มองมุมหนึ่ง การ stay at home เป็นเรื่องที่เข้าใจได้ แต่อย่าลืมว่าในชีวิตจริงยังมีเรื่องเล่าและความจริงของคนติดเหล้าซ่อนอยู่หลังกำแพง

วันก่อนติดเหล้ามักเป็นวันธรรมดาวันหนึ่ง

‘ขอให้เป็นปีที่ดี’ เป็นคำอวยพรที่หลายคนหวังสุดใจให้เกิดขึ้นจริง ซึ่งก็ไม่ต่างกับ คริส แม็คโลน (Chris McLone) ชายวัยกลางคนอายุ 40 ปี ที่มีสุขภาพแข็งแรง และกำลังมีความสุขกับชีวิตผู้จัดการฝ่ายขาย กล่าวได้ว่าครึ่งชีวิตที่ผ่านมาของคริสก่อนล็อกดาวน์ เขาเป็นคนชอบเข้าสังคม ไม่ว่าจะเที่ยวกลางคืนหรือเตะบอล เฉกเช่นกับการทำกิจกรรมของคนทั่วๆ ไป 

และแน่นอน คริสไม่ได้ปฏิเสธว่าแอลกอฮอล์เป็นส่วนหนึ่งของชีวิต แต่มันก็ไม่เคยสร้างปัญหาให้เขาเลย ดังที่คริสอธิบายว่า “ผมดื่มเหล้าแบบไม่ได้กำหนดอะไร บางคร้ังก็ดื่มเล็กน้อย บางครั้งก็ดื่มมาก และความเมาก็สร้างความสุขให้ผมด้วย”

ทว่าในช่วงสัปดาห์ก่อนล็อกดาวน์ ความเปลี่ยนแปลงเกิดขึ้นกับคริส ผู้อาศัยอยู่ที่ทีไซด์ (Teesside) เมืองทางเหนือของประเทศอังกฤษ จากคนที่เคยสนุกสนานกับการดื่มแอลกอฮอล์ กลับกลายเป็นคนที่ทุกข์เพราะต้องการดื่มแอลกอฮอล์ที่มากผิดปกติ ทั้งความโดดเดี่ยวจากการที่ลูกสาวย้ายออกไปอยู่ที่อื่นเพื่อปกป้องคริส ผสานด้วยความวิตกกังวลกับอนาคตอันใกล้ที่ไม่แน่นอน กลายเป็นความคิดที่วนเวียนและตามหลอกหลอนเขา และนั่นเป็นสาเหตุหลักๆ ของความต้องการเหล้าที่เพิ่มขึ้น

และเมื่อหลายสัปดาห์ผ่านไป การดื่มของคริสก็ทวีความรุนแรงขึ้นเช่นกัน

“ผมสัญญากับตัวเองว่าจะไม่ดื่มในวันพรุ่งนี้ แต่เช้าวันถัดไปผมก็ทำแบบเดิม และเหตุการณ์เช่นนั้นเกิดขึ้นซ้ำ ๆ ในทุกวัน” 

อย่างไรก็ดี คริสไม่อยากผิดสัญญากับตัวเองอีกแล้ว เขาจึงตัดสินใจครั้งใหญ่เข้ารับการรักษา และด้วยความช่วยเหลือและกำลังใจที่ดีจากครอบครัว ผสมกับความตั้งใจของเขาเอง คริสไม่ดื่มมากว่า 70 วันแล้ว 

ปีศาจในตัวของคริสพักผ่อนและอีกไม่นานคงจากไป

“เหตุการณ์ที่เคยเกิดขึ้นกับผมมันช่างมืดมน สยดสยอง แต่เวลานี้ผมอธิบายไม่ได้เลยว่าผมรู้สึกดีขนาดไหนที่หลุดพ้นมาได้” คริสทิ้งท้าย

สู้ไปด้วยกัน แม้วันที่ติดเหล้า

“ตอนที่เขาไม่ดื่มเหล้า เขาเป็นคนใจดี ตลก และรักฉัน แต่ทันทีที่เขาเริ่มดื่ม การกระทำของเขาก็เปลี่ยนไปอย่างสิ้นเชิงจนเหมือนไม่ใช่คนเดิม” ซูซาน (Susan) เริ่มเล่าถึงสามีของเธอที่ติดเหล้า ทั้งคู่อาศัยอยู่ในบ้านเล็กๆ ที่เมืองบาซิลดอน (Basildon) ซึ่งในช่วงล็อกดาวน์ที่ผ่านมา สามีวัยกลางคนของซูซานนั่งดื่มไวน์ จากขวดเดียวเป็นสองขวด และเพิ่มเป็นหกขวด จนถึงกับอาเจียนออกมา

เหตุการณ์ครั้งนั้นทำให้ซูซานต้องโทรเรียกรถพยาบาล แพทย์ทำการรักษาสามีเธออยู่ 1 เดือนซึ่งเป็นช่วงเวลาที่เขาไม่ได้แตะแอลกอฮอล์สักหยด แต่เพียงไม่นาน สามีของซูซานก็กลับไปดื่มอีกครั้ง และทำให้เธอต้องปรับตัวครั้งยิ่งใหญ่เช่นกัน ซูซานเล่าว่า เธอต้องเตรียมพื้นที่ในบ้านไม่ให้มีของมีคมหลงเหลืออยู่ เผื่อว่าสามีของเธอเกิดเมาหรือหมดสติ เหมือนเป็นพื้นที่สำหรับการดูแลเด็กอ่อนอย่างไรอย่างนั้น

มีครั้งหนึ่งที่ตำรวจมาบ้านของทั้งคู่ เพียงเพราะสามีซูซานเรียกรถพยาบาลให้มารับเขา แต่คนรับโทรศัพท์ได้ยินเสียงตะกุกตะกักที่มาจากความเมาของสามีเธอ จึงรีบโทรหาตำรวจ

“ฉันไม่สามารถควบคุมการดื่มของเขาได้” ซูซานครวญ แต่เธอก็ยืนยันว่า จะไม่ทิ้งสามีเพราะเขาป่วยจากเหล้าอย่างแน่นอน

“เราอยู่ด้วยกันมา 19 ปี และแน่นอนว่าจะมีปีที่ 20 21 22 และอีกหลายปีต่อๆ ไป”

“ชีวิตอยู่ข้างนอก แต่ในนี้มีเพียงคุกที่ขังฉันไว้กับเหล้า” 

“ตอนล็อกดาวน์ ฉันคิดว่าเราทั้งหมดกำลังจะตายเลยเลือกที่จะดื่มเป็นอาทิตย์ๆ ” เทรซี่ (Tracy) จากเชล์มสฟอร์ด (Chelmsford) เริ่มเล่า โดยในช่วงล็อกดาวน์ เธอได้ซื้อไวน์หกขวด วอดก้าและบรั่นดีอย่างละขวดมาตระเตรียมไว้ แต่ถึงจะเตรียมไว้เยอะขนาดนี้ เทรซี่กลับสารภาพว่า เธอต้องปิดจมูกเพราะไม่ได้อยากได้กลิ่นเครื่องดื่มแอลกอฮอล์ และเธอก็ไม่ชอบรสชาติของมันเสียด้วยซ้ำ แต่เลือกที่จะดื่มเพื่อให้ลืมเรื่องราวทุกอย่าง เพราะการล็อกดาวน์ทำให้เธอไม่มีทางไหน แม้กระทั่งเข้าโบสถ์ที่อยู่ข้างบ้าน

“ข้างนอกนั่นมีความหวัง และฉันเชื่อว่าชีวิตของฉันรออยู่ข้างนอก แต่ในนี้มีเพียงคุกที่ขังฉันเอาไว้ให้อยู่แค่กับเหล้า”

เมื่อล็อกดาวน์ เราทุกคนต้องแยกออกจากกัน และนั่นเป็นสิ่งเลวร้ายที่เกิดขึ้นกับคนบางกลุ่ม โดยเฉพาะอย่างยิ่งผู้ป่วยติดเหล้า ติดยาเสพติด หรือแม้แต่ผู้มีปัญหาสุขภาพจิต อย่างไรก็ดี เทรซี่พยายามอย่างยิ่งที่จะพาตัวเองกลับเข้าสู่ชีวิตก่อนหน้านี้ ตอนนี้เธอไม่ดื่มมาเกือบ 60 วันแล้ว  โดยเธอกล่าวว่า “ฉันยังซึมเศร้าอยู่ แต่ฉันก็ไม่อยากจากโลกนี้ไปเหมือนกัน”

เพราะการอยู่บ้านคนเดียวเป็นระยะเวลาค่อนข้างนานทำให้อาจเกิดปัญหาทางด้านจิตใจ ซึ่งจะนำไปสู่การดื่มได้ เทรซี่จึงต้องพึ่งการพูดคุยกับเพื่อนๆ การบำบัดออนไลน์ผ่านกลุ่มผู้ติดสุรานิรนาม (AA ) รวมถึงการอ่านหนังสือ

“ขอบคุณพระเจ้าที่ห้องสมุดยังเปิดให้บริการ” เธอทิ้งท้าย

ล็อกดาวน์ = ล็อกใจ

ประสบการณ์การติดเหล้าและยาเสพติดเริ่มตั้งแต่โจเซฟ แฮร์ริงตัน (Joseph Harrington) ยังเป็นวัยรุ่น 

“ผมมักมีอาการถอนเหล้าในทุกๆ เช้าเมื่อตื่นนอนหรือหลับๆ ตื่นๆ ช่วงกลางคืน”

ณ เมืองเอสเซกซ์ (Essex) โจเซฟผู้ที่ป่วยอยู่ตลอดเวลามีอาการทั้งคัน มีไข้ ประสาทหลอน บางวันเขาเห็นแสงจ้าๆ รอบการมองเห็น และไม่กี่วินาทีต่อจากนั้นเขาก็หมดสติ

เมื่อโจเซฟอายุ 29 ปี เขาจึงตัดสินใจเข้ารับการรักษาอย่างจริงจัง และถูกวินิจฉัยว่าด้านหลังของสมองเขาเป็นแผล ส่งผลกับเปลือกสมอง ซึ่งเป็นสาเหตุของอาการชักและเดินไม่ได้ โจเซฟต้องใช้ชีวิตบนรถเข็นเรื่อยมา จนปัจจุบันย่างเข้าอายุ 31 ปี 

“ผมพบว่าการต้องใช้ชีวิตโดดเดี่ยว ติดอยู่ในบ้านขณะล็อกดาวน์เป็นเรื่องยากเหลือเกิน สุขภาพจิตผมก็ไม่ค่อยดีด้วย”

สำหรับโจเซฟ การไม่สามารถออกจากบ้านหมายถึงการที่ไม่สามารถติดต่อสื่อสารกับใคร ทำให้ขาดแรงกำลังใจที่จะผ่านเข้ามาด้วย ประกอบกับหลายสถานที่ปิดตัว ทำให้เขาบอกว่าตนเอง ‘กลัวจับใจ’ ที่ไม่ได้เห็นหน้าผู้คน

ตอนนี้โจเซฟหวังเพียงว่า เขาจะรู้สึกปลอดภัยจากโรคระบาดในเร็ววัน และสถานที่ที่คุ้นเคยจะเปิดและกลับมาโอบกอดเขาอีกครั้ง

ทุกๆ วันคือวันศุกร์

เรื่องราวของทั้ง 4 คนไม่ใช่เรื่องแปลกใหม่ เพราะยังมีผู้คนที่ต้องเผชิญสถานการณ์เดียวกันนี้มากมาย

“ผมรับฟังเรื่องราวของคนไข้ผมหลายต่อหลายคน”  ดร.นายแพทย์ ร็อบ แฮมป์ตัน (GP Dr Rob Hampton) ผู้เชี่ยวชาญด้านการบริการเสพติดเกริ่น “ช่วงอาทิตย์ก่อนล็อกดาวน์ พวกเขาใช้ชีวิตในแต่ละวันได้อย่างดีเยี่ยม แต่เพียงให้หลัง 3 สัปดาห์ ตำแหน่งนักดื่มตัวยงก็เข้ามาเกาะกินจนกลายเป็นคนติดเหล้าในที่สุด ทำให้ต้องเข้ารับการรักษาในเวลาต่อมา”

ร็อบกล่าวต่อว่า การล็อกดาวน์ทำให้ทุกอย่างที่พวกเขาเคยทำหยุดลง บางคนอธิบายอย่างชัดเจนว่า สถานการณ์ตอนนี้ทำให้ทุกวันเป็นเหมือนวันศุกร์ ไม่มีเหตุผลที่จะต้องตื่นเช้า ส่วนความเครียดที่ไม่เข้าใครออกใครรอเคาะอยู่หน้าประตูตลอดเวลาล็อกดาวน์ ทั้งด้วยความโดดเดี่ยว ความไม่มั่นคงในการทำงาน และความไม่แน่นอนในอนาคต

บางคนอาจจะมองว่าการล็อกดาวน์เหมือนได้เวลาพักผ่อน ช่วยให้มีสมาธิหรือวางแผนกับการทำงานมากขึ้น แต่กับบางคนไม่ใช่แบบนั้น ยิ่งถ้าพวกเขามีลูกที่ต้องเรียนออนไลน์ที่บ้านด้วยแล้วล่ะก็ การล็อกดาวน์ก็อาจจะเป็นช่วงเวลาที่ทุกข์ทรมานที่สุดช่วงหนึ่งก็ได้ และนั่นทำให้หลายคนอดไม่ไหวที่จะหันไปหาเหล้าย้อมใจ

กลยุทธ์ควบคุมการดื่มแอลกอฮอล์-เข้ารับการรักษา: ทางออกช่วยคนติดเหล้า?

นับตั้งแต่อังกฤษเริ่มมีการล็อกดาวน์ มีการโทรไปยังสายด่วนมากเพิ่มขึ้นถึง 500% เพราะผู้คนพบว่าพฤติกรรมการดื่มของพวกเขามากขึ้นจนควบคุมไม่ได้ ส่วนการตายที่เกี่ยวข้องกับการป่วยจากโรคตับก็สูงถึงประมาณ 400% ซึ่งเป็นสิ่งที่เกิดตามมาหลังการดื่มที่เพิ่มขึ้น

วาเนสซ่า เฮปดิทช์ (Vanessa Hebditch) ผู้อำนวยการด้านนโยบายขององค์กรการกุศลทางการแพทย์ในการใช้แอลกอฮอล์ผิดปกติชี้ให้เห็นว่า การล็อกดาวน์เป็นสัญญาณเตือนถึงความต้องการกลยุทธ์ควบคุมการดื่มแอลกอฮอล์ที่เหมาะสมจากรัฐบาล ซึ่งสำหรับวาเนสซ่า กลยุทธ์ที่ว่าหมายถึงการเพิ่มภาษี การแนะนำส่วนผสม ราคาต่อหน่วยขั้นต่ำ รวมถึงการโฆษณาและการตลาดต่าง ๆ

“ฉันรู้สึกเหมือนจะบ้าตายตอนที่ฉันซื้อนมสักกล่องและได้รับข้อมูลทางโภชนาการอย่างครบถ้วน แต่ตัดภาพมาที่เวลาซื้อเบียร์หรือไวน์ กลับไม่มีข้อมูลแบบนี้ระบุไว้เลย” วาเนสซ่าครวญ และแม้การตัดไฟตั้งแต่ต้นลมอาจจะเป็นเรื่องที่ดี แต่ก็เป็นเรื่องที่ต้องติดตามกันต่อไปเช่นกัน

และสำหรับใครกำลังพบว่าตัวเองติดเหล้า หรือมีปัญหากับการดื่มแอลกอฮอล์ต่างๆ หนทางที่ช่วยแก้ไขเบื้องต้น โดยไม่ต้องคำนึงถึงถูกหรือผิด อาจจะเพียงการลองเปิดใจยอมรับว่าตัวเองเจ็บ/ป่วย แล้วตัดสินใจเข้ารับการรักษาโดยทันทีก็เป็นได้

ที่มา:

Alcoholism in the time of coronavirus

Coronavirus: ‘I became alcoholic during lockdown’

เรื่องและภาพ: ทีมงาน Alcohol Rhythm

The post “ฉันติดเหล้าตอนล็อกดาวน์” หลากเรื่องราวแอลกอฮอล์กับโควิด-19 appeared first on Alcohol Rhythm.

