้การรักษาอยู่สองกลุ่ม กลุ่มแรกคือแพทย์ผู้เชี่ยวชาญ ที่รับผิดชอบการดูแลรักษาผู้ป่วยคนหนึ่ง อีกกลุ่มคือบุคลากรสหวิชาชีพที่เชี่ยวชาญด้านการดูแลผู้ป่วยที่มีโรคจิตเวชและผู้ป่วยจากการดื่มสุรา ซึ่งทั้งสองกลุ่มจะทำงานร่วมกัน รูปแบบนี้จะช่วยในการดูแลรักษาปัญหาทั้งสองด้านของผู้ป่วยได้อย่างครอบคลุมและไร้รอยต่อ (seamless) เพราะผู้ป่วยไม่ต้องเดินทางไปมาระหว่างสองหน่วยบริการ

ทั้งนี้ การดูแลผู้ป่วยที่มีภาวะโรคร่วมยากกว่าผู้ป่วยทั่วไป เพราะปัญหาที่ยุ่งยากซับซ้อน รวมถึงมีแนวโน้มการเข้าถึงบริการและรับการรักษาค่อนข้างต่ำ เนื่องจากค่าใช้จ่ายที่สูงและระยะเวลาในการรักษาที่ยาวนานกว่าอาการทั่วไป ซึ่งในหลาย ๆ ประเทศ รวมถึงประเทศไทยยังมีสถานพยาบาลและบุคลากรสุขภาพจำนวนน้อยที่สามารถทำการดูแลรักษาผู้ป่วยที่มีทั้งปัญหาจากการดื่มสุราและโรคจิตเวชเกิดขึ้นพร้อมกันได้

ดังนั้น การพัฒนาระบบการให้บริการผู้ป่วยที่มีภาวะโรคร่วมที่เหมาะสมกับคนไทย จะต้องมีการส่งเสริมองค์ความรู้ให้กับบุคลากรที่มีหน้าที่ดูแลผู้ป่วย ให้มีศักยภาพและให้มากยิ่งขึ้นเพื่อรักษาผู้ป่วยภาวะโรคร่วมต่อไป

เมื่ออ่านมาถึงตรงนี้ คุณคงพบว่าการรักษาภาวะโรคร่วมไม่ใช่เรื่องง่าย แต่ใช่ว่าจะเป็นเรื่องที่เป็นไปไม่ได้เลย เพราะก้าวแรกที่จะนำไปสู่การรักษาและเลิกเหล้าให้ประสบความสำเร็จคือ ความเชื่อมั่นว่าตนเองจะสามารถผ่านพ้นอาการนี้ไปได้

ดังนั้น หากคุณ หรือคนใกล้ตัวของคุณมีปัญหาด้านสุขภาพที่เกิดจากอาการติดสุราเรื้อรัง เราขอแนะนำให้คุณพบแพทย์หรือบุคลากรด้านสุขภาพที่โรงพยาบาลหรือสถานที่ให้บริการสุขภาพต่างๆ เพื่อจะนำไปสู่การบำบัดรักษาปัญหาต่อไป

(ดูข้อมูล 5 หน่วยงานเพื่อคนอยากเลิกเหล้า ได้ ที่นี่)

ที่มา: ปัญหาและความผิดปกติจากการดื่มสุรา ความสำคัญและการดูแลรักษาในประเทศไทย / เรียบเรียงโดย สาวิตรี อัษณางค์กรชัย, สุวรรณา อรุณพงค์ไพศาล.–พิมพ์ครั้งที่ 1.–สงขลา : คณะแพทยศาสตร์ มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์, 2557.

เรื่องและภาพ: ทีมงาน Alcohol Rhythm

The post ‘ภาวะโรคร่วม’ อันตรายที่พ่วงมาจากการดื่มสุราที่ใครหลายคนมองข้าม appeared first on Alcohol Rhythm.