Alcohol Rhythm ชวนอ่านทัศนะบางส่วนของ ผศ.เนตรนภา ขุมทอง เลขาธิการมูลนิธิหมอชาวบ้าน ไล่เรียงตั้งแต่เรื่องราวความเป็นมาและการเดินทางของหมอชาวบ้าน รวมถึงการคุยสไตล์เปลี่ยนจังหวะชีวิตคนติดเหล้าเกี่ยวกับเรื่อง ‘เหล้า’ ในมุมมองของหมอชาวบ้าน ซึ่งเนตรนภามองว่า ปัญหาส่วนหนึ่งอาจจะมาจากเรื่องระบบสาธารณสุข และรัฐควรจะต้อง ‘ลงทุน’ ในเรื่องสุขภาพของประชาชน

อ่านบทสัมภาษณ์ ผศ.เนตรนภา ขุมทอง ฉบับเต็มได้ ที่นี่

:: มองปัญหาแบบเชื่อมโยง ::

คุณมองว่าแคมเปญการสื่อสารเรื่องสุรามีปัญหาอะไรบ้าง

จริงๆ เราเข้าใจนะว่า ในการรณรงค์ต้องหาเรื่องที่จะสื่อไปถึงสาธารณะวงกว้างได้ โดยเฉพาะทางโทรทัศน์หรือโซเชียลมีเดีย พอเป็นในบริบทของเหล้า เราก็จะเห็นการจับกลุ่มคนจนเป็นหลัก เพราะมันมองง่าย รณรงค์ง่าย ทั้งที่จริงๆ มีกลุ่มอื่นอีก

เวลาเรามองว่าคนจนจนเพราะดื่มเหล้า เราไม่ได้พยายามมองเขาแบบเข้าใจ มองแต่ว่าคนนี้จน เครียด ไม่มีการศึกษา เลยไปนั่งดื่มเหล้า แล้วก็วนเวียนไปแบบนี้แหละ แต่เราลงพื้นที่ชนบทและเห็นปัญหาอยู่แล้ว เลยไม่ค่อยเห็นด้วยกับความคิดแบบนี้เท่าไหร่ เพราะมันทำให้ภาพของคนจนกลายเป็นคนไม่รู้เรื่องโทษของสุรา จนแล้วไม่รู้จักใช้เงิน เครียดแล้วหาทางออกไม่ได้จนต้องดื่มเหล้า แต่จริงๆ แล้ว เป็นเพราะเราไม่สามารถให้การศึกษากับเขาเพียงพอหรือเปล่า และคนจนไม่มีอิสระในการเลือก (freedom of choice) คุณไม่สามารถอธิบายได้ว่า ทำไมระบบทั้งสังคมทำให้เขาเป็นแบบนี้ ระบบเศรษฐกิจและการศึกษาล้วนทำให้คนจนเป็นแบบนี้

ถ้าลองมองแบบเชื่อมโยงทุกมิติว่าคนดื่มเหล้าเพราะอะไร พยายามทำความเข้าใจคนแต่ละกลุ่ม แคมเปญที่ออกมาก็อาจจะเป็นความเข้าอกเข้าใจ ไม่ใช่ทำให้ศักดิ์ศรีความเป็นคนลดลงและทำให้เข้าไม่ถึงเขา เวลาเราสื่อสารต่อสาธารณะต้องมองให้เข้าใจบริบทและเชื่อมโยงกันได้ พอเข้าใจบริบทแล้วก็จะสื่อสารได้ตรงกับกลุ่มเป้าหมายมากขึ้น

:: หยุดกล่าวโทษ – ทำความเข้าใจ ::

ในวงการแพทย์ เป็นไปได้ไหมว่า แพทย์บางคนยังมีอคติกับผู้ติดสุราเพราะมองว่า เขาทำลายสุขภาพตนเอง ถ้าเป็นแบบนี้ เราจะแนะนำให้แพทย์และบุคลากรสาธารณสุขมีความเห็นอกเห็นใจ (empathy) คนติดเหล้าได้อย่างไร

ถ้าเราจะแก้ หมอและบุคลากรสาธารณสุขต้องหยุดโทษคนไข้ก่อนว่า การดื่มเป็นเรื่องของคุณ คุณต้องรับผิดชอบ แต่ต้องพยายามเข้าใจว่าเขาดื่มเพราะอะไร

ทางกระทรวงสาธารณสุขก็ออกนโยบายเหมือนกันว่าให้ใช้ตามแบบองค์การอนามัยโลก (WHO) คือต้องเข้าใจคนดื่มเหล้า เข้าใจอารมณ์ความรู้สึกว่าเขาดื่มทำไม ให้กำลังใจแม้เขาหยุดดื่มไปแล้วกลับมาดื่มซ้ำ และต้องทำงานร่วมกับครอบครัวด้วย เพราะถ้าหมอเข้าใจฝ่ายเดียว แต่ครอบครัวไม่เข้าใจก็ไม่สำเร็จ

แต่ในบางพื้นที่ชนบทอาจไม่ได้มีหมอตลอดเวลา จึงต้องมีพยาบาลหรืออาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้าน (อสม.) หรือเจ้าหน้าที่สาธารณสุขคอยดูแล ซึ่งพวกเขาจะต้องมีความเห็นอกเห็นใจให้มาก เข้าใจคนที่ดื่มว่าเป็นอย่างไร มีบริบทอะไร ซึ่งไม่ใช่เฉพาะคนจนนะ เพราะคนรวยติดเหล้าก็มีเยอะอยู่

:: รัฐต้องลงทุนเรื่องสุขภาพของประชาชน ::

เป็นไปได้ไหมว่า นี่เป็นปัญหาของระบบสาธารณสุขด้วย เพราะคนที่ทำงานเกี่ยวกับสุรายังมีอยู่ไม่เพียงพอ

ใช่ค่ะ เราลงทุนตรงนี้น้อย จริงๆ รัฐต้องลงทุนเรื่องสุขภาพของประชาชน อย่างเราไปดูงบประมาณการซื้ออาวุธ จะเห็นว่ามีมากแบบมหาศาลเลย แต่ปัจจุบันอาวุธอาจจะไม่ได้สำคัญขนาดนั้นแล้ว ทำไมเราไม่เอาเงินมาลงทุนด้านการศึกษา สุขภาพ ทำให้เต็มที่ ทำให้คนพึ่งตนเองได้ ทำให้พวกเขาเข้มแข็งขึ้นมา

เรื่องการสื่อสารก็สำคัญ สมมติว่าคนป่วยยังไม่พร้อมหรือไม่อยากไปพบแพทย์ เขาก็ต้องดูว่าจะแก้ปัญหาเองก่อนได้อย่างไร และถึงจะเห็นว่าขั้นตอนต่อไปจะทำอะไร เราต้องมีทางเลือกให้ประชาชน ไม่ใช่มีแต่ระบบบริการที่ยังมีข้อจำกัด ไม่สามารถเข้าถึงได้ทุกคนอยู่ เช่น ระบบสายด่วน (hotline) ที่ยังไม่มากพอที่จะให้คนเข้าถึงได้ กรณีที่ยังไม่พร้อมพบแพทย์

:: เชื่อมั่นในมนุษย์ ::

ถ้าคิดจะเลิกเหล้า อะไรคือสิ่งสำคัญที่ทำให้คนที่คิดว่าจะเลิกเหล้ามีกำลังใจในการเลิกหรือเริ่มเปลี่ยนแปลงพฤติกรรมของตนได้จริง

หมอชาวบ้านเคยจัดโครงการหนึ่ง โดยเรานิมนต์พระมารูปหนึ่ง ให้ท่านช่วยพูดกับคนมีฐานะยากจนในเมือง เป็นกลุ่มคนหาเช้ากินค่ำ คือเป็นความพยายามในการเสริมพลังให้พวกเขา สิ่งหนึ่งที่น่าสนใจและทำให้มีคนเริ่มเปลี่ยนแปลงตัวเองได้คือ พระท่านตั้งคำถามว่า เราเคยดูแลร่างกายของตัวเองไหม เคยโอบกอดร่างกายตัวเองบ้างหรือเปล่า การดูแลร่างกายในที่นี้คือดูว่าที่ผ่านมาเราทานอาหารอย่างไร ทำให้ร่างกายดีไหม เราดื่มเหล้าหรือสูบบุหรี่หรือเปล่า ถ้าเรายังทำแบบนี้คือเรายังรักตัวเองไม่พอ และสิ่งที่พระท่านให้ทำคือ การโอบกอดร่างกายตัวเองด้วยความรัก

ปรากฏว่าอีกเดือนหนึ่ง มีผู้หญิงคนหนึ่งกลับมาบอกว่า เชาเลิกบุหรี่ได้เด็ดขาดแล้วนะ เพราะพระท่านบอกว่าเราต้องรักตัวเอง เขาเลยพยายามเลิกจนสำเร็จทั้งที่ก่อนหน้านี้ไม่เคยสำเร็จ แต่คำพูดนั้นมันฝังลึกเข้าไปในใจเลยว่า ที่ผ่านมาเราไม่ได้รักตัวเองเลยหรือเปล่า

เรื่องนี้แสดงให้เห็นว่า ถ้าการสื่อสารกระทบไปถึงจิตใจจะทำให้เกิดการเปลี่ยนพฤติกรรมได้จริง อย่างการนำพระอาจารย์มาพูดก็เพราะเราศึกษาบริบทแล้วว่า คนกลุ่มนี้ชอบตักบาตรทำบุญ แสดงว่าพระก็มีอิทธิพลสูง อย่างที่เราเห็นว่ามันได้ผลและสร้างความเปลี่ยนแปลงได้จริงๆ เพราะฉะนั้น ถ้าเราระบุได้ว่าเขาศรัทธาหรือเชื่อมั่นเรื่องอะไร มีอะไรเป็นแรงบันดาลใจ ก็จะสร้างความเปลี่ยนแปลงได้

ถ้าพูดให้ถึงที่สุด เราก่อตั้งหมอชาวบ้านมา 40 กว่าปี เราต้องเชื่อมั่นในมนุษย์ก่อนว่าเขาสามารถเปลี่ยนแปลงตัวเองได้ เป็นเหมือนการสร้าง self-esteem ให้เขา เพราะที่ผ่านมา พวกเขาอาจไม่เคยเห็นคุณค่าหรือไม่ได้รักตัวเองเลย ทั้งที่คนที่เป็นเพื่อนที่ดีสุดของคุณก็คือตัวคุณเองนั่นแหละ

:: จะมีสุขภาพที่ดีต้องลงทุนในทุกด้าน ::

เท่ากับว่า ถ้าอยากให้ประชาชนสุขภาพดี รัฐต้องลงทุนเรื่องสุขภาพด้วย

ใช่ค่ะ ต้องลงทุนทั้งสุขภาพในแง่การเจ็บป่วยของประชาชนและลงทุนเรื่องการสร้างเสริมสุขภาพ ตอนนี้เรามี สสส. แล้ว แต่มันยังไม่พอ เพราะเราต้องดูแลสุขภาพตั้งแต่ก่อนป่วย เรื่องอาหาร ออกกำลังกาย อารมณ์ จึงสำคัญมากที่ประชาชนต้องหันมาดูแลตนเอง โดยมีหน่วยงานของรัฐ ภาคประชาสังคม และภาคเอกชนมาสนับสนุน

ตอนนี้คนจนแทบเข้าถึงอะไรไม่ได้เลย สมมติอยากดูแลสุขภาพด้วยการทานอาหารคลีนก็ต้องจ่ายเงินเยอะอีก เราจึงต้องสนับสนุนเรื่องนี้ให้มากขึ้น อย่างที่เวียดนาม รัฐบาลสนับสนุนให้เกษตรกรปลูกเกษตรอินทรีย์และทำวิจัยเอง เปรียบเทียบว่าปุ๋ยอย่างนี้ ปลูกพืชพันธุ์นี้ ผลผลิตจะเป็นอย่างไร ซึ่งบ้านเราก็มีเกษตรกรเยอะ มีทรัพยากรดี แต่รัฐบาลกลับไม่มีการบริหารจัดการที่ดีพอ

ทุกอย่างเชื่อมโยงกันนะคะ เรื่องสุขภาพไม่สามารถอยู่โดดๆ ได้ แต่เกี่ยวข้องกับบริบททางสังคม เศรษฐกิจ และบริบททางนโยบายด้วย ถ้าคุณดูแลสุขภาพได้ด้วยตนเองก็อาจจะไม่ต้องพึ่งยา เพราะร่างกายแข็งแรงแล้ว และปัญหาเรื่องการดื่มเหล้าหรือติดเหล้าก็น่าจะลดน้อยลงเช่นกัน

เรื่องและภาพ: ทีมงาน Alcohol Rhythm

The post อ่านปัญหาในขวดสุราผ่านสายตา ‘หมอชาวบ้าน’ กับ เนตรนภา ขุมทอง appeared first on Alcohol Rhythm.

นอกจากการปรับตัวมาให้ความรู้ทางออนไลน์ หมอชาวบ้านยังให้ความรู้เรื่องสุขภาพผ่านทางนิตยสาร ซึ่งเป็นสิ่งที่ทำมาก่อนหน้าจะมีโซเชียลมีเดีย ประกอบกับแอปพลิเคชันสีสันสดใสใช้งานง่ายอย่าง ‘DoctorMe’ ที่เป็นเหมือนแนวนำทางเบื้องต้นให้คนทั่วไปรู้ว่า ควรจะดูแลตนเองเบื้องต้นเมื่อเกิดอาการเจ็บป่วยอย่างไร ยิ่งทำให้หมอชาวบ้านเป็นอีกหนึ่งองค์กรที่ปรับตัวได้อย่างงดงามในยุค digital disruption และเป็นเหมือนเพื่อนคู่คิด มิตรคู่บ้าน ของประชาชนที่สนใจอยากรู้เรื่องสุขภาพ ในยุคที่ข่าวปลอมและความเชื่อผิดๆ ด้านสุขภาพกระจายไปไวกว่าไฟลามทุ่ง

Alcohol Rhythm นัดสนทนายาวๆ กับ ผศ.เนตรนภา ขุมทอง เลขาธิการมูลนิธิหมอชาวบ้าน ไล่เรียงตั้งแต่เส้นทางการเดินทางของหมอชาวบ้านตั้งแต่ยังเป็นนิตยสาร จนกระทั่งถึงการปรับตัวในยุคดิจิทัลเขย่าโลก รวมถึงการคุยสไตล์เปลี่ยนจังหวะชีวิตคนติดเหล้าเกี่ยวกับเรื่อง ‘เหล้า’ ในมุมมองของหมอชาวบ้าน – ระบบบำบัด การสื่อสารเรื่องสุราในปัจจุบัน หรือแม้กระทั่งระบบสุขภาพในภาพรวมยังมีปัญหาอะไร เราจะเริ่มแก้ปัญหาได้อย่างไร – ปิดท้ายด้วยการชวนหมอชาวบ้านสนทนาเกี่ยวกับความเชื่อหรือภูมิปัญญาชาวบ้านที่ว่ากันว่าจะช่วยในการรักษาตัวเองได้

นิตยสารหมอชาวบ้านมีที่มาที่ไปอย่างไร มีจุดมุ่งหมายอะไรในการก่อตั้ง

ปรัชญาการก่อตั้งหมอชาวบ้านคือ “การทำชาวบ้านให้เป็นหมอ ทำหมอให้เป็นชาวบ้าน” ซึ่งเรายึดถือมาตั้งแต่ก่อตั้งในปีพ.ศ. 2522 ว่าอยากเป็นสื่อที่เข้าถึงประชาชนได้ เพราะระบบสาธารณสุขในขณะนั้นยังไม่มีโครงการ 30 บาทรักษาทุกโรคที่จะเป็นหลักประกันสุขภาพให้ประชาชน ประชาชนต้องดูแลรักษาตัวเอง ถ้าเจ็บป่วยมากก็ต้องไปโรงพยาบาล คนยากจนในชนบทเลยได้รับผลกระทบมาก ต้องขายวัว ควาย เรียกได้ว่าล้มละลายกันจริงๆ

ช่วงที่ยังไม่มีโครงการ 30 บาทรักษาทุกโรค ซึ่งปัจจุบันเรียกว่าหลักประกันสุขภาพแห่งชาติ เราได้พานักศึกษาแพทย์ในวิชาเวชศาสตร์ชุมชนออกชนบทก็เห็นภาพเช่นนี้ เลยคิดว่า จะทำอย่างไรให้ประชาขนพึ่งตัวเองได้เรื่องสุขภาพ โดยไม่ต้องพึ่งการแพทย์หรือโรงพยาบาลที่คนแน่น แออัด แถมต้องจ่ายเงินราคาแพง เพราะโรคกว่า 80% ดูแลตนเองในเบื้องต้นแล้วหายได้ เช่น ปวดหัว ตัวร้อน ท้องเสีย ไม่ใช่ป่วยทีก็ต้องเข้าโรงพยาบาล หรือเข้าตอนที่อาการหนักแล้วเพราะไม่มีความรู้และทักษะ

เมื่อเป็นเช่นนี้ คณะผู้ก่อตั้งหมอชาวบ้านจึงออกนิตยสารหมอชาวบ้าน เพื่อเป็นสื่อในการเผยแพร่องค์ความรู้สุขภาพแก่ประชาชน โดยมีแพทย์ เภสัชกร นักกายภาพบำบัด หรือนักโภชนาการมาร่วมกันเขียนฟรีเป็นวิทยาทาน เพื่อให้นิตยสารมีราคาถูกและเข้าถึงชาวบ้านได้จริงๆ

คำว่า ‘พึ่งตนเอง’ ในที่นี้เป็นอย่างไร เราพอยกตัวอย่างที่เป็นรูปธรรมได้ไหม

การพึ่งตนเองหมายถึงการเน้นให้ประชาชนดูแลตัวเองได้ เริ่มตั้งแต่ตอนที่ยังไม่ป่วยว่าจะทำอย่างไรไม่ให้ป่วย หรือถ้าป่วยแล้ว จะดูแลตัวเองอย่างไรในเบื้องต้น เช่น ท้องเสียก็ทำน้ำเกลือแบบชาวบ้าน ไม่ต้องไปหาหมอ เราก็แนะนำวิธีว่าทำน้ำเกลืออย่างไร สัดส่วนเท่าไหร่ ถ้าต้องใช้ยาจะมียาอะไรบ้าง ราคาเท่าไหร่ เพื่อจะต่อรองกับร้านขายยาได้เพราะเขาจะรู้ราคายาแล้ว ซึ่งส่วนใหญ่เราจะแนะนำยาขององค์การเภสัชกรรมเพราะว่าราคาถูก ตรงนี้ถือเป็นการเสริมพลัง (empower) ให้ประชาชนรู้ ต่อรอง และสามารถพึ่งตนเองได้ ซึ่งเป็นปรัชญาสำคัญที่สุดของการตั้งหมอชาวบ้าน

พอหันกลับมาดูว่าการพึ่งตัวเองมีหลักการอะไร หลักๆ คือเขามีศักดิ์ศรี เชื่อมั่นว่าตนเองทำอะไรได้ในเบื้องต้น ไม่ใช่วิ่งไปหาหมออย่างเดียว นิตยสารของเราก็จะพยายามบอกว่าคุณพึ่งตัวเองได้นะ ไม่ต้องพึ่งคนอื่นตลอดเวลา อีกอย่างคือเราเชื่อว่า ทุกคนเป็นหมอได้โดยธรรมชาติ สมัยก่อนลูกป่วยแม่ก็พอดูแลได้ เราเชื่อว่าทุกคนเป็นหมอได้ เลยตั้งชื่อนิตยสารว่า ‘หมอชาวบ้าน’ เพราะเราทำชาวบ้านธรรมดาๆ ให้เป็นหมอดูแลตัวเองได้

แต่นอกจากทำชาวบ้านให้เป็นหมอ เรายังมุ่งทำหมอให้เป็นชาวบ้านด้วย คือให้เขาเข้าใจชาวบ้าน เข้าใจวิถีชีวิต ใช้คำพูดง่ายๆ ที่ชาวบ้านเข้าใจ เพราะฉะนั้น หมอที่มาเขียนหนังสือจะต้องใช้ภาษาเข้าใจง่าย แต่ถูกหลักวิชาการ และสามารถนำไปปฏิบัติได้ด้วย แต่นิตยสารอย่างเดียวคงไม่พอ เราเลยตั้งมูลนิธิหมอชาวบ้านขึ้นเพื่อทำการอบรมควบคู่ไปกับออกนิตยสารด้วย

ก่อนหน้านี้หมอชาวบ้านให้ความรู้ผ่านทางนิตยสารเป็นหลัก แต่เมื่ออินเทอร์เน็ตและโซเชียลมีเดียเข้ามามีบทบาทในการสื่อสาร หมอชาวบ้านต้องปรับตัวอย่างไรบ้าง

จำได้ว่า ช่วงประมาณปีพ.ศ. 2551 เริ่มมีโซเชียลมีเดียเข้ามา แต่ยังไม่ดังเลย ตั้งเว็บไซต์ขึ้นมาก็ยังไม่ค่อยมีคนเข้ามาดู ตอนนั้นเราเริ่มตั้ง Facebook page ช่วงแรกๆ ประมาณปี 2553-54 ก็มีคนมาดูเรือนหมื่นได้

จุดเปลี่ยนแปลงเกิดขึ้นตอนปี 2557 ตอนนั้นสำนักงานกองทุนสนับสนุนการสร้างเสริมสุขภาพ (สสส.) เสนอให้เราพัฒนาโฉมหน้าใหม่ ปรากฏว่ามีคนเข้ามาดูเป็นล้านภายในไม่กี่เดือน จนกระทั่งในเดือนกุมภาพันธ์ 2564 มีคนติดตามประมาณ 2 ล้านแล้ว นี่แสดงว่าประชาชนกระหายอยากรู้เรื่องสุขภาพ เราคิดว่าเป็นเพราะโซเชียลมีเดียเข้าถึงประชาชนมากขึ้น ประกอบกับพวกเขาเชื่อว่าหมอชาวบ้านเป็นแหล่งข่าวที่น่าเชื่อถือด้วย

ตลอดเวลา 40 กว่าปีของหมอชาวบ้านทั้งในรูปแบบนิตยสารและโซเชียลมีเดีย   หมอชาวบ้านได้ติดตามเรื่องสุรา พฤติกรรมการดื่มสุรา หรือโทษจากการดื่มสุรามากน้อยแค่ไหน เห็นประเด็นอะไรที่น่าสนใจไหม

เรามีเรื่องสุราลงในนิตยสารหมอชาวบ้านมานานแล้ว ถ้าย้อนกลับไปดูช่วงปี 2535 ยุครัฐบาลนายกฯ ชาติชาย ชุณหะวัณ ช่วงนั้นเศรษฐกิจดีมาก อุตสาหกรรมสุราในบ้านเราเติบโต คนดื่มเยอะทำให้มีปัญหาเยอะด้วย หมอชาวบ้านได้เขียนบทความเกี่ยวกับเหล้าเยอะมาก ซึ่งตอนนั้นยังไม่ได้ตั้ง สสส. เลย แต่พอตั้ง สสส. ในปี 2544 เรื่องเหล้ากับบุหรี่ก็กลายมาเป็นเรื่องรณรงค์ เพราะสสส. เอาภาษีบาป (ภาษีที่เก็บจากเหล้าและบุหรี่) มารณรงค์สร้างเสริมสุขภาพ และเน้นประเด็นเรื่องเหล้าและบุหรี่เป็นหลัก

ปรัชญาของหมอชาวบ้านคือการพึ่งตนเอง หันมาดูแลสุขภาพ ไม่ต้องไปพบแพทย์ตลอดเวลา ซึ่งดูจะขัดแย้งกับเรื่องสุรา ที่ทางการแพทย์มักมองว่าเป็นตัวร้ายทำลายสุขภาพ แล้วหมอชาวบ้านมีจุดยืนเกี่ยวกับเหล้าอย่างไร สามารถดื่มบ้างได้ไหม หรือไม่ควรจะดื่มเลย

ต้องเกริ่นก่อนว่า ปรัชญาของเราคือการพึ่งตนเอง ดูแลตนเอง แต่ไม่ได้หมายความว่าเราปฏิเสธการไปพบแพทย์นะ เพราะเราเขียนไว้ในคู่มือเลยว่า ถ้าดูแลตัวเองเบื้องต้นแล้วไม่หายก็ให้ไปพบแพทย์ แต่ถ้าเป็นโรคทั่วไปก็มักจะหายแหละ เพียงแต่เราเน้นเป็นขั้นตอนมากกว่า

พอมาถึงเรื่องเหล้า นักวิชาชีพมักจะมองว่า การดื่มเหล้าไม่ดี อีกทั้งการแพทย์แผนปัจจุบันมักจะโทษเหยื่อ (blaming the victim) หรือเรียกง่ายๆ คือโทษคนไข้หรือประชาชนหมดเลยว่า เรื่องนี้ไม่ดี ทำแบบนั้นไม่ได้ เหมือนเป็นการมองด้านเดียวโดยไม่เข้าใจบริบทของคนเลย

เราเคยสอนนักศึกษาแพทย์วิชามานุษยวิทยาด้านการแพทย์ (Medical Anthropology) เพื่อให้นักศึกษาแพทย์เข้าใจบริบทว่า สิ่งที่เกิดขึ้นไม่ใช่คนไข้เป็นคนผิดนะ เวลาเราบอกว่าเขาดื่มเหล้า เราต้องเข้าใจบริบทของเขาก่อนว่าทำไมเขาจึงดื่มเหล้า ไม่ใช่มองแต่ด้านที่เป็นลบของเขา

บริบทที่ว่าเช่นอะไรบ้าง

เยอะมากเลยค่ะ คือไม่ใช่ว่าคนดื่มเหล้าทุกคนเป็นคนทำลายสุขภาพหรือไม่รักสุขภาพนะ อย่างตอนที่เราไปเรียนต่อที่อังกฤษ เวลาอภิปรายหรือนำเสนออะไรในห้องเรียนแล้ว หลังเลิกเรียน อาจารย์ก็มักจะชวนไปนั่งคุยกันต่อที่ผับ (pub) ตอนนั้นก็จะการดื่มไวน์บ้างอะไรบ้าง แต่ถ้าอย่างเราเป็นผู้หญิงที่ไม่เคยดื่ม เขาก็จะสั่งพวกที่แอลกอฮอล์ต่ำให้แทน จะเห็นว่าในบริบทนี้ แอลกอฮอล์ไม่ใช่สิ่งเลวร้ายเลย แต่ช่วยให้เกิดการพูดคุยทางวิชาการอย่างต่อเนื่อง เหมือนคุยนอกรอบ และเป็นการทำให้ทุกคนผ่อนคลายมากกว่าอยู่ในห้องเรียน และกล้าที่จะอภิปราย ก็เป็นการเรียนรู้อีกแบบหนึ่งนอกห้องเรียน

แต่ต้องบอกว่า ที่นั่นเน้นมากเรื่องการรับผิดชอบตนเอง คุณทำอะไรต้องรับผิดชอบเอง อย่างคนที่ขับรถมาก็จะไม่ดื่ม เรียกว่าซื่อสัตย์กับตัวเองมากและคิดถึงผลกระทบต่อคนอื่น หรือบางคนก็รู้ว่าตัวเองดื่มได้มากขนาดไหน นี่เป็นเรื่องสำคัญเลยว่าเขาไม่ได้ห้ามดื่มเด็ดขาด แต่ให้ทุกคนรู้ลิมิตของตัวเอง ซึ่งเราคิดว่าเรื่องนี้ต้องปลูกฝังตั้งแต่ในครอบครัว ตั้งแต่ระบบการศึกษา ให้รู้ว่าคุณต้องรู้จักรับผิดชอบทั้งตัวเองและคนอื่น

กลับมาที่ไทย เราไม่ได้จัดการปัญหาสุราเป็นองค์รวม แต่ทำแยกส่วนกัน ทั้งที่ถ้าเราจะเข้าใจคนไข้ในทุกๆ โรค เราต้องเข้าใจที่มาที่ไปก่อน เวลารณรงค์ก็อาจจะไม่ได้หว่านรณรงค์กับทุกกลุ่ม เพราะถ้าเขารู้ลิมิต ดื่มแล้วรับผิดชอบตัวเองได้ ก็ไม่ได้มีผลเสียอะไร

คุณมองว่าแคมเปญการสื่อสารเรื่องสุรามีปัญหาอะไรบ้าง

จริงๆ เราเข้าใจนะว่า ในการรณรงค์ต้องหาเรื่องที่จะสื่อไปถึงสาธารณะวงกว้างได้ โดยเฉพาะทางโทรทัศน์หรือโซเชียลมีเดีย พอเป็นในบริบทของเหล้า เราก็จะเห็นการจับกลุ่มคนจนเป็นหลัก เพราะมันมองง่าย รณรงค์ง่าย ทั้งที่จริงๆ มีกลุ่มอื่นอีก

เวลาเรามองว่าคนจนจนเพราะดื่มเหล้า เราไม่ได้พยายามมองเขาแบบเข้าใจ มองแต่ว่าคนนี้จน เครียด ไม่มีการศึกษา เลยไปนั่งดื่มเหล้า แล้วก็วนเวียนไปแบบนี้แหละ แต่เราลงพื้นที่ชนบทและเห็นปัญหาอยู่แล้ว เลยไม่ค่อยเห็นด้วยกับความคิดแบบนี้เท่าไหร่ เพราะมันทำให้ภาพของคนจนกลายเป็นคนไม่รู้เรื่องโทษของสุรา จนแล้วไม่รู้จักใช้เงิน เครียดแล้วหาทางออกไม่ได้จนต้องดื่มเหล้า แต่จริงๆ แล้ว เป็นเพราะเราไม่สามารถให้การศึกษากับเขาเพียงพอหรือเปล่า และคนจนไม่มีอิสระในการเลือก (freedom of choice) คุณไม่สามารถอธิบายได้ว่า ทำไมระบบทั้งสังคมทำให้เขาเป็นแบบนี้ ระบบเศรษฐกิจและการศึกษาล้วนทำให้คนจนเป็นแบบนี้

ถ้าลองมองแบบเชื่อมโยงทุกมิติว่าคนดื่มเหล้าเพราะอะไร พยายามทำความเข้าใจคนแต่ละกลุ่ม แคมเปญที่ออกมาก็อาจจะเป็นความเข้าอกเข้าใจ ไม่ใช่ทำให้ศักดิ์ศรีความเป็นคนลดลงและทำให้เข้าไม่ถึงเขา เวลาเราสื่อสารต่อสาธารณะต้องมองให้เข้าใจบริบทและเชื่อมโยงกันได้ พอเข้าใจบริบทแล้วก็จะสื่อสารได้ตรงกับกลุ่มเป้าหมายมากขึ้น

แสดงว่าการสื่อสารหรือให้ความรู้เรื่องสุราตอนนี้ยังเป็นการจับผิด ไม่ได้เข้าใจภาพรวมเท่าที่ควร?

เท่าที่เรารู้คนทำงานเขาก็มีความปรารถนาดีนะ พยายามเก็บข้อมูลออกมารณรงค์ แต่ก็ต้องยอมรับว่าข้อมูลบางอย่างอาจทำให้เกิดความเข้าใจผิดได้ อย่างการรณรงค์ให้งดเหล้าช่วงเข้าพรรษาจะช่วยพักตับได้ คนก็เข้าใจว่าถ้างดเหล้าได้ในช่วงเข้าพรรษาตับก็จะดี ซึ่งมันถูกครึ่งเดียว เพราะตับจะดีได้ต้องเป็นตับที่ไม่ถูกทำลายเยอะ ยังดื่มมาไม่นาน แต่ถ้าตับถูกทำลายเยอะเกินครึ่งหนึ่งไปแล้ว เหลือแค่ 1/3 หรือ 1/4 ก็ไม่ได้หมายความว่าตับจะกลับมาเป็นเหมือนเดิมได้

เพราะฉะนั้น สิ่งที่น่าจะเน้นมากกว่าคือ เมื่อคุณหยุดดื่มไปสักพักและกลับมาดื่มอีกครั้ง ตับก็จะถูกทำลายอีก ใช่ว่าหยุดดื่มแล้วตับจะกลับมาแข็งแรงทั้งหมด จริงๆ อาจจะต้องไปพบแพทย์ด้วยว่าตับทำงานเป็นอย่างไร เหลือเท่าไหร่ เพื่อที่จะได้คอยระวังและปรับเปลี่ยน ลดการดื่มจนกระทั่งหยุดได้

ในวงการแพทย์ เป็นไปได้ไหมว่า แพทย์บางคนยังมีอคติกับผู้ติดสุราเพราะมองว่า เขาทำลายสุขภาพตนเอง ถ้าเป็นแบบนี้ เราจะแนะนำให้แพทย์และบุคลากรสาธารณสุขมีความเห็นอกเห็นใจ (empathy) คนติดเหล้าได้อย่างไร

ถ้าเราจะแก้ หมอและบุคลากรสาธารณสุขต้องหยุดโทษคนไข้ก่อนว่า การดื่มเป็นเรื่องของคุณ คุณต้องรับผิดชอบ แต่ต้องพยายามเข้าใจว่าเขาดื่มเพราะอะไร

ทางกระทรวงสาธารณสุขก็ออกนโยบายเหมือนกันว่าให้ใช้ตามแบบองค์การอนามัยโลก (WHO) คือต้องเข้าใจคนดื่มเหล้า เข้าใจอารมณ์ความรู้สึกว่าเขาดื่มทำไม ให้กำลังใจแม้เขาหยุดดื่มไปแล้วกลับมาดื่มซ้ำ และต้องทำงานร่วมกับครอบครัวด้วย เพราะถ้าหมอเข้าใจฝ่ายเดียว แต่ครอบครัวไม่เข้าใจก็ไม่สำเร็จ

แต่ในบางพื้นที่ชนบทอาจไม่ได้มีหมอตลอดเวลา จึงต้องมีพยาบาลหรืออาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้าน (อสม.) หรือเจ้าหน้าที่สาธารณสุขคอยดูแล ซึ่งพวกเขาจะต้องมีความเห็นอกเห็นใจให้มาก เข้าใจคนที่ดื่มว่าเป็นอย่างไร มีบริบทอะไร ซึ่งไม่ใช่เฉพาะคนจนนะ เพราะคนรวยติดเหล้าก็มีเยอะอยู่

ถึงคนรวยจะติดเหล้าเหมือนกัน แต่สังคมมักมองว่าคนจนติดเหล้าเป็นปัญหามากกว่า ทำไมถึงเป็นเช่นนี้

เข้าใจว่าเวลาเข้าไปคุยขอความร่วมมือหรือสัมภาษณ์คนชนชั้นกลางหรือคนรวยจะทำได้ยากกว่า หรือคนกลุ่มนี้อาจจะมีทางเลือกในการช่วยเหลือตนเองได้เยอะกว่า แต่ใช่ว่าคนที่มีการศึกษาหรือคนมีฐานะจะไม่มีปัญหาเรื่องการติดเหล้า เราเคยเจอคนจบปริญญาเอกติดเหล้า เพราะเห็นภาพที่คุณพ่อดื่มมาตั้งแต่ยังเด็ก พอโตแล้วภาพนั้นยังอยู่ ดื่มมากเข้าก็กลายเป็นติดเลย หรือบางคนรู้สึกว่าชีวิตไม่ได้รับการเติมเต็ม มองว่าฉันน่าจะได้ทำได้มากกว่านี้ ประสบความสำเร็จมากกว่านี้ มีการเปรียบเทียบอยู่ตลอดเวลา เขาก็อาจจะเลือกดื่มเหล้าได้ด้วย

เพราะฉะนั้น จะรวยจะจนก็มีจุดร่วมเหมือนกันคือมองเหล้าเป็นทางออก ในวิทยาศาสตร์ก็มีหลักฐานรองรับชัดเจนว่า เหล้าทำให้เราลืมไปชั่วขณะหนึ่ง เวลาเจ็บปวดมากๆ ในปัญหาที่เกิดขึ้น เช่น อกหัก ผิดหวังในเรื่องใดเรื่องหนึ่ง บางคนเลยเลือกจะดื่มเหล้าเพื่อให้ลืม ไม่ต้องคิดเรื่องนั้นอีก พอดื่มบ่อยๆ ก็กลายเป็นติด แต่ถ้าคนมีฐานะก็มีทางเลือกเยอะกว่า

เป็นไปได้ไหมว่า นี่เป็นปัญหาของระบบสาธารณสุขด้วย เพราะคนที่ทำงานเกี่ยวกับสุรายังมีอยู่ไม่เพียงพอ

ใช่ค่ะ เราลงทุนตรงนี้น้อย จริงๆ รัฐต้องลงทุนเรื่องสุขภาพของประชาชน อย่างเราไปดูงบประมาณการซื้ออาวุธ จะเห็นว่ามีมากแบบมหาศาลเลย แต่ปัจจุบันอาวุธอาจจะไม่ได้สำคัญขนาดนั้นแล้ว ทำไมเราไม่เอาเงินมาลงทุนด้านการศึกษา สุขภาพ ทำให้เต็มที่ ทำให้คนพึ่งตนเองได้ ทำให้พวกเขาเข้มแข็งขึ้นมา

เรื่องการสื่อสารก็สำคัญ สมมติว่าคนป่วยยังไม่พร้อมหรือไม่อยากไปพบแพทย์ เขาก็ต้องดูว่าจะแก้ปัญหาเองก่อนได้อย่างไร และถึงจะเห็นว่าขั้นตอนต่อไปจะทำอะไร เราต้องมีทางเลือกให้ประชาชน ไม่ใช่มีแต่ระบบบริการที่ยังมีข้อจำกัด ไม่สามารถเข้าถึงได้ทุกคนอยู่ เช่น ระบบสายด่วน (hotline) ที่ยังไม่มากพอที่จะให้คนเข้าถึงได้ กรณีที่ยังไม่พร้อมพบแพทย์

สมมติมีคนติดสุรามาขอคำแนะนำจากหมอชาวบ้านว่า จะดูแลตัวเองในเบื้องต้นได้อย่างไรบ้าง คุณจะแนะนำเขาอย่างไร

สิ่งแรกคือ คุณต้องเข้าใจก่อนว่าเขาดื่มเพราะอะไร ทำไมถึงดื่ม และให้เขาทบทวนว่าตัวเองมาถึงจุดนี้ได้อย่างไร จากนั้นจึงถามตัวเองว่า ฉันพร้อมรึยังที่จะเปลี่ยนแปลง ซึ่งเราต้องให้เวลาเขาตัดสินใจด้วย อย่าไปเร่งเขามาก บางคนก็พร้อม บางคนอาจจะไม่พร้อม ซึ่งถ้ายังไม่พร้อมก็ต้องมีทางให้เขาเลือก ให้ข้อมูลเขาอย่างครบถ้วน เพื่อที่คนๆ นั้นจะได้เตรียมตัวว่า เขาต้องทำอย่างไรจึงจะเหมาะกับตนเองที่สุด

ถ้าคิดจะเลิกเหล้า อะไรคือสิ่งสำคัญที่ทำให้คนที่คิดว่าจะเลิกเหล้ามีกำลังใจในการเลิกหรือเริ่มเปลี่ยนแปลงพฤติกรรมของตนได้จริง

หมอชาวบ้านเคยจัดโครงการหนึ่ง โดยเรานิมนต์พระมารูปหนึ่ง ให้ท่านช่วยพูดกับคนมีฐานะยากจนในเมือง เป็นกลุ่มคนหาเช้ากินค่ำ คือเป็นความพยายามในการเสริมพลังให้พวกเขา สิ่งหนึ่งที่น่าสนใจและทำให้มีคนเริ่มเปลี่ยนแปลงตัวเองได้คือ พระท่านตั้งคำถามว่า เราเคยดูแลร่างกายของตัวเองไหม เคยโอบกอดร่างกายตัวเองบ้างหรือเปล่า การดูแลร่างกายในที่นี้คือดูว่าที่ผ่านมาเราทานอาหารอย่างไร ทำให้ร่างกายดีไหม เราดื่มเหล้าหรือสูบบุหรี่หรือเปล่า ถ้าเรายังทำแบบนี้คือเรายังรักตัวเองไม่พอ และสิ่งที่พระท่านให้ทำคือ การโอบกอดร่างกายตัวเองด้วยความรัก

ปรากฏว่าอีกเดือนหนึ่ง มีผู้หญิงคนหนึ่งกลับมาบอกว่า เชาเลิกบุหรี่ได้เด็ดขาดแล้วนะ เพราะพระท่านบอกว่าเราต้องรักตัวเอง เขาเลยพยายามเลิกจนสำเร็จทั้งที่ก่อนหน้านี้ไม่เคยสำเร็จ แต่คำพูดนั้นมันฝังลึกเข้าไปในใจเลยว่า ที่ผ่านมาเราไม่ได้รักตัวเองเลยหรือเปล่า

เรื่องนี้แสดงให้เห็นว่า ถ้าการสื่อสารกระทบไปถึงจิตใจจะทำให้เกิดการเปลี่ยนพฤติกรรมได้จริง อย่างการนำพระอาจารย์มาพูดก็เพราะเราศึกษาบริบทแล้วว่า คนกลุ่มนี้ชอบตักบาตรทำบุญ แสดงว่าพระก็มีอิทธิพลสูง อย่างที่เราเห็นว่ามันได้ผลและสร้างความเปลี่ยนแปลงได้จริงๆ เพราะฉะนั้น ถ้าเราระบุได้ว่าเขาศรัทธาหรือเชื่อมั่นเรื่องอะไร มีอะไรเป็นแรงบันดาลใจ ก็จะสร้างความเปลี่ยนแปลงได้

ถ้าพูดให้ถึงที่สุด เราก่อตั้งหมอชาวบ้านมา 40 กว่าปี เราต้องเชื่อมั่นในมนุษย์ก่อนว่าเขาสามารถเปลี่ยนแปลงตัวเองได้ เป็นเหมือนการสร้าง self-esteem ให้เขา เพราะที่ผ่านมา พวกเขาอาจไม่เคยเห็นคุณค่าหรือไม่ได้รักตัวเองเลย ทั้งที่คนที่เป็นเพื่อนที่ดีสุดของคุณก็คือตัวคุณเองนั่นแหละ

ในกรณีของผู้ที่ติดสุรา ไม่เพียงแต่คนที่ติดเท่านั้น แต่เราจะเห็นคนใกล้ชิดพลอยได้รับผลกระทบไปด้วย โดยเฉพาะด้านจิตใจ เราควรแก้ปัญหาเรื่องนี้อย่างไร

สำหรับคนกลุ่มนี้ เรื่องสำคัญคือเรื่องสุขภาพจิตเลย บางทีเวลาเราบำบัดอาจจะต้องทำในเชิงครอบครัวด้วย นำทั้งคนติดเหล้าและครอบครัวมานั่งคุยพร้อมกัน เป็นการบำบัดแบบครอบครัว (family therapy) ให้ผู้ที่ดื่มเหล้าได้เห็นความทุกข์ใจของคนใกล้ชิด โดยมีผู้เชี่ยวชาญหรือคนที่ 3 ที่เข้าใจทั้งสองฝ่ายทำหน้าที่เป็นคนกลาง ในกรณีที่คนที่ 3 เป็นเพื่อนหรือคนใกล้ชิด เขาจะต้องเป็นคนกลางจริงๆ ที่เข้าใจทั้งสองฝ่ายและไม่สามารถเลือกข้างได้

เราต้องชี้ให้คนใกล้ตัวเข้าใจว่า ทำไมคนดื่มถึงดื่ม การดื่มมีสาเหตุมาจากอะไร และชี้ให้คนดื่มเห็นว่า การดื่มแบบขาดสติของคุณทำร้ายคนใกล้ตัวอย่างไร ให้ทั้งสองฝ่ายได้เห็นอารมณ์ความรู้สึกของอีกฝ่าย รวมถึงเห็นความปรารถนาดีและมีความเข้าอกเข้าใจกัน แต่ก็ไม่ใช่ว่าบำบัดครั้งเดียวจะได้ผล ต้องทำหลายๆ ครั้งจนถึงจุดที่คนติดสุราคิดว่า เขาพร้อมจะหยุดแล้ว

ถ้ามองระบบการบำบัดสุราในภาพรวม คิดว่าระบบมีปัญหาอะไรอยู่ เราจะต้องปรับปรุงแก้ไขตรงนั้นอีกบ้าง

อย่างแรกคือ ตัวระบบที่เป็นสายด่วนบางแห่งยังไม่ได้ทำงานตลอด 24 ชั่วโมง ทั้งที่บางที เวลาคนอยากขอคำปรึกษาเขาก็จะมาตอนดึกๆ หลังเลิกงาน หรือในช่วงวิกฤตนั้นเขาต้องการใครสักคนรับฟังหรือช่วยเหลือ แต่ก็ไม่มีใคร อีกอย่างคือ การโทรขอคำปรึกษาของเอกชนก็มีค่าใช้จ่ายอื่นๆ พ่วงมาด้วย ทำให้คนที่ฐานะไม่ค่อยดีอาจจะคุยไม่ได้นานเพราะเขาแบกรับค่าใช้จ่ายไม่ไหว ตรงนี้เราคิดว่า งบประมาณต้องเพียงพอ มีคนรอรับสายมากพอและทำงานตลอด 24 ชั่วโมง สมมติว่าเวลานี้มีคนโทรมาเยอะ คุณก็มีบุคลากรเพียงพอที่จะรับสายได้ ถ้างบประมาณเพียงพอก็จัดการได้อยู่แล้ว ทั้งเรื่องบุคลากร หรือการเก็บข้อมูลการโทรเพื่อบริหารจัดการให้มีประสิทธิภาพมากขึ้น

อีกเรื่องหนึ่งคือ การสื่อสาร การทำความเข้าใจด้วยมีความเห็นอกเห็นใจผู้อื่น และต้องเข้าถึงทุกกลุ่มแบบไม่มีเงื่อนไขหรือข้อจำกัด ทุกกลุ่มเปราะบาง ทุกกลุ่มเสี่ยง เช่น ผู้ต้องขัง คนเร่ร่อน คุณต้องเข้าไปให้ถึงเขา อันนี้คือสิ่งที่เราอยากเน้นย้ำเลย และเป็นโจทย์ท้าทายด้วยว่า คุณจะจัดระบบบริหารจัดการให้เข้าถึงคนทุกกลุ่มจริงๆ ได้อย่างไร

นอกจากระบบสาธารณสุขแบบที่เราคุ้นเคยกันในปัจจุบัน การดื่มเหล้าและเลิกเหล้ายังมีเรื่องความเชื่อมาเกี่ยวข้องด้วย เราจะได้ยินว่า มีคนดื่มยาดองเหล้าเพราะเชื่อว่าเป็นการรักษาตัวตามภูมิปัญญาชาวบ้าน ในมุมของหมอชาวบ้าน ยาดองเหล้าพวกนี้ก่อให้เกิดผลอะไรจริงๆ หรือเปล่า หรือจะเสี่ยงต่อการติดเหล้ามากขึ้น

เรื่องยาดองเหล้ามีมาตั้งแต่สมัยโบราณแล้ว เวลาลงพื้นที่ชนบทก็เจอ อย่างผู้หญิงหลังคลอดลูกใหม่ๆ เขาก็จะดื่มยาดองเหล้าเพื่อขับเลือด แต่ก็กลายเป็นว่านี่เป็นต้นเหตุหนึ่งที่ทำให้ผู้หญิงบางคนติดเหล้าเหมือนกัน

แต่ในภายหลัง เวลาพูดถึงยาดองเหล้า มีคนไปเจอเหมือนว่ามีการผสมสารบางอย่างที่จะทำให้เกิดอันตราย เช่น ผสมดินประสิว ซึ่งเป็นการผสมเพื่อการค้ามากขึ้น สนับสนุนให้คนดื่มมากขึ้น แตกต่างจากเดิมที่เขาไม่ได้ผสมอะไรเยอะ ดื่มแค่พอเป็นกระษัย

นอกจากเรื่องยาดองเหล้าแล้ว ยังมีการดื่มน้ำโซดาหรือต้มสมุนไพรบางอย่างดื่ม แบบนี้น่าเชื่อถือไหม

บางอย่างที่ไม่อันตรายก็ใช้ได้ค่ะ อย่างการศึกษาของทางเหนือที่เรียกว่าการแพทย์ล้านนา เขาจะมองว่า คนติดเหล้าคือคนที่มีธาตุต่างๆ ในร่างกายไม่สมดุล เลยจะนำสมุนไพรไปช่วยทำให้ธาตุสมดุลกัน

อย่างแรกคือให้สมุนไพรล้างพิษ เพราะพิษอยู่ที่ตับ ล้างเสร็จแล้วก็ปรับสมดุลด้วยอาหารหรือสมุนไพร เพื่อให้สมดุลร่างกายกลับมาทำงานเป็นปกติ อันนี้เรามองว่าเป็นเหตุเป็นผลกันและไม่อันตราย เช่น การนำรางจืดมาต้มกินเพื่อล้างพิษก็ไม่ได้อันตรายอะไร ยอมรับได้ว่าเป็นภูมิปัญญาชาวบ้านที่มีมาก่อนแพทย์แผนปัจจุบัน แต่ในปัจจุบัน มีธุรกิจที่นำสมุนไพรมาแยกเดี่ยวๆ หรือสกัดก็อาจจะเกิดผลเสียได้

เราเคยได้ยินคนพูดกันเยอะเรื่องการดื่มน้ำมะนาวเพื่อช่วยให้หยุดดื่มเหล้า อันนี้จริงๆ ก็ไม่อันตรายและจะช่วยขับพิษด้วย เพราะน้ำมะนาวมีความเปรี้ยว มีกรดที่ทำให้สมดุลของร่างกายเป็นด่าง เมื่อเป็นด่างก็สร้างภูมิคุ้มกันขึ้นมาในร่างกาย ภูมิคุ้มกันก็ไปขับสารพิษออก ซึ่งพอเหล้าเป็นพิษอยู่ที่ตับ ความเปรี้ยวก็จะช่วยขับพิษออกมาได้ แต่ในระยะยาวยังไม่มีการศึกษาว่า ดื่มมะนาวอย่างเดียวช่วยเลิกเหล้าได้จริงไหม หรือในกรณีของคนที่กำลังเมาเหล้า มีการทดลองให้คนเมาดื่มน้ำมะนาวสดๆ ก็ช่วยให้คลายเมาลงได้ คือถ้าดื่มมะนาวที่มาจากธรรมชาติเพียวๆ ไม่ได้มีสารเคมีอะไร หรือผสมเกลือลงไปนิดหนึ่ง อันนี้พอรับได้อยู่บ้างที่เป็นการช่วยเบื้องต้น

ดูเหมือนว่าสมุนไพรหรือของตามธรรมชาติก็มีประโยชน์และช่วยเสริมกับแพทย์แผนปัจจุบันได้ แต่ปัจจุบัน เรากลับไม่เห็นการทำงานวิจัยเกี่ยวกับสมุนไพรไทยสักเท่าไหร่

ใช่ค่ะ นี่เป็นจุดอ่อนของสมุนไพรไทยเลย คือมีการศึกษาวิจัยอย่างเป็นระบบที่ยังไม่มากพอ จะเป็นลักษณะเล่าต่อๆ กันมามากกว่า แต่อย่าลืมว่าทุกอย่างมีข้อควรระวังหมด อย่างขี้เหล็ก แต่เดิมเอามาทำยานอนหลับ ทำให้คนหลับง่าย แต่ต้องกินในรูปแบบอาหารเท่านั้น พอเอามากินแบบขี้เหล็กสกัดตัวเดียวก็ส่งผลต่อตับมาก จนตอนนี้ต้องสั่งให้เลิกผลิตเป็นเม็ดแล้ว

เราจึงต้องทำการศึกษาวิจัยว่า ถ้านำสมุนไพรแต่ละตัวมาสกัดเป็นแคปซูล จากแต่เดิมที่กินผสมกับอาหาร ต้องระวังอะไร และถ้ายังไม่มีงานวิจัยออกมาชัดๆ ก็จะไม่สามารถพูดอะไรในที่สาธารณะได้ ได้แต่บอกว่าต้องไปตรวจสุขภาพดูก่อน ไม่ใช่บอกเลยว่ากินแล้วจะดี และต้องปรับพฤติกรรมควบคู่ไปด้วย

แต่ก็อย่างที่ว่าไป งานวิจัยยังมีไม่มากพอ ต้องใช้เงิน ซึ่งก็กลับมาที่โจทย์ว่ารัฐยังไม่สนับสนุนงบประมาณมากเท่าที่ควร เพราะถ้าเราทำวิจัยได้ มีเงินทุน มีงบประมาณมากพอจนสามารถทำวิจัยและพัฒนา (R&D) ก็จะทำให้เราพึ่งตัวเองได้ในอนาคต

เท่ากับว่า ถ้าอยากให้ประชาชนสุขภาพดี รัฐต้องลงทุนเรื่องสุขภาพด้วย

ใช่ค่ะ ต้องลงทุนทั้งสุขภาพในแง่การเจ็บป่วยของประชาชนและลงทุนเรื่องการสร้างเสริมสุขภาพ ตอนนี้เรามี สสส. แล้ว แต่มันยังไม่พอ เพราะเราต้องดูแลสุขภาพตั้งแต่ก่อนป่วย เรื่องอาหาร ออกกำลังกาย อารมณ์ จึงสำคัญมากที่ประชาชนต้องหันมาดูแลตนเอง โดยมีหน่วยงานของรัฐ ภาคประชาสังคม และภาคเอกชนมาสนับสนุน

ตอนนี้คนจนแทบเข้าถึงอะไรไม่ได้เลย สมมติอยากดูแลสุขภาพด้วยการทานอาหารคลีนก็ต้องจ่ายเงินเยอะอีก เราจึงต้องสนับสนุนเรื่องนี้ให้มากขึ้น อย่างที่เวียดนาม รัฐบาลสนับสนุนให้เกษตรกรปลูกเกษตรอินทรีย์และทำวิจัยเอง เปรียบเทียบว่าปุ๋ยอย่างนี้ ปลูกพืชพันธุ์นี้ ผลผลิตจะเป็นอย่างไร ซึ่งบ้านเราก็มีเกษตรกรเยอะ มีทรัพยากรดี แต่รัฐบาลกลับไม่มีการบริหารจัดการที่ดีพอ

ทุกอย่างเชื่อมโยงกันนะคะ เรื่องสุขภาพไม่สามารถอยู่โดดๆ ได้ แต่เกี่ยวข้องกับบริบททางสังคม เศรษฐกิจ และบริบททางนโยบายด้วย ถ้าคุณดูแลสุขภาพได้ด้วยตนเองก็อาจจะไม่ต้องพึ่งยา เพราะร่างกายแข็งแรงแล้ว และปัญหาเรื่องการดื่มเหล้าหรือติดเหล้าก็น่าจะลดน้อยลงเช่นกัน

เรื่องและภาพ: ทีมงาน Alcohol Rhythm

The post “รัฐต้องลงทุนในเรื่องสุขภาพของประชาชน” เนตรนภา ขุมทอง เลขาธิการมูลนิธิหมอชาวบ้าน appeared first on Alcohol Rhythm.

บางจังหวะงานสร้างสรรค์ก็เป็นตัวเปิดและตัวปิดงานได้อย่างเต็มภาคภูมิ 

บางจังหวะช่วยสานต่อบทสนทนาให้ลื่นไหล

บางจังหวะคลายเศร้า ยามที่รู้สึกเหงาเฉียบพลัน

แทบจะเป็นเรื่องสุดแสนธรรมดาสำหรับการดื่มเครื่องดื่มแอลกอฮอล์และการเพ่งมองประโยชน์ของมัน

ขณะเดียวกัน ต้องขอขัดจังหวะด้วยความเป็นจริงสักเล็กน้อยว่า ถ้าดื่มแอลกอฮอล์อย่างบ้าคลั่ง ก็ทำลายร่างกายให้ผุพังได้– อย่างน้อยๆ ก็คือสมอง 

Wernicke-Korsakoff syndrome (ชื่ออ่านยากแถมดูน่าขนลุก) เป็นกลุ่มอาการของโรคทางสมองอย่างหนึ่งที่เกิดจากการขาดวิตามินบี 1 หรือในอีกชื่อหนึ่งเรียกว่า ‘ไทอามีน’  

โดยกลุ่มอาการของโรคดังกล่าว จะมี 2 อาการที่สามารถเกิดพร้อมกัน กล่าวคือ Wernicke disease (WD) และ Korsakoff syndrome ซึ่งปกติแล้ว เจ้าอาการ WD มักเกิดก่อน จากนั้นค่อยตามด้วยเจ้าอาการ Korsakoff syndrome 

อาการที่พบทั่วๆ ไปของกลุ่มโรคสมองจากการขาดวิตามินบี 1 นั้นอาจรวมถึงอาการสับสน ความเปลี่ยนแปลงด้านการมองเห็น ตลอดจนการเล่าเรื่องที่เกินจริงแบบไม่รู้ตัว 

โรคพิษสุราเรื้อรังหรือการดื่มเครื่องดื่มแอลกอฮอล์แบบไม่มีวันหยุดพัก คือสาเหตุหลักที่ทำให้เกิดโรคดังกล่าวนี้ แม้จะมีสาเหตุอื่นประปรายอย่างการขาดสารอาหาร หรืออาการอื่นที่ทำให้ร่างกายดูดซึมวิตามินบี 1 น้อยลง แต่เนื่องจากนักดื่มเป็นกลุ่มเสี่ยงสำคัญ Alcohol Rhythm เปลี่ยนจังหวะชีวิตคนติดเหล้า จึงขอนำ Wernicke-Korsakoff syndrome มาพูดถึงเพื่อที่เหล่าคอทองแดงทั้งหลายจะได้ไม่ลืมสังเกตร่างกายของตัวเอง 

ปัจจัยเสี่ยง-สาเหตุ-อาการ ของ กลุ่มโรคสมองขาดวิตามินบี 1

‘การดื่มหนัก’ เป็นการตกลงยินยอมทำความรู้จักกลุ่มโรคสมองขาดวิตามินบี 1 อย่างหลีกเลี่ยงไม่ได้

แม้จะมีปัจจัยเสี่ยงอื่นๆ ที่ข้องแวะเข้ามาทักทาย แต่ปัจจัยเหล่านั้นถ้าจะเรียกว่ายินยอมเหมือนการดื่มก็อาจไม่ถูกต้องนัก ตัวอย่างเช่น คนไม่สามารถเข้าถึงการรักษาพยาบาลและอาหารที่เหมาะสม คนที่ต้องฟอกไตเพื่อรักษาชีวิต ซึ่งกระบวนการฟอกไตเข้าไปลดการดูดซึมของวิตามินบี 1 และคนป่วยเป็นโรคเอดส์ ซึ่งมีแนวโน้มจะพัฒนาไปสู่ภาวะที่ทำให้ขาดวิตามินบี 1 

ทั้งหมดนี้ต่างจากสาเหตุของกลุ่มโรคสมองขาดวิตามินบี 1 อันดับที่หนึ่งอย่างการติดแอลกอฮอล์ หรือโรคพิษสุราเรื้อรัง โดยแพทย์คาดว่าคนที่ติดแอลกอฮอล์นั้น จะมีพฤติกรรมการรับประทานอาหารค่อนข้างแย่ นอกจากนี้ แอลกอฮอล์ยังไปขัดขวาง การดูดซึมและจัดเก็บวิตามิน บี 1 อีกด้วย

เมื่อเป็นเช่นนี้ คนที่มีอาการเกี่ยวกับการกินและการดูดซึมวิตามินบี 1 อย่างจำกัดอื่นๆ ก็มีแนวโน้มเป็นโรคสมองขาดวิตามินบี 1 ได้เช่นกัน อาทิ

– คนที่ผ่าตัดลดขนาดกระเพาะอาหาร ซึ่งทำให้ยากที่จะได้รับสารอาหารที่เพียงพอ เนื่องจากสัดส่วนของอาหารที่เข้ามานั้นมีจำกัด 

– คนที่ป่วยด้วยมะเร็งกระเพาะอาหาร ซึ่งอาจจะไปจำกัดการดูดซึมสารอาหารที่จำเป็น

– คนป่วยเป็นมะเร็งลำไส้ใหญ่ ซึ่งอาจส่งผลให้เกิดความเจ็บปวดจนต้องงดรับประทานอาหาร

– คนที่มีโรคเกี่ยวกับการกินอื่นๆ 

เมื่อร่างกายขาดวิตามินบี 1 จะทำให้เกิดรอย (เหมือนแผลเป็น) โรคที่สมอง แล้วรอยโรคที่สมองนั้นเป็นสาเหตุของการเกิด Wernicke disease (WD) ซึ่งอาการเด่นของ WD ได้แก่ การมองเห็นทับซ้อน เปลือกตาบนหลบในหรือที่เรียกว่าหนังตาตก ดวงตาเคลื่อนไหวขึ้นลงหรือเคลื่อนไหวจากด้านหนึ่งไปอีกด้านหนึ่ง สูญเสียการประสานงานของกล้ามเนื้อ หรือ Ataxia (ความผิดปกติของการควบคุมกล้ามเนื้อหรือประสานการทำงานของกล้ามเนื้อ) และสภาพจิตใจที่สับสน ซึ่งมักนำไปสู่พฤติกรรมที่รุนแรง

และถ้าพัฒนาไปสู่ภาวะ Wernicke-Korsakoff syndrome แล้ว ก็มักจะเกิดปัญหาเกี่ยวกับความทรงจำ อาจจะมีอาการ

– ความจำเสื่อม โดยอาจจะจำเหตุการณ์ที่เกิดขึ้นไม่ได้หลังจากที่เกิดโรคแล้ว 

– ยากจะทำความเข้าใจเรื่องความหมายของข้อมูลต่างๆ ที่ได้รับมา

– ยากที่จะนึกคำศัพท์ในบริบทต่างๆ

– หลอน

– เล่าเรื่องที่เกินจริง

ความยุ่งยากของการวินิจฉัยและสัญญาณเตือน

การวินิจฉัยกลุ่มอาการ Wernicke-Korsakoff syndrome ไม่ใช่เรื่องง่าย เพราะบุคคลที่เป็นโรคนี้มักจะมีสภาพจิตใจที่สับสน ซึ่งอาจทำให้การสื่อสารกับแพทย์ยากลำบาก จนแพทย์อาจจะมองข้ามความเป็นไปได้ของความผิดปกติทางร่างกาย

ทั้งนี้ แพทย์อาจทำการเช็กสัญญาณของโรคพิษสุราเรื้อรังเป็นอย่างแรก โดยจะเช็กระดับแอลกอฮอล์ในเลือด บางครั้งก็วัดการทำงานของตับเพื่อดูความเสียหายที่เกิดขึ้นในตับ มีระดับเอนไซม์ในตับเพิ่มขึ้น ซึ่งเป็นสัญญาณของโรคพิษสุราเรื้อรัง

นอกจากนี้ โรคพิษสุราเรื้อรังยังสามารถวัดจากอัตราการเต้นของหัวใจ การเคลื่อนไหวของตา การตอบสนอง ความดันเลือด และอุณหภูมิของร่างกาย

ต่อมา แพทย์จะทำการมองหาอาการทางคลินิกที่บ่งบอกถึงการขาดวิตามินบี 1 ซึ่งอาจรวมไปถึงการเจาะเลือดเพื่อวัดระดับไทอามีนและสารอาหารที่ได้รับดูให้แน่ใจว่าผู้ป่วยไม่มีอาการขาดสารอาหารผ่านกระบวนการวัดดังนี้

– ทดสอบอัลบูมินในซีรัม (Serum albumin test) การทดสอบนี้จะวัดระดับของอัลบูมินซึ่งเป็นโปรตีนในเลือด อัลบูมินในระดับต่ำอาจส่งสัญญาณบ่งบอกถึงความบกพร่องทางโภชนาการเช่นเดียวกับปัญหาที่เกี่ยวกับไตหรือตับ

– ทดสอบซีรัมวิตามินบี 1 (Serum vitamin B-1 test) การทดสอบนี้จะตรวจสอบระดับวิตามินบี 1 ในเลือด สามารถทดสอบการทำงานของเอนไซม์ในเม็ดเลือดแดง (RBCs) ได้ หากการทำงานของเอนไซม์ใน RBCs ต่ำคือสัญญาณว่าขาดวิตามินบี 1

ยิ่งไปกว่านั้น บางกรณีอาจมีการทดสอบเกี่ยวกับสมองร่วมด้วย ซึ่งจะช่วยให้แพทย์สามารถหาความเสียหายที่เป็นลักษณะของกลุ่มโรคสมองขาดวิตามินบี 1 โดยการทดสอบประกอบไปด้วยคลื่นไฟฟ้าหัวใจ (ECG หรือ (EKG) ก่อนและหลังรับประทานวิตามินบี 1 และการทำ CT scan เพื่อตรวจหารอยโรคในสมองที่เกี่ยวข้องกับ WD รวมไปถึงการสแกน MRI เพื่อค้นหาการเปลี่ยนแปลงของสมองที่เกี่ยวข้องกับ WD

อนึ่ง แพทย์อาจจะมีการใช้แบบทดสอบจิตวิทยาเพิ่มเติมทางด้านสมองเพื่อระบุความรุนแรงของความบกพร่องด้านสมองและจิตใจที่เกิดขึ้นด้วย

การรักษาที่ว่าด้วยการให้วิตามินบี 1 รวมไปถึงหยุดดื่มหนัก 

คำถามต่อมาคือถ้าเป็นกลุ่มโรคสมองขาดวิตามิน 1 ต้องรักษาอย่างไร แพทย์ผู้เชี่ยวชาญได้ให้คำตอบว่าการรักษาในขั้นแรกแนะนำให้เข้ารักษาในโรงพยาบาลเพราะหลังจากตรวจสอบว่าระบบย่อยอาหารของผู้ป่วยนั้นดูดซึมสารอาหารได้เป็นปกติหรือไม่เพื่อความแน่ใจ แพทย์ค่อยตัดสินใจรักษา ซึ่งอาจเป็นได้ทั้งการให้วิตามินบี 1 ทางหลอดเลือดดำที่แขนหรือมือเพื่อเติมสารอาหารอย่างเร่งด่วน เพื่อให้อาการทางระบบประสาทของโรคนั้นลดลง การให้วิตามินบี 1 ทางปาก ปรับการรับประทานอาหารให้สมดุล เพื่อให้ระดับวิตามินบี 1 สูงขึ้นในกรณีที่รอได้ รวมถึงการรักษาโรงพิษสุราเรื้อรังควบคู่กัน

อย่างไรก็ตาม บางกรณีการรักษาภาวะขาดวิตามินบี 1 อาจก่อให้เกิดปฏิกิริยาทางลบ ซึ่งพบบ่อยในผู้ที่เป็นโรคพิษสุราเรื้อรัง ปฏิกิริยาทางลบต่อการได้รับวิตามินบี 1 นั้น อาจแตกต่างกันไปในแต่ละคน อาจมีาการหลอน ความสับสนหรือความปั่นป่วน หรือไม่ ก็เกิดอาการถอนแอลกอฮอล์ เช่น นอนไม่หลับ เหงื่อออก หรืออารมณ์แปรปรวน 

ทั้งนี้ แพทย์ส่วนใหญ่มักแนะนำให้คนเข้ารับการรักษาตั้งแต่เนิ่น ๆ เพราะความสาหัสของอาการนั้นขึ้นอยู่กับระยะของโรค ถ้ารีบรักษาก่อนเกิดความเสียหายถาวรจะช่วยให้แนวโน้มสุขภาพสมองของผู้ป่วยดีขึ้น ฟื้นฟูได้ สามารถดูการพัฒนาการได้จากปัญหาสายตา ความสับสน การประสานงานของกล้ามเนื้อดีขึ้น ในทางกลับกัน หากไม่ได้เข้ารับการรักษาเลย อาจเสี่ยงต่อการเสียชีวิต ซึ่งเป็นผลมาจากสมองเสียหายถาวร หรืออาการแทรกซ้อนอย่างการติดเชื้อในปอด เลือดเป็นพิษ 

ประเด็นสำคัญที่สุด คือถ้าเรารู้ว่าการดื่มหนักและอาการติดสุราคือสาเหตุหลักของภาวะ  Wernicke-Korsakoff syndrome การงดเครื่องดื่มแอลกอฮอล์เพื่อรักษาศักยภาพของสมอง หันมารับประทานอาหารที่อุดมไปด้วยวิตามินบี 1 เช่น เนื้อหมู ข้าว ถั่ว ขนมปังธัญพืช ผักโขม ส้ม นม ฯลฯ เพื่อป้องกันกลุ่มโรคสมองขาดวิตามินบี 1 อาจเป็นวิธีง่ายที่สุดที่เราสามารถนึกออก 

แม้ในความเป็นจริง เส้นทางการหยุดดื่มอาจจะไม่ง่าย แต่ก็ไม่สายที่จะลองดู

The post Wernicke-Korsakoff Syndrome : โรคสมองขาดวิตามินบี 1 เพราะดื่มหนัก appeared first on Alcohol Rhythm.

“เราอาจจะสังเกตว่า คนดื่มสุราคนนั้นดื่มทุกวันไหม ดื่มแล้วหยุดไหม ถ้าเขาบอกว่าไม่ติด แล้วเขาเคยหยุดดื่มบ้างไหม พอหยุดแล้วมีอาการอะไร ถ้าหยุดดื่มหรือไม่ได้ดื่มแล้วมีอาการ เช่น นอนไม่หลับ หงุดหงิด แสดงว่ามีการติดสุราแล้ว”

Alcohol Rhythm เปลี่ยนจังหวะชีวิตคนติดเหล้า ต่อสายตรงถึง วิมล ลักขณาภิชนชัช พยาบาลวิชาชีพชำนาญการพิเศษ สถาบันบำบัดรักษาและฟื้นฟูผู้ติดยาเสพติดแห่งชาติบรมราชชนนี (สถาบันธัญญารักษ์เดิม) เพื่อขอคำแนะนำว่านักดื่มควรปฏิบัติตัวอย่างไรในช่วงเวลานี้ มีอะไรเป็นข้อควรระวังบ้าง รวมถึงคนรอบข้างจะมีวิธีการสังเกต พร้อมดูแลผู้ติดสุราอย่างไร

และนี่คือ 5 คำถาม-คำตอบสำคัญที่ทั้งนักดื่มตัวยง นักดื่มขาจร หรือกระทั่งคนใกล้ชิดควรจะรู้

แค่ไหนที่เรียกว่า ‘ลงแดง’ ?

“จริงๆ ไม่อยากให้ใช้คำว่า ‘ลงแดง’ กับผู้ติดสุรา เพราะความหมายของคำนี้จริงๆ คืออาการของคนติดผงขาว ที่เมื่อไม่ได้เสพ เกิดภาวะขาดยา ผลกระทบคือลำไส้จะมีอาการบิดตัวมาก หนักเข้าก็จะมีเลือดออก นี่คืออาการลงแดง

แต่สำหรับคนที่ติดสุรา สมมติว่าเคยดื่มมาอย่างต่อเนื่อง เป็นเวลานาน ก็อาจเกิดแผลและมีเลือดออกในกระเพาะอาหารได้ ภาษาการแพทย์เรียกว่า Upper Gastrointestinal Bleeding ถ้ามีเลือดออกมาก บางรายอาจอาเจียนออกมาแล้วมีเลือดปน หรือถ้าเลือดไหลผ่านไปทางลำไส้ ปนกับอุจจาระ ก็จะถ่ายออกมาเป็นสีดำ

ภาษาชาวบ้านที่พูดกันว่าลงแดง เข้าใจว่าใช้ในความหมายของอาการขาดสุรา หรืออาการถอนพิษสุรา ลักษณะที่เป็นรูปธรรม คือมีเหงื่อซึม มือสั่น หงุดหงิด นอนไม่หลับ บางคนอาจรู้สึกครั่นเนื้อครั่นตัว ไม่สุขสบาย บางรายอาจมีอาการท้องเสียหรือคลื่นไส้ ระดับอาการจะต่างกันไปตามปริมาณการดื่ม”

เราติดเหล้ายัง (วะ) ?

“ตามปกติ คนที่ดื่มสุราเป็นประจำ จะรู้ตัวเองว่าดื่มมากน้อยขนาดไหน เช่น ถ้าถึงเวลาที่ปกติจะต้องดื่ม แล้วไม่ได้ดื่ม เขาก็จะเริ่มมีภาวะขาดสุรา ซึ่งแต่ละคนจะรู้อาการตัวเอง เป็นต้นว่าอาจรู้สึกไม่สบายตัว หงุดหงิด คนที่ดื่มหนักหน่อยอาจเกิดความทุกข์ทรมาน จนรบกวนการใช้ชีวิตตามปกติ หากแบ่งตามระดับรุนแรง จะแบ่งได้เป็น 3 ระดับคือ

ระดับแรก เป็นอาการขาดสุราเล็กน้อย จะมีอาการมือสั่น หงุดหงิด วิตกกังกล ปวดมึนศีรษะ เหงื่อออก เบื่ออาหาร มีความดันโลหิตสูง คลื่นไส้ รวมถึงอาเจียนและนอนไม่หลับ อาการเหล่านี้จะเกิดขึ้นหลัง 6 ชั่วโมง จนถึง 36 ชั่วโมง หลังจากการดื่มครั้งสุดท้าย

ระดับที่สอง คืออาการขาดสุราปานกลาง ผู้ป่วยจะมีอาการชีพจรเต้นเร็ว ความดันโลหิตสูง รู้สึกกระวนกระวาย มีความวิตกกังวลมากขึ้นกว่าระดับแรก เบื่ออาหาร คลื่นไส้ และอาเจียน อาการจะเกิดในช่วง 24 ชั่วโมง ถึง 72 ชั่วโมง หลังการดื่มครั้งสุดท้าย

ระดับสุดท้าย เป็นอาการขาดสุราขั้นรุนแรง จะมีอาการเกิดขึ้นในช่วง 48 ชั่วโมง ถึง 96 ชั่วโมงหลังการดื่มสุราครั้งสุดท้าย โดยผู้ป่วยจะมีภาวะสับสนเกี่ยวกับวัน เวลา และ สถานที่ หรือที่เรียกว่าภาวะ Delirium Tremens (DTs) รวมถึงจะมีอาการกระสับกระส่าย อยู่นิ่งไม่ได้ สมาธิของผู้ป่วยจะลดลง ชีพจรเต้นเร็วขึ้น มีไข้ และอาจเกิดภาพหลอน หูแว่ว ตลอดจนมีอาการหวาดระแวง

ถ้ามีอาการไม่มาก เช่น นอนไม่หลับ หรือมีอาการหงุดหงิดเล็กน้อย ก็สามารถดูแลตัวเองได้โดยไม่ต้องมาพบแพทย์ แต่ถ้ารู้สึกว่าเริ่มมีปัญหาในการใช้ชีวิต ก็มาพบแพทย์ได้เพื่อรับยาไปรับประทาน เพื่อช่วยบรรเทาอาการที่ไม่สุขสบาย หรือถ้ายังไม่แน่ใจ ต้องการคำปรึกษา สามารถโทรมารับคำปรึกษาได้ที่สายด่วน 1413”

ทำอย่างไร เมื่อไม่มีเหล้าให้ดื่ม?

“การรับประทานอาหารให้อิ่ม และตรงเวลา จะช่วยลดความอยากลงได้ วิธีที่แนะนำคือปรับเวลารับประทานให้เร็วขึ้นมาเล็กน้อย เพื่อให้อิ่มก่อนเวลาที่เราเคยดื่มเหล้า วิธีนี้จะช่วยบรรเทาความอยากได้มาก กรณีแบบนี้สามารถทำได้เลย ไม่ต้องมาพบแพทย์ ส่วนใหญ่คนที่ดื่มช่วงเย็น โดยเฉพาะหลังเวลาทำงาน จะเป็นกลุ่มที่ยังไม่ติดหนัก

หลักในการปรับพฤติกรรมคือ การทานอาหารให้ครบสามมื้อ เพราะแต่ละมื้อมันจะสัมพันธ์กัน สมมุติว่าเราตื่นเช้ามา อาจทานกาแฟแก้วหนึ่ง ขนมปังชิ้นหนึ่ง พอถึงช่วงเก้าโมงหรือสิบโมง เริ่มหิว ทานมื้อแรก ตอนเที่ยงเราก็จะไม่หิว แต่จะไปหิวช่วงบ่ายสองหรือบ่ายสาม ถ้าทานอีกมื้อช่วงนี้ เราก็จะหิวอีกทีช่วงค่ำ ประมาณหนึ่งทุ่มหรือสองทุ่ม เวลาอาจเหลื่อมกันไปแล้วแต่คน

จุดสำคัญคือ คนที่ดื่มเป็นประจำ แล้วทานอาหารแบบเหลื่อมเวลาอย่างที่ว่ามา พอถึงช่วงเย็นๆ เขาจะเริ่มมีความอยากเข้ามาก่อน ฉะนั้นสิ่งที่ทำได้คือปรับเวลาอาหารให้ตรงมื้อ เที่ยงคือทานข้าวเที่ยง เพื่อที่มื้อเย็นจะได้หิวช่วงสี่หรือห้าโมงเย็น แล้วก็ทานมื้อเย็นให้อิ่ม จะทำให้ความอยากลดลง หรือถ้าเขายังดื่ม ก็จะดื่มได้ไม่มาก นี่คือการตัดวงจรความอยาก รวมถึงการลดการดื่มแบบง่ายๆ และสามารถเริ่มต้นทำได้เลย

นอกจากนี้การทานอาหารก่อน แม้จะดื่มแอลกอฮอล์ตามเข้าไป จะช่วยขัดขวางการดูดซึมแอลกอฮอล์เข้าสู่ร่างกายด้วย ทำให้เกิดอันตรายน้อยลง

จริงๆ ควรทานมื้อเย็นตั้งแต่ก่อนห้าโมงด้วยซ้ำ เพราะช่วงห้าโมง หรือห้าโมงกว่านี่แหละ คือช่วงเวลาที่เราเริ่มอยากสุรา”

คนในบ้านช่วยอะไรได้บ้างไหม ?

“นอกจากเรื่องของการปรับเวลาอาหาร คนในบ้านอาจหากิจกรรมทำร่วมกัน คอยสังเกตอารมณ์ อย่าให้เขารู้สึกเหงา เบื่อ เซ็ง กระทั่งเวลาดีใจหรือมีความสุข ถ้าเขาไม่รู้จะบอกหรือแชร์ความรู้สึกนั้นกับใคร ก็อาจเป็นทุกข์ไปอีกแบบเหมือนกัน อยากให้พยายามสร้างปฏิสัมพันธ์กัน หากิจกรรมทำร่วมกัน การออกกำลังกายก็ช่วยได้เหมือนกัน

ถ้าเขาสามารถหยุดดื่ม หรือปรับพฤติกรรมได้ คนที่อยู่รอบข้างก็ควรให้ความชื่นชม ผลดีที่เกิดแน่ๆ คือเขาได้ดูแลสุขภาพตัวเอง ข้อเท็จจริงคือแอลกอฮอล์มีต่อเสียต่อหลายๆ อวัยวะภายในร่างกาย ช่วงนี้ถือเป็นโอกาสดีที่จะลดการดื่ม หรือเลิกดื่มได้ นอกจากได้สุขภาพที่ดีขึ้นแล้ว ผลที่ตามมาอีกข้อคือการประหยัดค่าใช้จ่ายไปได้อีกได้เยอะ

ที่สำคัญคือในช่วงเวลาที่ต้องอยู่บ้านด้วยกันเยอะๆ เช่น ช่วงที่ยังมีโควิด-19 ถ้าเกิดเขาเมา ก็มีโอกาสที่จะเกิดความรุนแรงในครอบครัวได้ เพราะเขาออกไปไหนไม่ได้ อันนี้ก็เป็นความเสี่ยงอีกด้าน ฉะนั้นคนในบ้านควร cheer up ให้กำลังใจและส่งเสริมพฤติกรรมในการหยุดดื่ม แล้วถ้าเขาสามารถปรับพฤติกรรมได้ ก็ต้องให้การชื่นชม”

เครื่องดื่มประเภท non-alcohol ช่วยลดหรือเลิกการดื่มได้ไหม ?

“ในกรณีที่เป็นเครื่องดื่มที่ไม่มีแอลกอฮอล์จริงๆ ถามว่าช่วยได้มั้ย อาจต้องวิเคราะห์ก่อนว่า คนที่ใช้เครื่องดื่มประเภทนี้มาชดเชยหรือทดแทนการดื่มแอลกอฮอล์ แปลว่าเขาอาจไม่ได้ติดแอลกอฮอล์หรือเปล่า แต่อาจเป็นการติดพฤติกรรมมากกว่า

แล้วถ้าเครื่องดื่มประเภทที่ว่า มีลักษณะที่ให้ความซ่า หรือให้ความรู้สึกเหมือนดื่มแอลกอฮอล์ ส่วนตัวมองว่าอาจเป็นการกระตุ้นให้อยากดื่มมากขึ้นด้วยซ้ำ ไม่ได้ช่วยให้ลดหรืองดได้  น้ำที่ดีที่สุดคือน้ำเปล่า แต่บางเวลาถ้าเราต้องการความสดชื่น ก็อาจดื่มน้ำหวานหรือน้ำผลไม้ได้บ้าง

อีกอย่างที่ควรเลี่ยง เพราะจะเป็นตัวกระตุ้นได้ คืออาหารที่เคยทานเป็นกับแกล้ม อันนี้ไม่แนะนำ เพราะความจำมันยังอยู่ ถ้าเราทานก็อาจเป็นการกระตุ้นให้อยากดื่มได้เช่นกัน

สุดท้ายแล้ว วิธีการที่ดีและได้ผล อาจไม่ใช่การปิดประตูไม่ให้ดื่มไปเลย เพราะไม่รู้จะได้ผลแค่ไหน แต่ส่วนตัวมองว่า เราอาจใช้วิธีการปลูกฝังตั้งแต่เด็ก ว่าดื่มแบบติดแล้วจะเป็นอย่างไร ต้องให้ข้อมูลเขา ให้มองถึงผลกระทบ เช่น ถ้าการดื่มสุราทำให้ขาดสติจนผู้ดื่มไปก่อคดีข่มขืน แล้วเราเป็นญาติของเหยื่อ หรือเราเป็นญาติของคนก่อเหตุ เราอยากเห็นแบบนั้นไหม แล้วให้เขาใช้ดุลยพินิจของตัวเอง แบบนี้น่าจะดีกว่า”

เรื่องและภาพ: ทีมงาน Alcohol Rhythm

The post 5 คำถาม อยู่อย่างไรเมื่อต้องห่างไกลแอลกอฮอล์? appeared first on Alcohol Rhythm.

แน่แท้ว่าชื่อเสียงและความสำเร็จนำพาเงินหลายล้านเหรียญสหรัฐฯ มาสู่พิตต์ ขณะเดียวกัน เงินยังเป็นใบเบิกทางชั้นดีให้เขาเข้าถึงแอลกอฮอล์และยาเสพติดสารพัดชนิด จนในเวลาต่อมา พิตต์ก็ใช้สิ่งเหล่านี้ปลอบโยนตัวเองในช่วงขาลงของชีวิต กล่าวกันว่าช่วงหนึ่ง ปาปารัซซี่มักจะดักเจอตัวพิตต์ได้พร้อมๆ กับขวดเหล้าและบุหรี่ในมือเสมอ กินเวลาอีกหลายปีทีเดียวกว่าพิตต์จะเอาตัวเองออกห่างจากสิ่งเสพติดที่ครั้งหนึ่งเคยช่วยพาเขาหลีกหนีความจริงไปได้

อันที่จริง พิตต์เป็นเด็กชายที่เติบโตมากับครอบครัวและสังคมเคร่งศาสนา อยู่ห่างจากเหล้ายาแทบจะคนละขอบโลก ใช้ชีวิตในโรงเรียนด้วยการเป็นนักกีฬาตัวกลั่น เข้าเรียนวิทยาลัยในตัวเมือง แต่ลาออกกลางทางเพื่อไล่ตามฝันเป็นนักแสดงกับค่าตัวแรกเริ่มแค่ไม่กี่พันเหรียญสหรัฐฯ ซึ่งนั่นกลายเป็นจุดแรกเริ่มที่ทำให้ชีวิตของพิตต์วนเวียนอยู่กับเหล้ายา

“นับตั้งแต่ออกจากวิทยาลัย ผมก็จำไม่ได้แล้วว่ามีวันไหนบ้างที่ไม่เมา” เขาเล่า “มันเบลอไปหมด รู้ตัวอีกทีรอบๆ คุณก็มีแต่บุหรี่หรืออะไรต่อมิอะไรที่ทำให้คุณลอยเคลิ้ม  ผมแค่อยากหนีออกจากสิ่งที่ตัวเองรู้สึกแค่นั้นล่ะ และรู้สึกดีด้วยที่ได้ทำแบบนั้น ในที่สุด ตอนที่เริ่มมีครอบครัวของตัวเอง ผมก็ทำทุกอย่างยกเว้นเลิกเหล้า”

“มันตั้งแต่ยุค 90 ที่อยู่ดีๆ ก็เหมือนว่าทุกคนพุ่งความสนใจมาที่ผม” พิตต์เล่าอย่างอึดอัด เพราะนับตั้งแต่เขาปรากฏตัวในบทหนุ่มฮ็อตจากหนังของริดลีย์ สก็อตต์อย่าง Thelma & Louise (1991) เรื่อยมาจน Se7en เขาก็ไม่เคยห่างหายจากความสนใจของสื่อมวลชนเลย “แล้วผมก็ไม่ได้ชอบเท่าไรด้วยนะ เหมือนอยู่ดีๆ ทุกคนก็เอาแต่วิจารณ์คุณมั่ง คาดหวังคุณมั่ง ตัดสินคุณมั่ง”

ในช่วงเวลานั้น พิตต์แทบจะเป็นทุกอย่างของฮอลลีวูด เขาคือนักแสดงชายหน้าหล่อที่มีค่าตัวสูงสุด ควงกับนักแสดงสาวลำดับต้นๆ ของวงการอย่าง เจนนิเฟอร์ อนิสตัน  มีหนังเข้าฉายให้ได้เห็นหน้ากันทุกปี ทั้งหนังขายหล่อแบบ Meet Joe Black (1998) ที่ทำเงินไป 140 ล้านเหรียญสหรัฐฯ หรือหนังดิบเถื่อนที่กลายเป็นหนึ่งในหนังอมตะที่สุดเรื่องหนึ่งของเขาอย่าง Fight Club (1999) เรื่อยมาจนต้นปีของอีกทศวรรษอย่าง Ocean’s Eleven (2001), Troy (2004) และ Mr. & Mrs. Smith (2005) หนังทำเงินของ ดักจ์ ไลแมน ที่จับเอาพิตต์มาขึ้นจอคู่กับนักแสดงฝ่ายหญิงผู้ทรงพลังที่สุดของยุคนั้นอย่างแองเจลิน่า โจลี่

เมื่อมีข่าวคราวว่าพิตต์เลิกกับอนิสตันเพื่อไปคบกับโจลี่ ทั้งที่ยังไม่ทันจะปิดกล้องดี ชื่อของพิตต์จึงอยู่บนพาดหัวของหนังสือพิมพ์แท็ปลอยด์ทุกเจ้าอีกครั้ง จนเขาต้องหาทางหลีกหนีข่าวสารเหล่านี้ด้วยเหล้าและกัญชา

พิตต์ไม่เคยปกปิดเรื่องติดแอลกอฮอล์ -หรืออย่างน้อยก็พยายามปิดแล้วแต่ไม่อาจหลุดรอดสายตาแหลมคมของสื่อไปได้- เขาดื่มหนักมาตลอดจนรู้ตัวอีกทีก็ก่อปัญหาสารพัดที่ทำให้คนรอบตัวทนไม่ได้ แม้แต่โจลี่ ซึ่งในเวลาต่อมาแต่งงานและสร้างครอบครัวด้วยกันกับเขายังออกมาเปรยๆ ว่าพิตต์มีปัญหาเรื่องติดสุราเรื้อรัง ก่อนที่ข่าวการจบความสัมพันธ์ของ ‘โจลี่-พิตต์’ ในปี 2016 จะยิ่งทำให้พิตต์อาการแย่ลง เขาแทบไม่ปรากฏตัวออกสื่อและเป็นที่ร่ำลือกันว่าพิตต์ในวัย 50 จมดิ่งอยู่กับเหล้าอย่างถอนตัวไม่ขึ้น โดยเฉพาะเมื่อโจลี่ขอหย่าพร้อมยื่นเรื่องเลี้ยงดูลูกทุกคน ทั้งลูกแฝดและลูกบุญธรรมทั้งหมด

“มันหนักหนาเกินกว่าที่ผมจะรับไหวไปมาก ผมเมาเละเทะ” พิตต์ยอมรับตรงๆ หลังจากเหตุการณ์นั้นเกิดขึ้นและจบลงไปแล้วในอีกสองสามปีให้หลัง “แล้วตอนนั้นล่ะที่มันมีแค่ปัญหา ซึ่งผมดีใจนะที่ผ่านมันมาได้ในที่สุด มันชวนช้ำใจอยู่ก็จริง แต่ที่สุดแล้ว ปลายนิ้วผมก็เริ่มกลับมามีความรู้สึกอีกครั้ง”

ในที่สุด หลังผ่านมรสุมชีวิต พิตต์เริ่มต้นเลิกเหล้า แต่ก็กินเวลาพักใหญ่กว่าที่ร่างกายของเขาจะกลับฟื้นคืนมาแข็งแรงเหมือนเคย เพราะไม่ใช่แค่ต้องห่างจากเหล้าและเบียร์ รวมถึงไวน์สารพัดชนิดที่เขาโปรดปรานมาโดยตลอด แต่ยังต้องคุมอาหารอย่างเข้มงวด ตามที่พิตต์บอกอย่างภาคภูมิใจว่า “ผมต้องดื่มพวกน้ำผลไม้แคนเบอร์รี่หรือไม่ก็พวกโซดาแทน สาบานได้เลยว่าตอนนี้ท่อปัสสาวะผมนี่สะอาดที่สุดในแอลเอแล้ว”

นอกจากนี้ เขายังเข้ารับการบำบัดอาการติดเหล้าอย่างจริงจัง เพื่อพบว่ามันไม่ใช่แค่กระบวนการพาตัวเองออกจากแอลกอฮอล์เท่านั้น แต่ยังเป็นการเผชิญหน้ากับปัญหาและการยอมรับตัวเองด้วย “มันเลวร้ายมาก ผมต้องนั่งสำรวจความรู้สึกตัวเองอย่างละเอียด พยายามเข้าใจมัน วางตำแหน่งแห่งที่ให้มัน จนที่สุดแล้ว ผมก็ต้องยอมรับว่าผมเป็นทุกอย่างที่ตัวเองเกลียด มันเป็นส่วนหนึ่งของผมและผมไม่อาจปฏิเสธมันได้อีกแล้ว เราได้แต่ต้องยอมรับมันน่ะ”

พิตต์หมกมุ่นอยู่กับงานฝีมือยิบย่อยเพื่อช่วยดึงสมาธิออกห่างจากแอลกอฮอล์ เขาปั้นดินเผา แกะสลักไม้ และสร้างงานชิ้นเล็กชิ้นน้อยในแบบที่ไม่เคยรู้ว่าตัวเองทำได้มาก่อน (“แหม เอาจริงๆ ผมเซอร์ไพรส์ตัวเองมากนะ” เขาว่า) มันช่วยพาเขาออกห่างจากความสับสนของแสงสี เหล้ายา และดึงให้เขาอยู่กับตัวเองได้นานหลายชั่วโมง จนกระทั่งกลับมารับงานแสดงและดูแลบริษัททำหนังได้ในที่สุด

จนถึงนาทีนี้ พิตต์ห่างหายจากอาการติดแอลกอฮอล์แล้ว เขาอาจจะดื่มเหล้าและไวน์บ้างตามโอกาส แต่ก็ระมัดระวังตัวไม่ให้หวนกลับไปรับมันมาเป็นส่วนหนึ่งของชีวิตอีก “ผมว่ามันเป็นความท้าทายหนึ่งในฐานะมนุษย์เลยนะ ว่าคุณจะปฏิเสธความรู้สึกทุกอย่างในชีวิตทิ้งไป หรือโอบรับมันมาทั้งหมดแล้วก้าวข้ามขีดจำกัดเดิมของตัวเองน่ะ”

The post แบรด พิตต์ ปลายทางการเลิกเหล้าและยาคือการยอมรับตัวเอง appeared first on Alcohol Rhythm.

เชื่อว่าหนึ่งในกิจกรรมยอดฮิตของเหล่ามนุษย์ออฟฟิศทั้งหลายคงหนีไม่พ้นการ ‘ฉลอง’ หลังเลิกงาน เพราะหลังจากต้องจัดการกับกองงานมหาศาล ดีลกับหัวหน้าผู้น่ารัก ก็ถึงเวลาที่เราจะต้องออกไปหาอะไรดื่มให้ลืมความเครียดกันบ้าง

ถ้าดื่มเฉยๆ ก็คงไม่เป็นไร แต่ถ้าเมื่อไหร่ที่ดื่มมากเกินไปจนเข้าข่ายมีปัญหา นั่นคงไม่ใช่เรื่องดีแน่ อีกทั้งการดื่มมากเกินไปอาจนำไปสู่การทะเลาะวิวาท หรืออุบัติเหตุทั้งต่อตัวผู้ดื่มเอง และคนรอบข้างด้วย ดังนั้น ก่อนจะยกแก้วขึ้นดื่ม ลองหยุดคิดและพิจารณาสักนิดว่า เราจะดื่มเท่าไร เราดื่มเท่านี้พอไหม ดื่มอย่างมีสติและรับผิดชอบ เพื่อที่จะได้ไม่เกิดผลเสียตามมา

เพื่อเป็นหนึ่งในเพื่อนคู่ใจคุณ เราขอส่งอินโฟกราฟิกย่อยง่าย น่ารัก เป็นมิตรตามสไตล์ Alcohol Rhythm เพื่อจะทำให้ผู้ดื่มหรือคนรอบตัวทั้งหลายรู้อาการว่า แบบนี้เรียกว่าเมาไหม หรือเข้าขั้นติดแอลกอฮอล์แล้ว แล้วที่เขาพูดกันว่า ‘ลงแดง’ เป็นแบบไหนกัน … ถ้าคุณเจอคำถามนี้ เรามีคำตอบให้คุณ!

ยังไม่พอ เท่านี้ยังไม่พอ … เพราะหลายครั้งที่เราไม่ได้เป็นคนดื่มเอง แต่เป็นเพื่อนของคนดื่มที่ต้องเจอปัญหาเพื่อนข้างๆ มีสกิล ‘วาร์ปเก่ง’ คือนั่งคุยกันอยู่ดีๆ หันมาอีกทีเพื่อนปลิวไปแล้ว หรือถ้าหนักกว่านั้น เพื่อนของคุณอาจเกิดอาการชัก หรือบาดเจ็บที่ศีรษะได้ ถ้าเจอเหตุการณ์นี้แบบนี้ไม่ต้องตกใจ แต่ให้ตั้งสติ และทำตามคำแนะนำด้านล่างนี้ ซึ่งจะช่วยให้คุณดูแลคนรอบตัวที่มีปัญหาจากการดื่มสุราได้อย่างถูกวิธี

หากผู้ดื่มดื่มสุราอย่างหนัก ขณะดื่มหรือภายหลังการดื่มไม่นานจะเกิดอาการเมาสุรา ซึ่งจะทำให้ผู้ดื่มที่เมามีความคิดและพฤติกรรมที่บกพร่อง รวมถึงมีพฤติกรรมที่เป็นปัญหา เช่น แสดงออกทางเพศไม่เหมาะสม ก้าวร้าว อารมณ์แปรปรวน โดยการสังเกตว่าผู้ดื่มคนไหนเมาแล้วนั้น เรามีวิธีสังเกตง่ายๆ คือ การพูดอ้อแอ้ ลิ้นคับปาก มือสั่นมากขึ้น เดินเซหรือไม่ตรงทาง บางครั้งอาจถึงขั้นมีอาการชัก

ผู้ที่ติดสุราจะมีอาการที่สามารถสังเกตได้อย่างน้อย 3 ข้อ จาก 7 ข้อ

สำหรับผู้ที่ติดหรือดื่มสุรามานาน หรือดื่มหลายวันจนเมาหัวราน้ำ เมื่อหยุดดื่ม หรือลดปริมาณการดื่มลง จะเกิดอาการขาดสุรา โดยลักษณะของอาการดังกล่าว เช่น รู้สึกกระวนกระวาย วิตกกังวล มือสั่นใจสั่น บางครั้งอาจถึงขั้นเพ้อสับสน ประสาทหลอน หรือชัก โดยอาการดังกล่าวมักเกิดขึ้นหลังหยุดดื่มสุราในวันที่ 2-3 จนถึง 1 สัปดาห์

เมื่อเพื่อน หรือคนใกล้ชิดหมดสติจากการดื่มแอลกอฮอล์ จะดูแลอย่างไร

1. การปฐมพยาบาลเบื้องต้นสำหรับผู้ที่มีอาการหมดสติ ให้เริ่มจากการตรวจดูว่ายังหายใจอยู่หรือไม่ ถ้าไม่ ให้เปิดทางเดินหายใจให้โล่ง โดยกดหน้าผากลงและยกคางให้เงยขึ้น ถ้ายังไม่หายใจให้ช่วยให้หายใจ โดยผู้ช่วยเหลือเป่าลมหายใจออกเข้าไปในปอดของผู้ที่หมดสติ หากหัวใจหยุดเต้น ให้ช่วยนวดหัวใจ

2. สำรวจร่างกายของผู้หมดสติว่า มีอาการบาดเจ็บ หรือมีภาวะอย่างอื่นร่วมด้วยหรือไม่ ถ้ามีบาดแผลและมีเลือดออกให้ห้ามเลือด ถ้ามีกระดูกหัก ให้ประคองส่วนที่บาดเจ็บให้อยู่กับที่ ควรระมัดระวังอย่างยิ่งหากต้องเคลื่อนไหว

3. ถ้าเริ่มอาเจียน ให้ตะแคงศีรษะไปด้านใดด้านหนึ่ง เพื่อกันไม่ให้ลิ้นตกไปด้านหลังลำคอและอุดกั้นทางเดินหายใจ และป้องกันไม่ให้อาเจียนไหลเข้าหลอดลม

4. ช่วยทำร่างกายของผู้หมดสติให้อบอุ่น

5. พยายามหาว่าผู้หมดสติใช้ยาอะไรหรือไม่ ถ้าไม่ทราบ ให้เก็บเศษอาหารหรืออาเจียนและส่งมอบให้เจ้าหน้าที่ และหาสาเหตุที่ทำให้หมดสติ รวมทั้งประวัติการเกิดอุบัติเหตุ เพื่อจะแจ้งให้แพทย์ทราบ

6. สามารถโทรศัพท์เรียกบริการการแพทย์ฉุกเฉิน เบอร์ 1669 ได้ตลอด 24 ชั่วโมงโดยไม่เสียค่าใช้จ่าย โดยในตอนโทรแจ้ง ควรมีสติ แจ้งสถานที่ให้ถูกต้อง อธิบายอาการอย่างละเอียด รวมถึงแจ้งเบอร์เพื่อติดต่อกลับ ที่สำคัญคือควรปฏิบัติตามคำแนะนำของเจ้าหน้าที่ในการช่วยเหลือคนเจ็บอย่างเคร่งครัด

เมื่อเพื่อน หรือคนใกล้ชิดมีอาการชัก จากการดื่มแอลกอฮอล์ จะดูแลอย่างไร

เมื่อเพื่อน หรือคนใกล้ชิดมีอาการบาดเจ็บที่ศีรษะ จากการดื่มแอลกอฮอล์ จะดูแลอย่างไร

ที่มา: Booklet ‘การปฐมพยาบาลผู้ที่มีปัญหาจากการดื่มสุรา’ แผนงานการพัฒนาระบบการดูแลผู้มีปัญหาการดื่มสุรา (ผรส.)

เรื่องและภาพ: ทีมงาน Alcohol Rhythm

The post อินโฟกราฟิก : ดูแลอย่างไร … ถ้าคนใกล้ตัวมีปัญหาการดื่มสุรา? appeared first on Alcohol Rhythm.

จากสถิติขององค์การอนามัยโลก (WHO) พบว่า ในแต่ละปี มีผู้เสียชีวิตด้วยสาเหตุที่เกี่ยวเนื่องจากแอลกอฮอล์มากกว่า 3 ล้านคนทั่วโลก ขณะที่ในประเทศไทย สำนักงานสถิติแห่งชาติได้เปิดเผยผลการสำรวจพฤติกรรมการดื่มสุราของประชากรในปี พ.ศ. 2560 พบว่าจากประชากรอายุ 15 ปีขึ้นไปจำนวน 55.9 ล้านคน มีผู้ดื่มแอลกอฮอล์ในรอบปีที่แล้วประมาณ 15.9 ล้านคน และดื่มสม่ำเสมอ 6.98 ล้านคน

แต่คุณรู้ไหมว่า เห็นตัวเลขการดื่มเหล้าสูงๆ แบบนี้ คนที่มีปัญหาการดื่มและเข้ารับบริการทางการแพทย์คิดเป็น 6% ของทั้งหมดเท่านั้น!

สาเหตุสำคัญประการหนึ่งคือ ตัวผู้ดื่มหรือคนรอบข้างไม่รู้ว่า แบบไหนถึงเรียกว่าติดสุรา วัดจากปริมาณการดื่มต่อครั้งได้ไหม หรือถ้าเมาทีก็จำทางกลับบ้านไม่ได้ที แต่พอสร่างก็ปกติดีทุกอย่าง แบบนี้เรียกว่าติดรึยัง?

Alcohol Rhythm เปลี่ยนจังหวะชีวิตคนติดเหล้า ขอนำเสนอคลิปความรู้ง่ายๆ ว่าด้วยการดื่มสุรา รวมถึงเกณฑ์วินิจฉัยภาวะติดสุรา ที่ให้ผู้ดื่มหรือคนรอบตัวลองทำเช็คลิสต์ง่ายๆ ดูว่า ตนเองหรือคนใกล้ตัวมีอาการติดสุราแล้วหรือไม่ เพื่อจะได้ใช้เป็นข้อมูลประกอบการตัดสินใจต่อไป

ดูข้อมูลเกี่ยวกับแอลกอฮอล์เพิ่มเติมได้ที่ alcoholrhythm.com

#AlcoholRhythmเปลี่ยนจังหวะชีวิตคนติดเหล้า #HITAP #สสส

The post คลิป : เช็คลิสต์ง่ายๆ แบบไหนถึงเรียกว่า ‘ติดสุรา’ appeared first on Alcohol Rhythm.

แล้วเราจะรู้ได้อย่างไรว่า การดื่มของเราเป็นปัญหาหรือไม่ แล้วถ้าการดื่มของเราเป็นปัญหาและเราต้องการจะหยุด เราควรจะทำอย่างไร หรือถ้าเราเป็นคนที่ไม่อยากดื่มเครื่องดื่มแอลกอฮอล์ แต่มีความจำเป็นต้องดื่ม เราจะมีวิธีดื่มอย่างไรให้ฉลาด และรับผิดชอบต่อส่วนร่วมด้วย

Alcohol Rhythm เปลี่ยนจังหวะชีวิตคนติดเหล้า ขอนำเสนออินโฟว่าด้วยเรื่อง ‘How to drink alcohol’ ไล่เรียงตั้งแต่เรื่อง ‘ดื่มอย่างไรให้ปลอดภัย’ ที่มากับเช็คลิสต์ง่ายๆ ดูว่าคุณเข้าข่ายดื่มอย่างมีปัญหาแล้วหรือไม่ และดื่มแบบใดจึงเป็นปัญหา และเรื่อง ‘ดื่มอย่างไรให้ฉลาด’ ที่นำเสนอการดื่มอย่างมีความรับผิดชอบ รวมถึงเป้าหมายลด ละ เลิก การดื่ม 2 ระดับ

คุณเข้าข่ายดื่มอย่างมีปัญหาหรือไม่?

ผู้ดื่มหลายคนอาจจะเกิดข้อสงสัยว่า การดื่มของตนเข้าข่ายการดื่มอย่างมีปัญหาหรือไม่ วันนี้เราจึงมีแบบประเมินอย่างง่ายมาให้นักดื่มทั้งหลายลองทำกันดู โดยลองอ่านข้อความด้านล่างนี้ แล้วดูว่าข้อไหนบ้างที่ ‘ใช่’ คุณ

แน่นอนว่า เมื่อผู้ดื่มดื่มจนเกิดปัญหาแล้ว จะก่อให้เกิดปัญหาต่างๆ ทั้งปัญหาส่วนตัวของผู้ดื่มเอง เช่น ปัญหาสุขภาพ (กระเพาะอาหารอักเสบ ตับอักเสบจนอาจกลายเป็นโรคตับแข็ง หรือเป็นโรคความจำเสื่อมเรื้อรัง) ปัญหาหนี้สิน ปัญหาในที่ทำงาน หรือปัญหาครอบครัว รวมถึงปัญหาที่จะก่อให้เกิดผลกระทบต่อคนอื่น เช่น เมาแล้วขับจนเกิดอุบัติเหตุบนท้องถนน

ทั้งนี้ เรามีเทคนิคเล็กๆ น้อยๆ มาฝาก ในกรณีที่คุณจะดื่ม แต่ต้องการดื่มแบบไม่ก่อให้เกิดปัญหา โดย…

นอกจากนี้ ยังมีเทคนิคอื่นๆ เช่น การหลีกเลี่ยงไม่ไปร้านเหล้าหรือผับหลังเลิกงาน หรือจำกัดเวลาที่จะพบปะกับเพื่อนที่มีพฤติกรรมการดื่มจัด ในกรณีที่ถูกกดดันให้ดื่ม ก็อาจจะหาทางปฏิเสธอย่างนุ่มนวลแทน รวมถึงวางแผนทำกิจกรรมอื่นๆ เพื่อชดเชยช่วงเวลาที่เคยดื่ม

หากคุณยังดื่มสุราไม่มากนัก คุณสามารถเริ่มต้นหยุดดื่มได้ทันที รวมถึงอาจทำกิจกรรมอื่นทดแทน เช่น การออกกำลังกาย ทั้งนี้ การหยุดดื่มทันทีอาจทำให้เกิดอาการลงแดง จึงควรเข้ารับการรักษาทางการแพทย์ร่วมด้วย

หรือถ้าหากคุณไม่อยากเลิกดื่ม แต่อยากเป็นคนที่ดื่มอย่างฉลาด และมีความรับผิดชอบต่อสังคม คุณก็ควรจะดื่มในระดับที่มีความเสี่ยงน้อย ดังที่แสดงให้เห็นในรูปข้างต้น

เดินทางสู่เป้าหมายการ ‘ลด ละ เลิก’ สุรา

การเลิกเหล้าอาจเป็นเรื่องยาก แต่ย่อมไม่ยากเกินความสามารถของคุณ ขอเพียงคุณตั้งใจที่จะเลิก และเริ่มหาทางเข้ารับคำปรึกษาจากแพทย์หรือผู้เชี่ยวชาญ ก็เท่ากับว่า คุณได้เริ่มเดินบนถนนแห่งการเลิกเหล้าแล้ว

สำหรับคนรอบข้าง หากคุณมีคนใกล้ชิดเป็นคนที่กำลังจะเลิกเหล้าแล้ว คุณเองก็สามารถเป็นส่วนหนึ่งที่ช่วยให้เขาเลิกเหล้าได้ โดยมองเขาด้วยความเข้าใจ คอยช่วยเหลือ และเป็นกำลังใจให้เขา เพื่อช่วยให้การเดินทางบนถนนแห่งการเลิกเหล้านี้เป็นไปด้วยความราบรื่น และประสบผลสำเร็จ

The post อินโฟกราฟิก : How to drink alcohol…ที่คุณควรรู้ appeared first on Alcohol Rhythm.

หนึ่งในความเข้าใจผิดที่พบบ่อยเกี่ยวกับการติดสุราคือ การติดสุราเป็นเรื่องของอุปนิสัยที่ ’ชอบดื่ม’ เพราะฉะนั้น ถ้าจะเลิกสุราก็ต้องเลิกอุปนิสัยที่ว่านี้ เพราะในความเป็นจริงแล้ว สุรามีฤทธิ์ต่อระบบประสาทและทำให้สารแห่งความสุข (โดพามีน) ของผู้ดื่มหลั่งออกมา ทำให้การเลิกสุราเป็นไปอย่างไม่ง่ายดายนัก อีกทั้งเมื่อผู้ดื่มพยายามจะเลิกดื่มแต่ไม่สำเร็จ ก็อาจทำให้ท้อแท้ใจ และพาลเลิกล้มความตั้งใจไปเสียดื้อๆ การเข้ารับคำปรึกษาและการบำบัดเยียวยาทางการแพทย์จึงนับว่า เป็นวิธีที่มีประสิทธิภาพ และเป็นก้าวแรกที่จะช่วยให้ผู้ติดสุราเลิกสุราได้

แล้วรู้หรือไม่ ว่าถ้าอยากเลิกสุราต้องไปที่ไหน?

Alcohol Rhythm เปลี่ยนจังหวะชีวิตคนติดเหล้า ขอนำเสนอ 5 หน่วยงานที่ทำหน้าที่ให้คำปรึกษาหรือบำบัดฟื้นฟูผู้ติดสุรา เพื่อร่วมเป็นก้าวแรกที่สำคัญของผู้ติดสุราในการเข้ารับการรักษาอาการติดสุราต่อไป

1. สถาบันบำบัดรักษาและฟื้นฟูผู้ติดยาเสพติดแห่งชาติบรมราชชนนี

คำอธิบาย: ถ้าคุณกำลังคิดที่จะเลิกสุรา หรือมีคนใกล้ตัวติดสุราและอยากพาเขาไปบำบัดแล้วล่ะก็ สถาบันนี้เป็นคำตอบสำหรับคุณ เพราะสถาบันบำบัดรักษาและฟื้นฟูผู้ติดยาเสพติดแห่งชาติบรมราชชนนี (หรือที่คนรู้จักกันในชื่อเก่าว่า ‘สถาบันธัญญารักษ์’) คือหนึ่งในสถาบันที่รับบำบัด ถอนพิษ และฟื้นฟูเยียวยาผู้ที่ติดสุรา รวมถึงสารเสพติดชนิดอื่นๆ ด้วย

ที่อยู่: 60 ถนนพหลโยธิน ตำบลประชาธิปัตย์ อำเภอธัญบุรี ปทุมธานี 12130

เบอร์โทร: 02 531 0080

Website: https://www.pmnidat.go.th/thai/

(อ่านบทสัมภาษณ์ วิมล ลักขณาภิชนชัช พยาบาลวิชาชีพชำนาญการพิเศษ สถานบำบัดรักษาและฟื้นฟูผู้ติดยาเสพติดแห่งชาติบรมราชชนนี เกี่ยวกับประสบการณ์ในการทำงานบำบัดฟื้นฟูผู้ติดยาเสพติดได้ ที่นี่)

2. ศูนย์ปรึกษาปัญหาสุราทางโทรศัพท์ 1413

คำอธิบาย: อยากปรึกษาปัญหาเลิกเหล้า แต่ยังไม่มีเวลาไปเจอหมอ ทำยังไงดี… ถ้ากังวลแบบนี้ หยิบโทรศัพท์ขึ้นมาโทรหา 1413 ขอคำปรึกษาได้เลย และนอกจากโทรหาเพื่อขอรับคำปรึกษาแล้ว ที่นี่ยังมีบริการให้คำปรึกษาทางออนไลน์อีกด้วย

ที่อยู่: ชั้น 1 ศูนย์จิตเวชศาสตร์การเสพติด กองจิตเวชและประสาทวิทยา โรงพยาบาลพระมงกุฎเกล้า เลขที่ 315 ถนนราชวิถี แขวงทุ่งพญาไท เขตราชเทวี กทม. 10400

เบอร์โทร: 1413 / 091 989 0791 (TRUE) / 098 815 0997 (AIS)

Website: http://www.1413.in.th

Facebook: ศูนย์ปรึกษาปัญหาสุรา  / fanpage 1413 สายด่วนเลิกเหล้า

Line ID: 1413helpline

3. โรงพยาบาลสวนปรุง

คำอธิบาย: อีกหนึ่งสถานที่ที่ให้การบำบัดรักษาผู้ติดสุราในภาคเหนือ และยังมีศูนย์ความเป็นเลิศด้านการบำบัดรักษาผู้มีปัญหาสุขภาพจิตจากแอลกอฮอล์ (Excellent Centre for Alcohol-Related Disorders; ECARD) อีกด้วย

ที่อยู่: 131 ถนนช่างหล่อ ตำบลหายยา อำเภอเมืองเชียงใหม่ จังหวัดเชียงใหม่ 50100

เบอร์โทร: 053 908 500

Website: http://www.suanprung.go.th (โรงพยาบาลสวนปรุง) และ  http://www.suanprung.go.th/ex_center/index.php (ECARD)

4. กลุ่มผู้ติดสุราเรื้อรังนิรนาม (Alcoholics Anonymous; AA)

คำอธิบาย: สำหรับคนที่อยากลองวิธีการบำบัดแบบทางเลือก กลุ่มช่วยเหลือตนเอง (self-help group) อย่างกลุ่มผู้ติดสุราเรื้อรังนิรนาม (AA) เป็นอีกหนึ่งวิธีที่น่าสนใจไม่แพ้วิธีอื่น โดยกลุ่มเอเอเป็นกลุ่มที่ให้คนมาแบ่งปันประสบการณ์ และช่วยกันแก้ปัญหา รวมถึงช่วยเหลือผู้ที่ติดสุรา โดยมีหลักการ 12 ขั้นตอน ซึ่งเป็นหลักการฟื้นฟูทางด้านจิตวิญญาณสำหรับผู้ติดสุรา

ที่อยู่: ตึก 8 ชั้น กองจิตเวช แผนกผู้ป่วยนอกชั้น 1 โรงพยาบาลพระมงกุฎเกล้า เลขที่ 315 ถนนราชวิถี แขวงทุ่งพญาไท เขตราชเทวี กทม. 10400 (และยังมีกลุ่มเอเอในภาคอื่น เช่น ในขอนแก่นและเครือข่ายโรงพยาบาลภาคอีสาน, กลุ่มเอเอในโรงพยาบาลสวนปรุง เชียงใหม่)

เบอร์โทร (กรุงเทพฯ): 099 068 3447 (ภาษาไทย), 090 269 9707 (ภาษาอังกฤษ)

Website: http://aathailand.org/th/

Line ID: aathai56

5. โรงพยาบาลหรือสถานพยาบาลใกล้บ้านคุณ

คำอธิบาย: ก้าวแรกนั้นยากเสมอ เพราะฉะนั้น หากคุณไม่แน่ใจว่า ควรจะจัดการกับอาการติดเหล้าของตนเอง หรือของคนใกล้ชิดอย่างไรดี การพบแพทย์ที่โรงพยาบาลหรือสถานพยาบาลใกล้บ้านคุณเพื่อขอคำปรึกษาเป็นทางออกที่ดีทางออกหนึ่ง ที่จะนำไปสู่การบำบัดรักษาที่ถูกต้องตามกระบวนการต่อไป

เรื่องและภาพ: ทีมงาน Alcohol Rhythm

The post อินโฟกราฟิก : ก้าวแรกสู่การบำบัด: 5 หน่วยงานเพื่อคนอยากเลิกเหล้า appeared first on Alcohol Rhythm.